Σελίδες
Σάββατο 12 Μαρτίου 2011
ΣΥΜΒΟΛΗ - ΣΥΝΔΡΟΜΗ ΤΗΣ ΜΑΝΗΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ, ΣΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
Αναρτήθηκε από
Λεωνίδας Π.Τζεφεράκος - Leonidas P.Tzeferakos
στις
10:48:00 μ.μ.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Τετάρτη 9 Φεβρουαρίου 2011
Τετάρτη 26 Ιανουαρίου 2011
ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
ΠΡΩΤΟΣ ΣΤΟΧΟΣ ΤΟ ΑΙΓΑΙΟ
ΥΦΑΛΟΚΡΗΠΙΔΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ
Λεωνίδας Πετρ. Τζεφεράκος –Δικηγόρος παρ`Αρείω Πάγω.
Σύμφωνα με το άρθρο 10 της Σύμβασης της Γενεύης του 1958 «νησί είναι φυσικά, σχηματισμένη περιοχή ξηράς, που περιβρέχεται από νερό και ευρίσκεται πάνω από την επιφάνεια του νερού κατά την μεγίστη πλύμη».
Στο άρθρο 10 δίδεται ορισμό ς της υφαλοκρηπίδας και αναφέρεται ότι στην υφα-λοκρηπίδα περιλαμβάνονται: Ο βυθός και το υπέδαφος των συνεχόμενων προς την ακτή υποθαλάσσιων περιοχών Πέρα από τα χωρικά ύδατα και μέχρι βάθους 200 μ. ή Πέρα από το όριο αυτό μέχρι του σημείου όπου το βάθος των υπερκείμενων υ-δάτων επιτρέπει την εκμετάλλευση των φυσικών πόρων των εν λόγω περιοχών.
Σύμφωνα με το άρθρο 16 στην υφαλοκρηπίδας περιλαμόάνονται ο βυθός και το υπέδαφος των αντίστοιχων υποθαλάσσιων περιοχών, που συνέχονται προς τις α-κτές των νησιών.
Αναφορικά με την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας το άρθρο ό της Σύμβασης της Γενεύης ορίζει ότι όπου η ίδια υφαλοκρηπίδα είναι γειτονική στο έδαφος δύο ή περισσότερων Κρατών που οι ακτές τους ευρίσκονται η μία απέναντι από την άλ-λη, το όριο της υφαλοκρηπίδας που ανήκει σε τέτοια κράτη Θα καθορίζεται με συμφωνία μεταξύ τους. Ελλείψει συμφωνίας και εκτός αν άλλη οριοθετική γραμμή δικαιολογείται από ειδικέ ς συνθήκες, όριο είναι η μέση γραμμή, κάθε σημείο της οποία ς απέχει ίση απόσταση από το πλησιέστερο σημείο της γραμμής βάσης από την οποία μετριέται το πλάτος των χωρικών υδάτων κάθε κράτους.
Το παράκτιο κράτος ασκεί στην υφαλοκρηπίδα του, σύμφωνα με το άρθρο 2 πα-ράγρ. 1, κυριαρχικά δικαιώματα για σκοπούς έρευνας και εκμετάλλευσης των φυ-σικών της πόρων. +
Τα δικαιώματα αυτά, είναι αποκλειστικά υπό την έννοια ότι αν το παράκτιο Κράτος δεν ερευνά την υφαλοκρηπίδα του ή δεν εκμεταλλεύεται τους φυσικούς πό-ρους της Κανένας δεν μπορεί να αναλάβει Τέτοιες δραστηριότητες ή να έχει αξιώ-σεις σ’ αυτήν χωρίς τη συναίνεση του παράκτιου κράτους.
Πάντως το παράκτιο Κράτος δε θα πρέπει κανονικά να αρνείται τη συγκατάθε-σή του, αν η αίτηση υποόάλλε ται από αναγνωρισμένο ίδρυμα με σκοπό την καθαρά επιστημονική έρευνα των φυσικών 8ιολογικών χαρακτηριστικών της υφαλοκρηπί-δας, με τον περιορισμό ότι το παράκτιο Κράτος Θα έχει Το δικαίωμα, εφόσον επιθυ-μεί, να συμμετέχει ή ν’ αντιπροσωπεύεται στην έρευνα και οπωσδήποτε τα αποτελέ-σματά της θα δημοσιεύονται. Σύμφωνα λοιπόν με τη Σύμβαση της Γενεύης για την υφαλοκρηπίδα: — Τα νησιά, μικρά και μεγάλα, έχουν υφαλοκρηπίδα.
— Εφόσον δεν υπάρχει συμφωνία η υφαλοκρηπίδα οριοθετείται βάσει της μέσης γραμμής.
— Το παράκτιο κράτος ασκεί στην υφαλοκρηπίδα κυριαρχικά δικαιώματα έρευνας και εκμετάλλευσης.
— Για να γίνει έρευνα από άλλο κράτος απαιτείται η συναίνεση του παράκτιου Κρά-τους.
Τί καθορίζει η Σύμφυση για το δίκαιο της Θάλασσας του 1982;
Η σύμβαση για το δίκαιο της Θάλασσας του 1982 ουσιαστικά επιβεβαιώνει τη σύμβαση της Γενεύης του 1958. Η κυριότερη διαφορά αναφέρεται στον ορισμό της υφαλοκρηπίδας. Σύμφωνα με το νέο ορισμό η υφαλοκρηπίδα περιλαμβάνει το βυθό και το υπέδαφος όλων των θαλάσσιων περιοχών, που εκτείνονται Πέρα από την αιγιαλίτιδα ζώνη του, κατά μήκος της φυσικής προέκταση ς του χερσαίου εδάφους, μέχρι το εξωτερικό άκρο του υψαλοπλαισίου ή μέχρι 200 ναυτικά μίλια από τις γραμμές βάσης, από ό-που μετριέται το πλάτος της αιγιαλίτιδας.+
ζώνης, όταν το εξωτερικό άκρο του υφαλοπλαισίου δεν ξεπερνά την παραπάνω απόσταση.
Αναφορικά με τα κυριαρχικά δικαιώματα του παράκτιου
κράτους στην υφαλοκρηπίδα επαναλαμβάνονται τα αναφερόμενα στη σύμβαση του 1958.
Η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας μεταξύ Κρατών των οποίων σι ακτές είναι παρα-κείμενες ή ευρίσκονται απέναντι (άρθρο 83) υλοποιείται ύστερα από συμφωνία με βάση το Διεθνές Δίκαιο, όπως προβλέπει το άρθρο 38 του καταστατικού του Διε-θνούς Δικαστηρίου της Χάγης, αποσκοπώντας στην εξεύρεση μίας δίκαιης λύσης.
Τα ενδιαφερόμενα Κράτη με πνεύμα κατανόησης και συνεργασίας, καταβάλλουν κά-θε δυνατή προσπάθεια ώστε να Καταλήξουν σε προσωρινούς διακανονισμούς, πρα-κτικού χαρακτήρα και φροντίζουν κατά τη διάρκεια της μεταβατικής αυτής περιόδου, να μη διακυβεύουν ή παρεμποδίζουν την πραγματοποίηση της οριστικής συμφωνίας.
Σύμφωνα με το άρθρο 121 παρ. 2 της σύμβασης του 1982 για το δίκαιο της θάλασ-σας τα νησιά έχουν τη δική τους υφαλοκρηπίδα, η οποία καθορίζεται όπως και για κάθε άλλο ηπειρωτικό έδαφος του κράτους. Η παράγραφος 3 του ίδιου άρθρου εξαι-ρεί μόνο τους βράχους (ΡΟΟΚΒ), που στερούνται οικονομικής ζωής ή που δεν μπο-ρούν να διατηρήσουν μόνιμο πληθυσμό. Στους βράχους αυτούς η νέα σύμβαση ανα-γνωρίζει μόνο δικαιώματα αιγιαλίτιδας ζώνης, αλλά όχι αποκλειστικής οικονομικής ζώνης και υφαλοκρηπίδας.
Το σύνολο σχεδόν των νησιών του Αιγαίου είναι κανονικά νησιά, πολλά δε απ’ αυτά έχουν οικονομική ζωή και διατηρούν μόνιμο πληθυσμό. Συνεπώς σύμφωνα με τα παραπάνω καθένα απ’ αυτά έχει τη δική του υφαλοκρηπίδα, που καθορίζεται σύμ-φωνα με τις διατάξεις που ισχύουν για κάθε άλλο ηπειρωτικό έδαφος.
Η Ελλάδα ακολουθώντας τη διεθνή κοινωνία έχει υπογράψει και επικυρώσει τη σύμβαση του 1958 και έχει υπογράψει τη σύμβαση για το δίκαιο της Θάλασσας του 1982. +
Ποιές οι Θέσεις της Τουρκίας;
Η Τουρκία υποστηρίζει ότι:
Η Σύμβαση της Γενεύης του 1958 και η Σύμβαση για το δ!.
καιο της Θάλασσας του 1982 δεν τη δεσμεύουν γιατί δεν τις έ.
χει υπογράψει.
Τα ελληνικά νησιά δεν έχουν υφαλοκρηπίδα.
Η οριοθέτηση στο Αιγαίο δεν μπορεί να γίνει με βάση τη μέση γραμμή, που ορίζει η σύμβαση της Γενεύης του 1958.
Το Θέμα της υφαλοκρηπίδας δεν είναι νομικό και τεχνικό
αλλά πολιτικό.
Γεωλογικά ο βυθός του Αιγαίου και συνεπώς και η υφαλοκρηπίδα είναι Φυσική προέκταση της Ανατολίας.
Δεν πρέπει το Θέμα να λυθεί στο Διεθνές Δικαστήριο.
Πρέπει να γίνει συνεκμετάλλευση των «αμφισβητούμενων
περιοχών όπως ονομάζει καθαρά ελληνικές περιοχές.
Η έρευνα στο Αιγαίο δεν θίγει τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.
Ποιές οι Θέσεις της Ελλάδας;
Η Σύμβαση της Γενεύης του 1958 αποτελεί ουσιαστικά διεθνές εθιμικό δίκαιο και στηρίζεται σε αρχές που ίσχυαν προηγουμένως και ήταν διεθνώς παραδεκτές.
Τα ελληνικά νησιά του Αιγαίου, όπως και όλα τα νησιά, χουν υφαλοκρηπίδα βάσει του δικαίου της θάλασσας.
Η μέθοδος οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας βάσει της μ σης γραμμής, όπως προόλέ-πεται από τη Σύμβαση της Γενεύ1 του 1958, εφαρμόστηκε στην οριοθέτηση της υφα-λοκρηπίδα μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας χωρίς να δημιουργεί κανένα πρόβλημα.
Η Τουρκία αρχικά δέχθηκε ότι το θέμα είναι νομικό αλλά αργότερα υπαναχώρησε και το μετάτρεψε σε πολιτικό για να μπορεί προβάλλοντας απειλή να ικανοποιήσει τα παράνομα σχέδια της.
Γεωλογικά η υφαλοκρηπίδα του Αιγαίου είναι φυσική έκταση της ηπειρωτικής και νησιωτικής Ελλάδας και συγκεκριμένα της Εύβοιας και του Αγίου όρους, όπως φαίνεται και από τη διάταξη των νησιών.
Η συνεκμετάλλευση των «αμφισβητούμενων» περιοχών, ό- Πως Θεωρεί η Τουρκία καθαρά ελληνικές περιοχές, είναι απάτη γιατί παραβιάζει κυριαρχικά δι-καιώματα της Ελλάδας.
Η έρευνα στην ελληνική υφαλοκρηπίδα απαιτεί συναίνεση της Ελλάδας, βάσει της Σύμβασης για το δίκαιο της Θάλασσας Του 1982, όπως και βάσει της Σύμβασης του 1958. Υπό τις σημερινές συνθήκες της τουρκικής απειλής αυτό είναι αδιανόητο.
Η Τουρκία αγνοεί ή παρερμηνεύει το δίκαιο της Θάλασσας, δημιουργεί δικές της θεωρίες και δικούς της κανόνες δικαίου, που αποσκοπούν στη δημιουργία εί κα-ταπάτηση κυριαρχικών δικαιωμάτων 1της Ελλάδας και τη διχοτόμ ηση, στη συνέχεια του Αιγαίου.
Πώς δημιουργήθηκε η κρίση;
Η κρίση άρχισε την 1η Νοε. 1973 όταν η Τουρκία χορήγησε δικαιώματα έρευ-νας στο Αιγαίο στην Τουρκική Κρατική Εταιρεία Πετρελαίων και δημοσίευσε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως χάρτη, που έδειχνε τις περιοχές που μπορούσε να κάνει έρευνες η Εταιρεία. Ο χάρτης αυτός καθόριζε αυθαίρετα την τουρκική υφαλοκρηπί-δα και περιλάμβανε μέσα στην περιοχή τα ελληνικά νησιά Λήμνος - Σαμοθράκη - ‘Αγιος Ευστράτιος - Λέσβος - Χίος - Ψαρά - Αντίψαρα και άλλα μικρά νησιά. ‘Οταν η Ελλάδα διαμαρτυρήθηκε, η Τουρκία πρότεινε στις 28- 2- 1974 διαπραγματεύσεις τις οποίες δέχθηκε στις 25 Μαρτίου η Ελλάδα και ο Πρωθυπουργός της Τουρκίας χαρακτήρισε την αποδοχή της προτάσεως από την Ελλάδα σαν «θετική εξέλιξη». Μετά από 3 όμως ημέρες η Τουρκία ανάγγειλε ότι το πλοίο επιστημονικών ερευνών CHANDARL θα εξερχόταν για έρευνες στο Αιγαίο και ειδικά για γεωτρήσεις για α-νεύρεση πετρελαίου. Το CHANDARLI βγήκε στο Αιγαίο στις 29 Μαΐου (ημέρα κα-ταλήψεως από τους Τούρκους της Κωνσταντινουπόλεως) συνοδευόμενο από 32 πο-λεμικά πλοία.
Στις 18 Ιουλίου 1974 η Τουρκία παραχώρησε και άλλε ς άδειες για έρευνα σε δυτικότερες και νοτιότερες περιοχές, που περιλαμβάνουν και όλη την περιοχή γύρω από τα Δωδεκάνησα.
Στις 27 Ιανουαρίου 1975 η Ελλάδα πρότεινε να τεθεί το Θέμα στο διεθνές δικαστή-ριο της Χάγης αλλά η Τουρκία ενώ στην αρχή συμφώνησε, αργότερα υπαναχώρησε λέγοντας ότι το θέμα είναι πολιτικό, γραμμή που ακολουθεί από τότε.
Στις 27 Φεβρουαρίου 1976 η Τουρκία ανάγγειλε ότι το υδρογραφικό πλοίο HORA που αργότερα μετονομάστηκε σε SISΜΙΚ, θα έβγαινε για έρευνες πετρελαίου κοντά στο ελληνικό νησί Θάσος.
Στις 6 Αυγούστου 1976 το ΧORΑ άρχισε τις έρευνες και η ένταση στις σχέσεις μετα-ξύ των δύο χωρών κορυφώθηκε.
Στις 10 Αυγούστου η Ελλάδα προσέφυγε στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ με την υπ αριθ. 395 απόφασή του σύστησε ειρηνική επίλυση του προβλήματος και τη χρήση των διεθνών δικαστικών μέσων και ιδιαίτε-ρα του Διεθνούς Δικαστηρίου. Η Ελλάδα προσέφυγε στο Διεθνές Δικαστήριο, η Τουρκία όμως αρνήθηκε. Το Διεθνές Δικαστήριο κήρυξε ότι ήταν αναρμόδιο, γιατί για να επιληφθεί του θέματος έπρεπε να συμφωνήσει και η Τουρκία, η οποία ό- πως προαναφέρθηκε αρχικά είχε συμφωνήσει αλλά αργότερα υπαναχώρησε με το αιτιο-λογικό ότι το Θέμα είναι πολιτικό. ‘Ετσι οι προσπάθειες της Ελλάδας για ειρηνική διευθέτηση του θέματος απέτυχαν.
Γιατί η Ελλάδα δεν προσέρχεται τώρα σε διαπραγματεύσεις
Η Ελλάδα είναι χώρα φιλειρηνική και πιστεύει ότι οι διαφορές μεταξύ των κρα-τών πρέπει να επιλύονται με ειρηνικά μέσα με βάση τις αρχές του ΟΗΕ.
Στην περίπτωση της Τουρκίας και της Ελλάδας δεν υπάρχουν διαφορές μεταξύ τους, όπως φάνηκε από τη σύντομη εξιστόρηση των γεγονότων, αλλά απαιτήσεις της Τουρκίας σε βάρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας.
Στις περιπτώσεις που φάνηκε ότι υπήρχε κάποια διαφορά η Ελλάδα προσήλθε στις διαπραγματεύσεις με καλή Θέληση, αλλά η Τουρκία βλέποντας ότι δεν είχε δίκιο α-ποχώρησε ή υπαναχώρησε και τις τορπίλισε.
ΠΕΙΡΑΙΑ 26-1-20011
ΠΡΩΤΟΣ ΣΤΟΧΟΣ ΤΟ ΑΙΓΑΙΟ
ΥΦΑΛΟΚΡΗΠΙΔΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ
Λεωνίδας Πετρ. Τζεφεράκος –Δικηγόρος παρ`Αρείω Πάγω.
Σύμφωνα με το άρθρο 10 της Σύμβασης της Γενεύης του 1958 «νησί είναι φυσικά, σχηματισμένη περιοχή ξηράς, που περιβρέχεται από νερό και ευρίσκεται πάνω από την επιφάνεια του νερού κατά την μεγίστη πλύμη».
Στο άρθρο 10 δίδεται ορισμό ς της υφαλοκρηπίδας και αναφέρεται ότι στην υφα-λοκρηπίδα περιλαμβάνονται: Ο βυθός και το υπέδαφος των συνεχόμενων προς την ακτή υποθαλάσσιων περιοχών Πέρα από τα χωρικά ύδατα και μέχρι βάθους 200 μ. ή Πέρα από το όριο αυτό μέχρι του σημείου όπου το βάθος των υπερκείμενων υ-δάτων επιτρέπει την εκμετάλλευση των φυσικών πόρων των εν λόγω περιοχών.
Σύμφωνα με το άρθρο 16 στην υφαλοκρηπίδας περιλαμόάνονται ο βυθός και το υπέδαφος των αντίστοιχων υποθαλάσσιων περιοχών, που συνέχονται προς τις α-κτές των νησιών.
Αναφορικά με την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας το άρθρο ό της Σύμβασης της Γενεύης ορίζει ότι όπου η ίδια υφαλοκρηπίδα είναι γειτονική στο έδαφος δύο ή περισσότερων Κρατών που οι ακτές τους ευρίσκονται η μία απέναντι από την άλ-λη, το όριο της υφαλοκρηπίδας που ανήκει σε τέτοια κράτη Θα καθορίζεται με συμφωνία μεταξύ τους. Ελλείψει συμφωνίας και εκτός αν άλλη οριοθετική γραμμή δικαιολογείται από ειδικέ ς συνθήκες, όριο είναι η μέση γραμμή, κάθε σημείο της οποία ς απέχει ίση απόσταση από το πλησιέστερο σημείο της γραμμής βάσης από την οποία μετριέται το πλάτος των χωρικών υδάτων κάθε κράτους.
Το παράκτιο κράτος ασκεί στην υφαλοκρηπίδα του, σύμφωνα με το άρθρο 2 πα-ράγρ. 1, κυριαρχικά δικαιώματα για σκοπούς έρευνας και εκμετάλλευσης των φυ-σικών της πόρων. +
Τα δικαιώματα αυτά, είναι αποκλειστικά υπό την έννοια ότι αν το παράκτιο Κράτος δεν ερευνά την υφαλοκρηπίδα του ή δεν εκμεταλλεύεται τους φυσικούς πό-ρους της Κανένας δεν μπορεί να αναλάβει Τέτοιες δραστηριότητες ή να έχει αξιώ-σεις σ’ αυτήν χωρίς τη συναίνεση του παράκτιου κράτους.
Πάντως το παράκτιο Κράτος δε θα πρέπει κανονικά να αρνείται τη συγκατάθε-σή του, αν η αίτηση υποόάλλε ται από αναγνωρισμένο ίδρυμα με σκοπό την καθαρά επιστημονική έρευνα των φυσικών 8ιολογικών χαρακτηριστικών της υφαλοκρηπί-δας, με τον περιορισμό ότι το παράκτιο Κράτος Θα έχει Το δικαίωμα, εφόσον επιθυ-μεί, να συμμετέχει ή ν’ αντιπροσωπεύεται στην έρευνα και οπωσδήποτε τα αποτελέ-σματά της θα δημοσιεύονται. Σύμφωνα λοιπόν με τη Σύμβαση της Γενεύης για την υφαλοκρηπίδα: — Τα νησιά, μικρά και μεγάλα, έχουν υφαλοκρηπίδα.
— Εφόσον δεν υπάρχει συμφωνία η υφαλοκρηπίδα οριοθετείται βάσει της μέσης γραμμής.
— Το παράκτιο κράτος ασκεί στην υφαλοκρηπίδα κυριαρχικά δικαιώματα έρευνας και εκμετάλλευσης.
— Για να γίνει έρευνα από άλλο κράτος απαιτείται η συναίνεση του παράκτιου Κρά-τους.
Τί καθορίζει η Σύμφυση για το δίκαιο της Θάλασσας του 1982;
Η σύμβαση για το δίκαιο της Θάλασσας του 1982 ουσιαστικά επιβεβαιώνει τη σύμβαση της Γενεύης του 1958. Η κυριότερη διαφορά αναφέρεται στον ορισμό της υφαλοκρηπίδας. Σύμφωνα με το νέο ορισμό η υφαλοκρηπίδα περιλαμβάνει το βυθό και το υπέδαφος όλων των θαλάσσιων περιοχών, που εκτείνονται Πέρα από την αιγιαλίτιδα ζώνη του, κατά μήκος της φυσικής προέκταση ς του χερσαίου εδάφους, μέχρι το εξωτερικό άκρο του υψαλοπλαισίου ή μέχρι 200 ναυτικά μίλια από τις γραμμές βάσης, από ό-που μετριέται το πλάτος της αιγιαλίτιδας.+
ζώνης, όταν το εξωτερικό άκρο του υφαλοπλαισίου δεν ξεπερνά την παραπάνω απόσταση.
Αναφορικά με τα κυριαρχικά δικαιώματα του παράκτιου
κράτους στην υφαλοκρηπίδα επαναλαμβάνονται τα αναφερόμενα στη σύμβαση του 1958.
Η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας μεταξύ Κρατών των οποίων σι ακτές είναι παρα-κείμενες ή ευρίσκονται απέναντι (άρθρο 83) υλοποιείται ύστερα από συμφωνία με βάση το Διεθνές Δίκαιο, όπως προβλέπει το άρθρο 38 του καταστατικού του Διε-θνούς Δικαστηρίου της Χάγης, αποσκοπώντας στην εξεύρεση μίας δίκαιης λύσης.
Τα ενδιαφερόμενα Κράτη με πνεύμα κατανόησης και συνεργασίας, καταβάλλουν κά-θε δυνατή προσπάθεια ώστε να Καταλήξουν σε προσωρινούς διακανονισμούς, πρα-κτικού χαρακτήρα και φροντίζουν κατά τη διάρκεια της μεταβατικής αυτής περιόδου, να μη διακυβεύουν ή παρεμποδίζουν την πραγματοποίηση της οριστικής συμφωνίας.
Σύμφωνα με το άρθρο 121 παρ. 2 της σύμβασης του 1982 για το δίκαιο της θάλασ-σας τα νησιά έχουν τη δική τους υφαλοκρηπίδα, η οποία καθορίζεται όπως και για κάθε άλλο ηπειρωτικό έδαφος του κράτους. Η παράγραφος 3 του ίδιου άρθρου εξαι-ρεί μόνο τους βράχους (ΡΟΟΚΒ), που στερούνται οικονομικής ζωής ή που δεν μπο-ρούν να διατηρήσουν μόνιμο πληθυσμό. Στους βράχους αυτούς η νέα σύμβαση ανα-γνωρίζει μόνο δικαιώματα αιγιαλίτιδας ζώνης, αλλά όχι αποκλειστικής οικονομικής ζώνης και υφαλοκρηπίδας.
Το σύνολο σχεδόν των νησιών του Αιγαίου είναι κανονικά νησιά, πολλά δε απ’ αυτά έχουν οικονομική ζωή και διατηρούν μόνιμο πληθυσμό. Συνεπώς σύμφωνα με τα παραπάνω καθένα απ’ αυτά έχει τη δική του υφαλοκρηπίδα, που καθορίζεται σύμ-φωνα με τις διατάξεις που ισχύουν για κάθε άλλο ηπειρωτικό έδαφος.
Η Ελλάδα ακολουθώντας τη διεθνή κοινωνία έχει υπογράψει και επικυρώσει τη σύμβαση του 1958 και έχει υπογράψει τη σύμβαση για το δίκαιο της Θάλασσας του 1982. +
Ποιές οι Θέσεις της Τουρκίας;
Η Τουρκία υποστηρίζει ότι:
Η Σύμβαση της Γενεύης του 1958 και η Σύμβαση για το δ!.
καιο της Θάλασσας του 1982 δεν τη δεσμεύουν γιατί δεν τις έ.
χει υπογράψει.
Τα ελληνικά νησιά δεν έχουν υφαλοκρηπίδα.
Η οριοθέτηση στο Αιγαίο δεν μπορεί να γίνει με βάση τη μέση γραμμή, που ορίζει η σύμβαση της Γενεύης του 1958.
Το Θέμα της υφαλοκρηπίδας δεν είναι νομικό και τεχνικό
αλλά πολιτικό.
Γεωλογικά ο βυθός του Αιγαίου και συνεπώς και η υφαλοκρηπίδα είναι Φυσική προέκταση της Ανατολίας.
Δεν πρέπει το Θέμα να λυθεί στο Διεθνές Δικαστήριο.
Πρέπει να γίνει συνεκμετάλλευση των «αμφισβητούμενων
περιοχών όπως ονομάζει καθαρά ελληνικές περιοχές.
Η έρευνα στο Αιγαίο δεν θίγει τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.
Ποιές οι Θέσεις της Ελλάδας;
Η Σύμβαση της Γενεύης του 1958 αποτελεί ουσιαστικά διεθνές εθιμικό δίκαιο και στηρίζεται σε αρχές που ίσχυαν προηγουμένως και ήταν διεθνώς παραδεκτές.
Τα ελληνικά νησιά του Αιγαίου, όπως και όλα τα νησιά, χουν υφαλοκρηπίδα βάσει του δικαίου της θάλασσας.
Η μέθοδος οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας βάσει της μ σης γραμμής, όπως προόλέ-πεται από τη Σύμβαση της Γενεύ1 του 1958, εφαρμόστηκε στην οριοθέτηση της υφα-λοκρηπίδα μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας χωρίς να δημιουργεί κανένα πρόβλημα.
Η Τουρκία αρχικά δέχθηκε ότι το θέμα είναι νομικό αλλά αργότερα υπαναχώρησε και το μετάτρεψε σε πολιτικό για να μπορεί προβάλλοντας απειλή να ικανοποιήσει τα παράνομα σχέδια της.
Γεωλογικά η υφαλοκρηπίδα του Αιγαίου είναι φυσική έκταση της ηπειρωτικής και νησιωτικής Ελλάδας και συγκεκριμένα της Εύβοιας και του Αγίου όρους, όπως φαίνεται και από τη διάταξη των νησιών.
Η συνεκμετάλλευση των «αμφισβητούμενων» περιοχών, ό- Πως Θεωρεί η Τουρκία καθαρά ελληνικές περιοχές, είναι απάτη γιατί παραβιάζει κυριαρχικά δι-καιώματα της Ελλάδας.
Η έρευνα στην ελληνική υφαλοκρηπίδα απαιτεί συναίνεση της Ελλάδας, βάσει της Σύμβασης για το δίκαιο της Θάλασσας Του 1982, όπως και βάσει της Σύμβασης του 1958. Υπό τις σημερινές συνθήκες της τουρκικής απειλής αυτό είναι αδιανόητο.
Η Τουρκία αγνοεί ή παρερμηνεύει το δίκαιο της Θάλασσας, δημιουργεί δικές της θεωρίες και δικούς της κανόνες δικαίου, που αποσκοπούν στη δημιουργία εί κα-ταπάτηση κυριαρχικών δικαιωμάτων 1της Ελλάδας και τη διχοτόμ ηση, στη συνέχεια του Αιγαίου.
Πώς δημιουργήθηκε η κρίση;
Η κρίση άρχισε την 1η Νοε. 1973 όταν η Τουρκία χορήγησε δικαιώματα έρευ-νας στο Αιγαίο στην Τουρκική Κρατική Εταιρεία Πετρελαίων και δημοσίευσε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως χάρτη, που έδειχνε τις περιοχές που μπορούσε να κάνει έρευνες η Εταιρεία. Ο χάρτης αυτός καθόριζε αυθαίρετα την τουρκική υφαλοκρηπί-δα και περιλάμβανε μέσα στην περιοχή τα ελληνικά νησιά Λήμνος - Σαμοθράκη - ‘Αγιος Ευστράτιος - Λέσβος - Χίος - Ψαρά - Αντίψαρα και άλλα μικρά νησιά. ‘Οταν η Ελλάδα διαμαρτυρήθηκε, η Τουρκία πρότεινε στις 28- 2- 1974 διαπραγματεύσεις τις οποίες δέχθηκε στις 25 Μαρτίου η Ελλάδα και ο Πρωθυπουργός της Τουρκίας χαρακτήρισε την αποδοχή της προτάσεως από την Ελλάδα σαν «θετική εξέλιξη». Μετά από 3 όμως ημέρες η Τουρκία ανάγγειλε ότι το πλοίο επιστημονικών ερευνών CHANDARL θα εξερχόταν για έρευνες στο Αιγαίο και ειδικά για γεωτρήσεις για α-νεύρεση πετρελαίου. Το CHANDARLI βγήκε στο Αιγαίο στις 29 Μαΐου (ημέρα κα-ταλήψεως από τους Τούρκους της Κωνσταντινουπόλεως) συνοδευόμενο από 32 πο-λεμικά πλοία.
Στις 18 Ιουλίου 1974 η Τουρκία παραχώρησε και άλλε ς άδειες για έρευνα σε δυτικότερες και νοτιότερες περιοχές, που περιλαμβάνουν και όλη την περιοχή γύρω από τα Δωδεκάνησα.
Στις 27 Ιανουαρίου 1975 η Ελλάδα πρότεινε να τεθεί το Θέμα στο διεθνές δικαστή-ριο της Χάγης αλλά η Τουρκία ενώ στην αρχή συμφώνησε, αργότερα υπαναχώρησε λέγοντας ότι το θέμα είναι πολιτικό, γραμμή που ακολουθεί από τότε.
Στις 27 Φεβρουαρίου 1976 η Τουρκία ανάγγειλε ότι το υδρογραφικό πλοίο HORA που αργότερα μετονομάστηκε σε SISΜΙΚ, θα έβγαινε για έρευνες πετρελαίου κοντά στο ελληνικό νησί Θάσος.
Στις 6 Αυγούστου 1976 το ΧORΑ άρχισε τις έρευνες και η ένταση στις σχέσεις μετα-ξύ των δύο χωρών κορυφώθηκε.
Στις 10 Αυγούστου η Ελλάδα προσέφυγε στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ με την υπ αριθ. 395 απόφασή του σύστησε ειρηνική επίλυση του προβλήματος και τη χρήση των διεθνών δικαστικών μέσων και ιδιαίτε-ρα του Διεθνούς Δικαστηρίου. Η Ελλάδα προσέφυγε στο Διεθνές Δικαστήριο, η Τουρκία όμως αρνήθηκε. Το Διεθνές Δικαστήριο κήρυξε ότι ήταν αναρμόδιο, γιατί για να επιληφθεί του θέματος έπρεπε να συμφωνήσει και η Τουρκία, η οποία ό- πως προαναφέρθηκε αρχικά είχε συμφωνήσει αλλά αργότερα υπαναχώρησε με το αιτιο-λογικό ότι το Θέμα είναι πολιτικό. ‘Ετσι οι προσπάθειες της Ελλάδας για ειρηνική διευθέτηση του θέματος απέτυχαν.
Γιατί η Ελλάδα δεν προσέρχεται τώρα σε διαπραγματεύσεις
Η Ελλάδα είναι χώρα φιλειρηνική και πιστεύει ότι οι διαφορές μεταξύ των κρα-τών πρέπει να επιλύονται με ειρηνικά μέσα με βάση τις αρχές του ΟΗΕ.
Στην περίπτωση της Τουρκίας και της Ελλάδας δεν υπάρχουν διαφορές μεταξύ τους, όπως φάνηκε από τη σύντομη εξιστόρηση των γεγονότων, αλλά απαιτήσεις της Τουρκίας σε βάρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας.
Στις περιπτώσεις που φάνηκε ότι υπήρχε κάποια διαφορά η Ελλάδα προσήλθε στις διαπραγματεύσεις με καλή Θέληση, αλλά η Τουρκία βλέποντας ότι δεν είχε δίκιο α-ποχώρησε ή υπαναχώρησε και τις τορπίλισε.
ΠΕΙΡΑΙΑ 26-1-20011
Παρασκευή 17 Δεκεμβρίου 2010
ΕΦΥΓΕ ΜΙΑ ΜΕΓΑΛΗ ΕΛΛΗΝΙΔΑ, Η ΟΠΟΙΑ ΕΙΧΕ ΚΛΕΙΣΕΙ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΣ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔ
"Καλό ταξίδι" λέει η Ελλάδα στην Ζακλίν ντε Ρομιγί
Δευτέρα, 20 Δεκεμβρίου 2010 10:15
Έφυγε σε ηλικία 97 ετών η Ζακλίν ντε Ρομιγί
Μια μεγάλη φίλη της Ελλάδας, μια γυναίκα που αφιέρωσε όλη της τη ζωή στην προώθηση της ελληνικής γλώσσας και του ελληνικού πολιτισμού, η Ζακλίν ντε Ρομιγί, "έφυγε" από τη ζωή πλήρης ημερών, σε ηλικία 97 ετών. Η μεγάλη ελληνίστρια και ακαδημαϊκός "έσβησε" το απόγευμα της Κυριακής στο νοσοκομείο Ambroise-Pare de Boulogne-Billancourt, κοντά στο Παρίσι.
"Ήταν άρρωστη από καιρό, παρ’ όλα αυτά, είναι ένα πο-λύ μεγάλο σοκ", δήλωσε ο Μπερνάρ ντε Φαλουά που ανακοίνωσε τον θάνατο της.
Ακαδημαϊκός η Ζακλίν ντε Ρομιγί άφησε πίσω της εκτός των άλλων ένα σημαντικό έργο για την Αθήνα του 5ου αιώνα απ' όπου "ξεκίνησαν όλα": η φιλοσοφία, η ιστο-ρία, η τραγωδία, η κωμωδία, οι σοφιστές. Γεμάτη θαυ-μασμό για την εποχή εκείνη, μελέτησε πολύ Θουκυδίδη, που τη γοήτευσε με την ωραιότητα και την ευαισθησία του λόγου του, τον οποίο αποκαλούσε "έναν από τους άνδρες της ζωής της", καθώς επίσης τον Όμηρο, τον Αι-σχύλο, τον Ευριπίδη.
Όσοι συνάντησαν αυτήν τη μικροκαμωμένη γυναίκα με τα μπλε μάτια και τα λευκά μαλλιά, διαπίστωσαν ότι τα ελληνικά την έκαναν ευτυχισμένη, ότι τη διέκρινε μια βαθειά εσωτερική γαλήνη και ότι ήταν ένας άνθρωπος παθιασμένος και με χιούμορ παρά το γεγονός ότι τα τε-λευταία χρόνια ήταν τυφλή.
Η Ζακλίν ντε Ρομιγί γεννήθηκε στις 26 Μαρτίου του 1913 στην πόλη Σαρτρ. Ο Εβραίος πατέρας της σκοτώθηκε στο μέτωπο όταν η Ζακλίν ήταν ενός έτους. Τη μεγάλω-σε η μητέρα της, μυθιστοριογράφος.
Η Ζακλίν ντε Ρομιγί σπούδασε Λατικινά και Αρχαία Ελ-ληνικά στο "Lycee Moliere". Σε ηλικία μόλις 17 ετών, το 1933, γίνεται η πρώτη γυναίκα υποψήφια στο Concours General της Γαλλίας (γενικές εξετάσεις για αριστού-χους), ύστερα η πρώτη γυναίκα καθηγητής στο περίφη-μο College de France και η δεύτερη γυναίκα ακαδημαϊκός στη Γαλλική Ακαδημία, μετά την Μαργκερίτ Γιουρσε-νάρ.
Μεταφράστρια των Ελλήνων κλασικών στα γαλλικά η Ζακλίν ντε Ρομιγί, δημοσίευσε πλήθος μελετών για την αρχαία ελληνική γραμματεία και ιστορία ενώ δίδαξε ως καθηγήτρια της αρχαίας ελληνικής γραμματείας στα πα-νεπιστήμια της Λιλ, της Σορβόνης και στο College de France.
Κατά τη διάρκεια της καριέρας της διατέλεσε διδάκτωρ σε μερικά από τα μεγαλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου, ανάμεσα στα οποία αυτά της Οξφόρδης, των Αθηνών, του Δουβλίνου, του Μόντρεαλ και του Γέιλ.
Το 1995 της δόθηκε η ελληνική υπηκοότητα και το 2001 ανα-κηρύχθηκε πρέσβειρα του Ελληνισμού.
Ετικέτες
ΑΝΤΙΟ ΜΕΓΑΛΗ ΖΑΚΛΙΝ ΜΑΣ
Παρασκευή 3 Δεκεμβρίου 2010
Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΠΑΙΤΕΙ ΣΕΒΑΣΜΟ
Λεωνίδας Π. Τζεφεράκος Δικηγόρος παρ`Αρείω Πάγω
====================================================
ΑΙΣΘΑΝΟΜΑΙ ΕΝΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΓΙΑΤΙ ΚΑΤΑΝΤΗΣΕ ΕΤΣΙ ΤΗΝ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ.
ΚΑΙ ΑΣ ΜΗ ΤΟΛΜΗΣΕΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΝΑ ΔΗΛΩΣΕΙ ΌΤΙ Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΧΕΙ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ.
====================================================
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΟΥΛΗ Η ΠΑΡΑΓΚΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
Αποσπάσματα από την έρευνα του Ν. Βαφειάδη για την Καθημερινή
Βουλευτικές απολαβές και προνόμια
• Το 2010 οι 300 της Βουλής θα μοιραστούν το ποσό των 42,5 εκατ. ευρώ.
• Ο μέσος όρος των μηνιαίων βουλευτικών αποδοχών ανέρχεται σε 10.000 ευρώ.
• Το 50% φορολογείται αυτοτελώς και το υπόλοιπο προστίθεται στα τυχόν άλλα εισοδήματα.
• 35 εκατ. ευρώ θα μοιραστούν μέσα στο 2010 οι συνταξιούχοι βουλευτές ή οι σύζυγοι και οι άγαμες
θυγατέρες θανόντων βουλευτών.
• 4,3 εκατ. ευρώ προορίζεται για τις συντάξεις των πρώην πρωθυπουργών.
• Για την κατοχύρωση βουλευτικής σύνταξης απαιτούνται 4 χρόνια.
• Όσοι έχουν πρωτοεκλεγεί πριν από το 1993 συνταξιοδοτούνται από τα 55 τους χρόνια.
• Όσοι βουλευτές είναι άνω των 65 χρόνων λαμβάνουν ταυτόχρονα και βουλευτική αποζημίωση και βουλευτική σύνταξη. (Αναπάντητο παρέμεινε και το ερώτημα για το πόσοι βουλευτές λαμβάνουν βουλευτική σύνταξη και πόσοι από αυτούς παραμένουν βουλευτές, εισπράττοντας ταυτόχρονα και τη βουλευτική αποζημίωση. «Ούτε ξέρω ούτε θέλω να ξέρω», μου είπε σχετικά ο γενικός γραμματέας).
Παροχές
• Κινητό τηλέφωνο (μέχρι 200 ευρώ μηνιαίως).
• 8 σταθερές γραμμές τηλεφωνίας (μέχρι 12.000 ευρώ).
• Αυτοκίνητο (το μισθώνει η Βουλή με λίζινγκ).
• Δωρεάν διαμονή σε κεντρικό ξενοδοχείο για τους βουλευτές της επαρχίας (70 ευρώ ημερησίως).
• Γραφείο εκτός Βουλής και γραφική ύλη, ταχυδρομική ατέλεια, ατέλεια στις μετακινήσεις με λεωφορεία, σιδηρόδρομο και ακτοπλοΐα, καθώς και 52 αεροπορικά εισιτήρια μετ' επιστροφής για το νομό τους, εφόσον αυτός απέχει περισσότερα από 200 χιλιόμετρα από την Αθήνα.
• Δυνατότητα λήψης άτοκων δανείων από τη Βουλή και χαμηλότοκων από τις τράπεζες.
• Κάθε βουλευτής έχει στην υπηρεσία του τέσσερις δημοσίους υπαλλήλους αποσπασμένους και μετακλητούς καθώς και έναν επιστημονικό συνεργάτη, ο οποίος πληρώνεται από τη Βουλή.
Στους πρώην πρωθυπουργούς αλλά και στους πρώην προέδρους της Βουλής παραχωρούνται γραφεία μέσα στοΚοινοβούλιο, ακόμη και στην περίπτωση που δεν έχουν επανεκλεγεί βουλευτές, όπως είναι η περίπτωση του KώσταΣημίτη. Τον πιο ευρύχωρο και ηλιόλουστo χώρο στoν δεύτερο όροφο, με εξαιρετική θέα στον Εθνικό Κήπο,εξασφάλισε πρόσφατα ο Κώστας Καραμανλής.
Συνταξιούχοι βουλευτές
Είναι οι μοναδικοί Ελληνες που έχουν τη δυνατότητα να λαμβάνουν παράλληλα και δεύτερη σύνταξη από το επάγγελμα που ασκούν ή ασκούσαν, εφόσον δεν εργάζονται στo Δημόσιο, ή και τρίτη στην περίπτωση που ήταν συνδικαλιστές, πρώην δήμαρχοι ή πρώην νομάρχες (χορηγίες).
Μέσα στην τριετία 2010-2012 υπολογίζεται από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους ότι μπορεί να δοθούν στoυς συνταξιούχους βουλευτές άλλα περίπου 80 εκατ. ευρώ που διεκδικούν αναδρομικά (!!!), λόγω των αναδρομικών αυξήσεων που πήραν πρόσφατα οι δικαστές (έχουν πάρει ήδη το 25%, ενώ το υπόλοιπο 75% θα καταβληθεί το Μάιο του 2011), όταν οι τελευταίοι αύξησαν τους μισθούς τους κατά περίπου 80%. Αποτελεί πάγια μέθοδο η διεκδίκηση εκ μέρους των συνταξιούχων βουλευτών των αυξήσεων που λαμβάνουν οι ανώτεροι δικαστικοί, οι οποίες μετά την τελική δικαίωσή τους επεκτείνονται και στους εν ενεργεία βουλευτές.
Υπάλληλοι της Βουλής
• 1.340 άτομα μόνιμο προσωπικό της Βουλής.
• 1.200 αποσπασμένοι δημόσιοι υπάλληλοι και επιστημονικοί συνεργάτες των βουλευτών.
• Συνολική μισθοδοσία: 106 εκατ. Ευρώ. Παίρνουν 2 επιπλέον μισθούς, που τελευταία ενσωματώθηκαν με τη μορφή επιδόματος στη βασική αποζημίωση.
• Ο νεοπροσλαμβανόμενος στη Βουλή που έχει τελειώσει την υποχρεωτική εκπαίδευση (π.χ. προσωπικό καθαριότητας) λαμβάνει 1.900 ευρώ καθαρά μηνιαίως.
• Εξαιρέθηκαν από την υποχρεωτική υπαγωγή τους στον κλάδο κύριας σύνταξης του ΙΚΑ-ΕΤ ΑΜ ακόμα και όσοι θα προσληφθούν από το 2011 και μετά.
• Συνταξιοδοτούνται έπειτα από 28,5 χρόνια υπηρεσίας και λαμβάνουν από το ταμείο αρωγής υπαλλήλων της Βουλής (ΤΑΥΒ) ένα εφάπαξ ίσο με δύο μηνιαίους μισθούς για κάθε έτος ασφάλισης (100.000 -150.000 ευρώ ο καθένας).
Το ΤΑΥΒ καρπώνεται την εκμίσθωση των κυλικείων, του εστιατορίου και των φιλοξενούμενων υπηρεσιών (Εθνική Τράπεζα κ.λπ.), ενώ έχει και τα δικαιώματα της ανακύκλωσης του χαρτιού.
Επίσης, από τη Βουλή μισθοδοτούνται και 74 ειδικοί φρουροί (άγνωστο πού υπηρετούν), ενώ καταβάλλεται και μηναίο επίδομα σε όλους τους αστυνομικούς που φρουρούν το Κοινοβούλιο.
Την τελευταία πενταετία, ο αριθμός των μόνιμων υπαλλήλων διπλασιάστηκε με διακομματική συναίνεση.
Οι περισσότεροι είναι συγγενείς πολιτικών, βουλευτών, υψηλόβαθμων δικαστικών και αστυνομικών, ενώ ως υπάλληλοι έχουν προσληφθεί ακόμη και πρώην πολιτικοί, όπως ο πρώην ευρωβουλευτής της Ν.Δ. Μανώλης Μαυρομάτης.
Αποτελεί κοινό μυστικό πως δεν προσέρχονται όλοι οι υπάλληλοι στην εργασία τους, διότι, αν έρχονταν όλοι, θα δημιουργείτο το αδιαχώρητο. Περιμένοντας στον προθάλαμο του γ.γ., είχα την ευκαιρία να διαπιστώσω προσωπικά πως δεν φτάνουν οι καρέκλες. Μόλις έβγαινε κάποιος για τσιγάρο, αμέσως τη θέση του, πάντα πίσω από μια οθόνη κομπιούτερ ακινητοποιημένη στο Facebook, καταλάμβανε ένας άλλος.
Διαπιστευμένοι συντάκτες που καλύπτουν το ρεπορτάζ της Βουλής
• Στέλνουν τα παιδιά τους στον εξαιρετικό παιδικό σταθμό που λειτουργεί στο υπόγειο προς τη μεριά του Εθνικού Κήπου (επειδή έχουν αυξηθεί οι ανάγκες, δημιουργείται κι άλλος σε κτίριο που παραχώρησε στη Βουλή το υπουργείο Πολιτισμού στην Πλάκα).
• Γυμνάζονται στο άρτια εξοπλισμένο γυμναστήριο (διαθέτει μέχρι και χαμάμ) με εννέα γυμναστές
(Μητροπόλεως 1 και Φιλελλήνων), μαζί με τους βουλευτές, τους επιστημονικούς τους συνεργάτες και τους υπαλλήλους της Βουλής.
• Προσωπικός χώρος στάθμευσης στο υπόγειο γκαράζ της Βουλής.
• Δωρεάν καινούργιος προσωπικός φορητός υπολογιστής σε κάθε εκλογική αναμέτρηση.
Όταν δημιουργήθηκε σάλος με τη δημοσιοποίηση των προνομίων των υπαλλήλων της Βουλής, οι τελευταίοι τα έβαλαν με τους πάνω από 70 δημοσιογράφους που καλύπτουν το κοινοβουλευτικό ρεπορτάζ:
«Αξιότιμε Πρόεδρε, αυτά τα λιοντάρια δεν ικανοποιήθηκαν όταν τους δωρίσατε δημόσια περιουσία, χαρίζοντάς τους προσωπικό φρουρούμενο χώρο στάθμευσης, δεν ικανοποιήθηκαν όταν τους χαρίσατε προσωπικά λάπτοπ, με χρήματα του σκληρά δοκιμαζόμενου από τα οικονομικά μέτρα Έλληνα φορολογούμενου», γράφει σε ανοικτή επιστολή προς τον Φίλιππο Πετσάλνικο ο συνδυασμός «Εργαζόμενοι εν δράσει».
Τηλεοπτικός σταθμός
• Συνολικό προσωπικό περίπου 100 άτομα.
• Κόστος για το 2010 6 εκατ. Ευρώ
• Τηλεθέασή 0,3 %.
Αναπάντητο έμεινε και το ερώτημα πόσοι από τους δημοσιογράφους που απασχολεί ο τηλεοπτικός σταθμός της Βουλής καλύπτουν ταυτόχρονα τον κοινοβουλευτικό έλεγχο για λογαριασμό άλλων ΜΜΕ.
Ατιμωρησία
• Αν ένας βουλευτής απουσιάσει αδικαιολόγητα σε περισσότερες από πέντε συνεδριάσεις το μήνα, παρακρατείται υποχρεωτικά για κάθε απουσία το 1/30 της μηνιαίας αποζημίωσής του. Στην πράξη όμως, ενώ τα νομοσχέδια συζητούνται και ψηφίζονται σε άδεια έδρανα, ούτε ένα ευρώ δεν έχει παρακρατηθεί από κανένα βουλευτή. «Δεν έχουν γίνει υπερβάσεις στις απουσίες», με διαβεβαίωσε κατηγορηματικά ο γενικός
• γ ραμματέας.
• Δεν γίνεται κανένας απολύτως έλεγχος στο «πόθεν έσχες» και στους τραπεζικούς λογαριασμούς των βουλευτών, ενώ οι μετοχές, έτσι κι αλλιώς, δεν μπορούν να ελεχθούν διότι είναι ανώνυμες.
• Τα αδικήματα των υπουργών παραγράφονται με διαδικασίες εξπρές
Οι βουλευτές παραμένουν ατιμώρητοι για όλα τα αστικά και ποινικά αδικήματα που διαπράττουν, επικαλούμενοι τηνασυλία τους. Ενδεικτικό είναι ότι πολίτης που μήνυσε βουλευτή για εκβιασμό οδηγήθηκε τελικά ο ίδιος στη φυλακή έπειτα από αντιμήνυση που του έκανε ο βουλευτής, ο οποίος, λόγω της ασυλίας, ουδέποτε δικάστηκε.
Η παραβίαση του συντάγματος και του κανονισμού της Βουλής αποτελεί καθημερινό φαινόμενο. Είναι χαρακτηριστικό ότι το μνημόνιο στήριξης ψηφίστηκε ως νομοσχέδιο, που απαιτεί 151 βουλευτές, και όχι ως διεθνής σύμβαση, που απαιτεί 180. Και ακόμη πιo χαρακτηριστικό πως την επομένη της ψήφισής του ψηφίστηκε τροπολογία-προσθήκη,βάσει της οποίας οι συμβάσεις δανεισμού ισχύουν από τη στιγμή της υπογραφής τους, χωρίς την προϋπόθεση της κύρωσής τους από το Κοινοβούλιο, ενώ το σύνταγμα προβλέπει πως καμία προσθήκη ή τροπολογία δεν εισάγεται για συζήτηση αν δεν σχετίζεται με το κύριο αντικείμενο του νομοσχεδίου που ψηφίζεται.
Το κτίριο
Κατασκευάστηκε το 1840 ως ανάκτορο του Βαυαρού πρίγκιπα Όθωνα.
Λευκό μάρμαρο παντού, ακόμη και στο προαύλιο, όπου σταθμεύουν οι κυβερνητικές λιμουζίνες, ξύλο και δέρμα,χειροποίητα χαλιά και πολλοί πίνακες ζωγραφικής, που αγοράστηκαν σε πλειστηριασμούς τα τελευταία χρόνια, ενόσω βούλιαζε η πραγματική οικονομία της χώρας.
Πίνοντας καφέ...
Η μεγαλύτερη κίνηση μέσα στο κτίριο παρατηρείται στο καφενείο, ιδιαίτερα στην αίθουσα καπνιζόντων, και μπροστά από το ΑΤΜ στο υποκατάστημα της Εθνικής Τράπεζας, όπου σχηματίζονται μόνιμα ουρές.
Παρ' όλες δε τις φαινομενικά αγεφύρωτες απόψεις μεταξύ των διαφορετικών συνιστωσών του πολιτικού φάσματος, θα δει κανείς στους διαδρόμους πως όλοι σχεδόν χαριεντίζονται μεταξύ τους.
Κάποια κινητικότητα υπάρχει στην αρχή και στην Ολομέλεια, για τα μάτια του κόσμου, όπως και στις συνεδριάσεις των αμειβόμενων επιτροπών (246 ευρώ ανά συνεδρίαση). οι ελάχιστοι που παρίστανται για κάποιο διάστημα κατά κανόνα δεν παρακολουθούν τον ομιλητή και περιορίζονται σε δημόσιες σχέσεις κάνοντας αστειάκια ή συνομιλούν μέσω κινητού τηλεφώνου για άλλες υποθέσεις, πίνοντας τον καφέ τους.
Αλλωστε, τα πολιτικά κόμματα δεν πλήττονται οικονομικά από την κρίση, όπως αποδείχτηκε και μετά την πρόσφατη κυβερνητική απόφαση για αύξηση κατά 30% της ετήσιας κρατικής επιχορήγησής τους, η οποία, από τα 37 εκατ. ευρώ που είχε περιοριστεί θα φτάσει τελικά το 2010 στα 49 εκατ. ευρώ. Συνολικά τα πολιτικά κόμματα χρωστούν 36 εκατ. ευρώ στο ελληνικό Δημόσιο και 245 εκατ. ευρώ στις τράπεζες.
====================================================
ΑΙΣΘΑΝΟΜΑΙ ΕΝΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΓΙΑΤΙ ΚΑΤΑΝΤΗΣΕ ΕΤΣΙ ΤΗΝ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ.ΚΑΙ ΑΣ ΜΗ ΤΟΛΜΗΣΕΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΝΑ ΔΗΛΩΣΕΙ ΌΤΙ Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΧΕΙ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ
====================================================
ΑΙΣΘΑΝΟΜΑΙ ΕΝΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΓΙΑΤΙ ΚΑΤΑΝΤΗΣΕ ΕΤΣΙ ΤΗΝ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ.
ΚΑΙ ΑΣ ΜΗ ΤΟΛΜΗΣΕΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΝΑ ΔΗΛΩΣΕΙ ΌΤΙ Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΧΕΙ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ.
====================================================
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΟΥΛΗ Η ΠΑΡΑΓΚΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
Αποσπάσματα από την έρευνα του Ν. Βαφειάδη για την Καθημερινή
Βουλευτικές απολαβές και προνόμια
• Το 2010 οι 300 της Βουλής θα μοιραστούν το ποσό των 42,5 εκατ. ευρώ.
• Ο μέσος όρος των μηνιαίων βουλευτικών αποδοχών ανέρχεται σε 10.000 ευρώ.
• Το 50% φορολογείται αυτοτελώς και το υπόλοιπο προστίθεται στα τυχόν άλλα εισοδήματα.
• 35 εκατ. ευρώ θα μοιραστούν μέσα στο 2010 οι συνταξιούχοι βουλευτές ή οι σύζυγοι και οι άγαμες
θυγατέρες θανόντων βουλευτών.
• 4,3 εκατ. ευρώ προορίζεται για τις συντάξεις των πρώην πρωθυπουργών.
• Για την κατοχύρωση βουλευτικής σύνταξης απαιτούνται 4 χρόνια.
• Όσοι έχουν πρωτοεκλεγεί πριν από το 1993 συνταξιοδοτούνται από τα 55 τους χρόνια.
• Όσοι βουλευτές είναι άνω των 65 χρόνων λαμβάνουν ταυτόχρονα και βουλευτική αποζημίωση και βουλευτική σύνταξη. (Αναπάντητο παρέμεινε και το ερώτημα για το πόσοι βουλευτές λαμβάνουν βουλευτική σύνταξη και πόσοι από αυτούς παραμένουν βουλευτές, εισπράττοντας ταυτόχρονα και τη βουλευτική αποζημίωση. «Ούτε ξέρω ούτε θέλω να ξέρω», μου είπε σχετικά ο γενικός γραμματέας).
Παροχές
• Κινητό τηλέφωνο (μέχρι 200 ευρώ μηνιαίως).
• 8 σταθερές γραμμές τηλεφωνίας (μέχρι 12.000 ευρώ).
• Αυτοκίνητο (το μισθώνει η Βουλή με λίζινγκ).
• Δωρεάν διαμονή σε κεντρικό ξενοδοχείο για τους βουλευτές της επαρχίας (70 ευρώ ημερησίως).
• Γραφείο εκτός Βουλής και γραφική ύλη, ταχυδρομική ατέλεια, ατέλεια στις μετακινήσεις με λεωφορεία, σιδηρόδρομο και ακτοπλοΐα, καθώς και 52 αεροπορικά εισιτήρια μετ' επιστροφής για το νομό τους, εφόσον αυτός απέχει περισσότερα από 200 χιλιόμετρα από την Αθήνα.
• Δυνατότητα λήψης άτοκων δανείων από τη Βουλή και χαμηλότοκων από τις τράπεζες.
• Κάθε βουλευτής έχει στην υπηρεσία του τέσσερις δημοσίους υπαλλήλους αποσπασμένους και μετακλητούς καθώς και έναν επιστημονικό συνεργάτη, ο οποίος πληρώνεται από τη Βουλή.
Στους πρώην πρωθυπουργούς αλλά και στους πρώην προέδρους της Βουλής παραχωρούνται γραφεία μέσα στοΚοινοβούλιο, ακόμη και στην περίπτωση που δεν έχουν επανεκλεγεί βουλευτές, όπως είναι η περίπτωση του KώσταΣημίτη. Τον πιο ευρύχωρο και ηλιόλουστo χώρο στoν δεύτερο όροφο, με εξαιρετική θέα στον Εθνικό Κήπο,εξασφάλισε πρόσφατα ο Κώστας Καραμανλής.
Συνταξιούχοι βουλευτές
Είναι οι μοναδικοί Ελληνες που έχουν τη δυνατότητα να λαμβάνουν παράλληλα και δεύτερη σύνταξη από το επάγγελμα που ασκούν ή ασκούσαν, εφόσον δεν εργάζονται στo Δημόσιο, ή και τρίτη στην περίπτωση που ήταν συνδικαλιστές, πρώην δήμαρχοι ή πρώην νομάρχες (χορηγίες).
Μέσα στην τριετία 2010-2012 υπολογίζεται από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους ότι μπορεί να δοθούν στoυς συνταξιούχους βουλευτές άλλα περίπου 80 εκατ. ευρώ που διεκδικούν αναδρομικά (!!!), λόγω των αναδρομικών αυξήσεων που πήραν πρόσφατα οι δικαστές (έχουν πάρει ήδη το 25%, ενώ το υπόλοιπο 75% θα καταβληθεί το Μάιο του 2011), όταν οι τελευταίοι αύξησαν τους μισθούς τους κατά περίπου 80%. Αποτελεί πάγια μέθοδο η διεκδίκηση εκ μέρους των συνταξιούχων βουλευτών των αυξήσεων που λαμβάνουν οι ανώτεροι δικαστικοί, οι οποίες μετά την τελική δικαίωσή τους επεκτείνονται και στους εν ενεργεία βουλευτές.
Υπάλληλοι της Βουλής
• 1.340 άτομα μόνιμο προσωπικό της Βουλής.
• 1.200 αποσπασμένοι δημόσιοι υπάλληλοι και επιστημονικοί συνεργάτες των βουλευτών.
• Συνολική μισθοδοσία: 106 εκατ. Ευρώ. Παίρνουν 2 επιπλέον μισθούς, που τελευταία ενσωματώθηκαν με τη μορφή επιδόματος στη βασική αποζημίωση.
• Ο νεοπροσλαμβανόμενος στη Βουλή που έχει τελειώσει την υποχρεωτική εκπαίδευση (π.χ. προσωπικό καθαριότητας) λαμβάνει 1.900 ευρώ καθαρά μηνιαίως.
• Εξαιρέθηκαν από την υποχρεωτική υπαγωγή τους στον κλάδο κύριας σύνταξης του ΙΚΑ-ΕΤ ΑΜ ακόμα και όσοι θα προσληφθούν από το 2011 και μετά.
• Συνταξιοδοτούνται έπειτα από 28,5 χρόνια υπηρεσίας και λαμβάνουν από το ταμείο αρωγής υπαλλήλων της Βουλής (ΤΑΥΒ) ένα εφάπαξ ίσο με δύο μηνιαίους μισθούς για κάθε έτος ασφάλισης (100.000 -150.000 ευρώ ο καθένας).
Το ΤΑΥΒ καρπώνεται την εκμίσθωση των κυλικείων, του εστιατορίου και των φιλοξενούμενων υπηρεσιών (Εθνική Τράπεζα κ.λπ.), ενώ έχει και τα δικαιώματα της ανακύκλωσης του χαρτιού.
Επίσης, από τη Βουλή μισθοδοτούνται και 74 ειδικοί φρουροί (άγνωστο πού υπηρετούν), ενώ καταβάλλεται και μηναίο επίδομα σε όλους τους αστυνομικούς που φρουρούν το Κοινοβούλιο.
Την τελευταία πενταετία, ο αριθμός των μόνιμων υπαλλήλων διπλασιάστηκε με διακομματική συναίνεση.
Οι περισσότεροι είναι συγγενείς πολιτικών, βουλευτών, υψηλόβαθμων δικαστικών και αστυνομικών, ενώ ως υπάλληλοι έχουν προσληφθεί ακόμη και πρώην πολιτικοί, όπως ο πρώην ευρωβουλευτής της Ν.Δ. Μανώλης Μαυρομάτης.
Αποτελεί κοινό μυστικό πως δεν προσέρχονται όλοι οι υπάλληλοι στην εργασία τους, διότι, αν έρχονταν όλοι, θα δημιουργείτο το αδιαχώρητο. Περιμένοντας στον προθάλαμο του γ.γ., είχα την ευκαιρία να διαπιστώσω προσωπικά πως δεν φτάνουν οι καρέκλες. Μόλις έβγαινε κάποιος για τσιγάρο, αμέσως τη θέση του, πάντα πίσω από μια οθόνη κομπιούτερ ακινητοποιημένη στο Facebook, καταλάμβανε ένας άλλος.
Διαπιστευμένοι συντάκτες που καλύπτουν το ρεπορτάζ της Βουλής
• Στέλνουν τα παιδιά τους στον εξαιρετικό παιδικό σταθμό που λειτουργεί στο υπόγειο προς τη μεριά του Εθνικού Κήπου (επειδή έχουν αυξηθεί οι ανάγκες, δημιουργείται κι άλλος σε κτίριο που παραχώρησε στη Βουλή το υπουργείο Πολιτισμού στην Πλάκα).
• Γυμνάζονται στο άρτια εξοπλισμένο γυμναστήριο (διαθέτει μέχρι και χαμάμ) με εννέα γυμναστές
(Μητροπόλεως 1 και Φιλελλήνων), μαζί με τους βουλευτές, τους επιστημονικούς τους συνεργάτες και τους υπαλλήλους της Βουλής.
• Προσωπικός χώρος στάθμευσης στο υπόγειο γκαράζ της Βουλής.
• Δωρεάν καινούργιος προσωπικός φορητός υπολογιστής σε κάθε εκλογική αναμέτρηση.
Όταν δημιουργήθηκε σάλος με τη δημοσιοποίηση των προνομίων των υπαλλήλων της Βουλής, οι τελευταίοι τα έβαλαν με τους πάνω από 70 δημοσιογράφους που καλύπτουν το κοινοβουλευτικό ρεπορτάζ:
«Αξιότιμε Πρόεδρε, αυτά τα λιοντάρια δεν ικανοποιήθηκαν όταν τους δωρίσατε δημόσια περιουσία, χαρίζοντάς τους προσωπικό φρουρούμενο χώρο στάθμευσης, δεν ικανοποιήθηκαν όταν τους χαρίσατε προσωπικά λάπτοπ, με χρήματα του σκληρά δοκιμαζόμενου από τα οικονομικά μέτρα Έλληνα φορολογούμενου», γράφει σε ανοικτή επιστολή προς τον Φίλιππο Πετσάλνικο ο συνδυασμός «Εργαζόμενοι εν δράσει».
Τηλεοπτικός σταθμός
• Συνολικό προσωπικό περίπου 100 άτομα.
• Κόστος για το 2010 6 εκατ. Ευρώ
• Τηλεθέασή 0,3 %.
Αναπάντητο έμεινε και το ερώτημα πόσοι από τους δημοσιογράφους που απασχολεί ο τηλεοπτικός σταθμός της Βουλής καλύπτουν ταυτόχρονα τον κοινοβουλευτικό έλεγχο για λογαριασμό άλλων ΜΜΕ.
Ατιμωρησία
• Αν ένας βουλευτής απουσιάσει αδικαιολόγητα σε περισσότερες από πέντε συνεδριάσεις το μήνα, παρακρατείται υποχρεωτικά για κάθε απουσία το 1/30 της μηνιαίας αποζημίωσής του. Στην πράξη όμως, ενώ τα νομοσχέδια συζητούνται και ψηφίζονται σε άδεια έδρανα, ούτε ένα ευρώ δεν έχει παρακρατηθεί από κανένα βουλευτή. «Δεν έχουν γίνει υπερβάσεις στις απουσίες», με διαβεβαίωσε κατηγορηματικά ο γενικός
• γ ραμματέας.
• Δεν γίνεται κανένας απολύτως έλεγχος στο «πόθεν έσχες» και στους τραπεζικούς λογαριασμούς των βουλευτών, ενώ οι μετοχές, έτσι κι αλλιώς, δεν μπορούν να ελεχθούν διότι είναι ανώνυμες.
• Τα αδικήματα των υπουργών παραγράφονται με διαδικασίες εξπρές
Οι βουλευτές παραμένουν ατιμώρητοι για όλα τα αστικά και ποινικά αδικήματα που διαπράττουν, επικαλούμενοι τηνασυλία τους. Ενδεικτικό είναι ότι πολίτης που μήνυσε βουλευτή για εκβιασμό οδηγήθηκε τελικά ο ίδιος στη φυλακή έπειτα από αντιμήνυση που του έκανε ο βουλευτής, ο οποίος, λόγω της ασυλίας, ουδέποτε δικάστηκε.
Η παραβίαση του συντάγματος και του κανονισμού της Βουλής αποτελεί καθημερινό φαινόμενο. Είναι χαρακτηριστικό ότι το μνημόνιο στήριξης ψηφίστηκε ως νομοσχέδιο, που απαιτεί 151 βουλευτές, και όχι ως διεθνής σύμβαση, που απαιτεί 180. Και ακόμη πιo χαρακτηριστικό πως την επομένη της ψήφισής του ψηφίστηκε τροπολογία-προσθήκη,βάσει της οποίας οι συμβάσεις δανεισμού ισχύουν από τη στιγμή της υπογραφής τους, χωρίς την προϋπόθεση της κύρωσής τους από το Κοινοβούλιο, ενώ το σύνταγμα προβλέπει πως καμία προσθήκη ή τροπολογία δεν εισάγεται για συζήτηση αν δεν σχετίζεται με το κύριο αντικείμενο του νομοσχεδίου που ψηφίζεται.
Το κτίριο
Κατασκευάστηκε το 1840 ως ανάκτορο του Βαυαρού πρίγκιπα Όθωνα.
Λευκό μάρμαρο παντού, ακόμη και στο προαύλιο, όπου σταθμεύουν οι κυβερνητικές λιμουζίνες, ξύλο και δέρμα,χειροποίητα χαλιά και πολλοί πίνακες ζωγραφικής, που αγοράστηκαν σε πλειστηριασμούς τα τελευταία χρόνια, ενόσω βούλιαζε η πραγματική οικονομία της χώρας.
Πίνοντας καφέ...
Η μεγαλύτερη κίνηση μέσα στο κτίριο παρατηρείται στο καφενείο, ιδιαίτερα στην αίθουσα καπνιζόντων, και μπροστά από το ΑΤΜ στο υποκατάστημα της Εθνικής Τράπεζας, όπου σχηματίζονται μόνιμα ουρές.
Παρ' όλες δε τις φαινομενικά αγεφύρωτες απόψεις μεταξύ των διαφορετικών συνιστωσών του πολιτικού φάσματος, θα δει κανείς στους διαδρόμους πως όλοι σχεδόν χαριεντίζονται μεταξύ τους.
Κάποια κινητικότητα υπάρχει στην αρχή και στην Ολομέλεια, για τα μάτια του κόσμου, όπως και στις συνεδριάσεις των αμειβόμενων επιτροπών (246 ευρώ ανά συνεδρίαση). οι ελάχιστοι που παρίστανται για κάποιο διάστημα κατά κανόνα δεν παρακολουθούν τον ομιλητή και περιορίζονται σε δημόσιες σχέσεις κάνοντας αστειάκια ή συνομιλούν μέσω κινητού τηλεφώνου για άλλες υποθέσεις, πίνοντας τον καφέ τους.
Αλλωστε, τα πολιτικά κόμματα δεν πλήττονται οικονομικά από την κρίση, όπως αποδείχτηκε και μετά την πρόσφατη κυβερνητική απόφαση για αύξηση κατά 30% της ετήσιας κρατικής επιχορήγησής τους, η οποία, από τα 37 εκατ. ευρώ που είχε περιοριστεί θα φτάσει τελικά το 2010 στα 49 εκατ. ευρώ. Συνολικά τα πολιτικά κόμματα χρωστούν 36 εκατ. ευρώ στο ελληνικό Δημόσιο και 245 εκατ. ευρώ στις τράπεζες.
====================================================
ΑΙΣΘΑΝΟΜΑΙ ΕΝΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΓΙΑΤΙ ΚΑΤΑΝΤΗΣΕ ΕΤΣΙ ΤΗΝ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ.ΚΑΙ ΑΣ ΜΗ ΤΟΛΜΗΣΕΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΝΑ ΔΗΛΩΣΕΙ ΌΤΙ Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΧΕΙ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ
Σάββατο 31 Ιουλίου 2010
Ε Θ Ν Ι Κ Α Θ Ε Μ Α ΤΑ
ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ - ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΣΚΟΠΙΟ - ΜΙΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΔΕΞΑΜΕΝΗ ΣΚΕΨΗΣ
=====================================================================
Κεντρικη Σελιδα Άλλα Εσωτερικά Ιδεολογία - Πολιτικά Κόμματα - Διοίκηση - Μετανάστες Μερικές σκέψεις για τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα στον 21ο αιώνα Μερικές σκέψεις για τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα στον 21ο αιώνα
Συντάκτης: Γεώργιος Ε. Σέκερης
Δευτέρα, 19 Ιουλίου 2010 09:27
Καθ’ όλον τον 19ον αιώνα και το μεγαλύτερο μέρος του 20ου, πατριωτισμός σήμαινε πρωτίστως επιδίωξη της εδαφικής επέκτασης της ελληνικής επικράτειας. Ορθώς δε, καθώς προείχε η εξασφάλιση των αναγκαίων οικονομικών και γεωπολιτικών συνθηκών, αρχικά για την επιβίωση και εν συνεχεία για την εδραίωσή του νεότευκτου κράτους μας, και παράλληλα η συγκέντρωση στους κόλπους του τού μεγαλύτερου δυνατόν μέρους των ελληνικών πληθυσμών της περιοχής μας.
Σήμερα, μετά δύο σχεδόν αιώνες ανεξάρτητου εθνικού μας βίου, μόνες εκτός ελληνικών συνόρων συμπαγείς ομάδες ομοεθνών μας είναι: οι 780,000 Έλληνες Κύπριοι – συγκροτημένοι, όμως, σε δική τους, ανεξάρτητη πολιτεία. Και οι Βορειοηπειρώτες. Πολλοί από τους οποίους είναι πλέον εγκατεστημένοι στην ίδια την Ελλάδα, όπου, κατά πάσαν βεβαιότητα, οι περισσότεροι και θα παραμείνουν. Με την ελληνική εξωτερική πολιτική – ορθότατα, κατά τα λοιπά, τεταγμένη, για γενικότερους εθνικούς λόγους, υπέρ της διατήρησης του βαλκανικού εδαφικού καθεστώτος – ως κεντρικό πλέον στρατηγικό στόχο εν σχέσει με τη Βόρειο Ήπειρο, να έχει τη διασφάλιση του σεβασμού των δικαιωμάτων της ελληνικής μειονότητας εκ μέρους των αλβανικών αρχών.
Η ενσωμάτωση αλύτρωτων ελληνικών πληθυσμών έχει, συνεπώς, παύσει να αποτελεί ρεαλιστικό κίνητρο για την περαιτέρω εδαφική μας εξάπλωση. Υπέρ της οποίας, όμως, ούτε οικονομικές σκοπιμότητες συνηγορούν πλέον. Τηρουμένων των αναλογιών, οι φυσικοί πόροι της χώρας μας είναι σημαντικότεροι από εκείνους που διαθέτουν κράτη ανήκοντα στην παγκόσμια οικονομική πρωτοπορία, όπως η Ελβετία, η Αυστρία, η Φινλανδία – ή το Ισραήλ. Το πρόβλημά μας, συνεπώς, δεν είναι η ανεπάρκεια των φυσικών μας πόρων, αλλά η ανεπαρκής αξιοποίησή τους. Ενώ, ενδεχόμενη εδαφική μας επέκταση, χωρίς ποσώς να συμβάλει στην οικονομική μας ανάπτυξη – πιθανότατα θα την επιβράδυνε – θα μας επισώρευε βασανιστικά μειονοτικά προβλήματα. Αυτά όλα σε καθαρά θεωρητικό, βέβαια, επίπεδο, αφού είναι προφανές ότι, ασχέτως κινήτρων μας, τυχόν απόπειρα προσάρτησης εδάφους ανήκοντος σε γειτονικό μας κράτος θα προσέκρουε σε καθοριστικά στρατιωτικά και διεθνοπολιτικά εμπόδια.
Εφικτή, όμως – και από γεωπολιτική σκοπιά επιθυμητή – είναι η στενότερη πρόσδεση στην μητέρα πατρίδα του Κυπριακού Ελληνισμού. Προκειμένου να κατοχυρωθεί η μελλοντική ασφάλεια των αδελφών Κυπρίων. Αλλά και να επιτευχθεί η ισχυρή παρουσία της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο – και συνακόλουθα και η ενίσχυση του ειδικού βάρους της χώρας μας διεθνώς και ειδικότερα εντός του ευρωατλαντικού και κοινοτικού κόσμου. Υπό το πρίσμα δε αυτό, η σύζευξη σε κοινό με τους Έλληνες πολιτειακό σχήμα των Τούρκων της Μεγαλονήσου – είτε των αρχικών 90.000, είτε, πολύ περισσότερο, των σημερινών 265,000, που είναι και το πιθανότερο ενδεχόμενο – όχι μόνο δεν θα μας προσπόριζε ουσιαστικά οφέλη, αλλά και θα μας δημιουργούσε τεράστια, διαχρονικά προβλήματα.
Γενικότερα: Ένα γνήσιο εθνικό όραμα για τον 21ο αιώνα, ικανό να εμπνεύσει και ενεργοποιήσει και τις νέες ελληνικές γενιές, θα έχει ως κορμό μια Ελλάδα συγκαταλεγόμενη ισοτίμως στα προηγμένα κράτη του δυτικού κόσμου – και άρα της υφηλίου – και διαδραματίζουσα ανάλογο ρόλο, τόσο στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ατλαντικής Συμμαχίας, όσο και στο εγγύς γεωπολιτικό μας περιβάλλον, βαλκανικό και μεσογειακό. Και άρα θα επιτάσσει: Να αναμορφώσουμε τον υπερτροφικό, αναποτελεσματικό, και εν πολλοίς διεφθαρμένο κρατικό μας οργανισμό. Να αναπτύξουμε σε υγιείς βάσεις τη χωλαίνουσα, τριτοκοσμικής υφής οικονομία μας. Και να αναβαθμίσουμε την απαράδεκτα υποβαθμισμένη αυτή τη στιγμή εθνική μας παιδεία. Αλλά και να αναδείξουμε και καλλιεργήσουμε την οικουμενική διάσταση του Ελληνισμού. Αφενός, αξιοποιώντας την, επί μακρόν αγνοημένη ή αντικείμενο-θύμα κομματικού φατριασμού, ελληνική διασπορά. Και, αφετέρου, προβάλλοντας τη διαχρονική πνευματική κληρονομιά μας, με τη δημιουργία στη χώρα μας παγκόσμιας ακτινοβολίας κέντρων μελέτης του κλασικού και του βυζαντινού πολιτισμού – σε αντιδιαστολή με μια παραδοσιακή μουσειακή προσέγγιση του πολιτιστικού μας παρελθόντος, η οποία μας καθηλώνει στον γραφικό ρόλο του φύλακα αρχαιοτήτων. (Που ούτε σε αυτόν, άλλωστε, κατορθώνουμε να ανταποκριθούμε ικανοποιητικά.)
Καίριο μέρος μιας τέτοιας εθνικής στρατηγικής θα αποτελέσει, βέβαια, και η στρατιωτική της συνιστώσα. Με τις ένοπλες δυνάμεις μας να επωμίζονται διττή αποστολή. Ήτοι, να λειτουργούν ως αξιόπιστη δύναμη αποτροπής – εν απουσία πλέον σοβαρής στρατιωτικής απειλής εκ Βορρά, κυρίως έναντι της Τουρκίας, και για όσο διάστημα οι διαφορές μας με την Άγκυρα θα παραμένουν άλυτες και οξείες. Και, συγχρόνως, να συμμετέχουν αποτελεσματικά στις κοινές στρατιωτικές δραστηριότητες του δυτικού κόσμου. Μολονότι δε περιορισμένου, κατ’ ανάγκην, μεγέθους – τυχόν επιδίωξη ισοδυναμίας με μια στρατοκρατούμενη χώρα, όπως η Τουρκία, διαθέτουσα επταπλάσιο πληθυσμό και τετραπλάσιο ΑΕΠ σε σύγκριση με τη δική μας, θα ήταν χιμαιρική – στρατός ξηράς, ναυτικό, και αεροπορία μας θα πρέπει να χαρακτηρίζονται από υψηλότατο βαθμό επαγγελματισμού και να διαθέτουν τον πλέον σύγχρονο και προσαρμοσμένο στη διττή αυτή αποστολή τους εξοπλισμό. Κάτι που συνεπάγεται οικονομικό κόστος δυσβάστακτο, υπό τις παρούσες ιδίως συνθήκες – πλην όμως αναπόφευκτο, αν θέλουμε να παραμείνουμε μάχιμο έθνος-κράτος.
Το κυρίως ζητούμενο, ωστόσο, είναι η διατήρηση και τόνωση του αισθήματος εθνικής κοινότητας των Ελλήνων. Πέραν από τις διαφορές εκτιμήσεων για συγκεκριμένες οικονομικές ή άλλες επιλογές – όπως, επί παραδείγματι, ο βαθμός και οι μορφές παρέμβασης του κράτους στην οικονομία, οι σχέσεις του κράτους με την Εκκλησία, η αντιμετώπιση του μεταναστευτικού, ή ακόμη και οι διεθνοπολιτικοί μας χειρισμοί – που είναι καθόλα θεμιτές, και μάλιστα αναπόφευκτες σε μια δυναμικά εξελισσόμενη κοινωνία, τα όσα έχουμε κοινά ως λαός και έθνος είναι απείρως σημαντικότερα. Το επώδυνο ρήγμα που για ένα διάστημα είχε προκαλέσει στο εθνικό μας σώμα ο σοβιετοκίνητος κομμουνισμός, εν ονόματι μιας ξένης προς την ελληνική πραγματικότητα πάλης των τάξεων και ενός ψευδεπίγραφου διεθνισμού στην υπηρεσία μιας εχθρικώς διακείμενης έναντι των εθνικών μας συμφερόντων μεγάλης δύναμης, έχει πλέον εκλείψει. Πρέπει δε να μεριμνήσουμε ώστε να μην παραχωρήσει τη θέση του σε νέες, διχαστικές διαχωριστικές γραμμές – ή, ακόμη χειρότερο, σε έναν γενικευμένο εθνικό ωχαδερφισμό, που δυστυχώς συνεχώς κερδίζει έδαφος.
=====================================================================
Κεντρικη Σελιδα Άλλα Εσωτερικά Ιδεολογία - Πολιτικά Κόμματα - Διοίκηση - Μετανάστες Μερικές σκέψεις για τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα στον 21ο αιώνα Μερικές σκέψεις για τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα στον 21ο αιώνα
Συντάκτης: Γεώργιος Ε. Σέκερης
Δευτέρα, 19 Ιουλίου 2010 09:27
Καθ’ όλον τον 19ον αιώνα και το μεγαλύτερο μέρος του 20ου, πατριωτισμός σήμαινε πρωτίστως επιδίωξη της εδαφικής επέκτασης της ελληνικής επικράτειας. Ορθώς δε, καθώς προείχε η εξασφάλιση των αναγκαίων οικονομικών και γεωπολιτικών συνθηκών, αρχικά για την επιβίωση και εν συνεχεία για την εδραίωσή του νεότευκτου κράτους μας, και παράλληλα η συγκέντρωση στους κόλπους του τού μεγαλύτερου δυνατόν μέρους των ελληνικών πληθυσμών της περιοχής μας.
Σήμερα, μετά δύο σχεδόν αιώνες ανεξάρτητου εθνικού μας βίου, μόνες εκτός ελληνικών συνόρων συμπαγείς ομάδες ομοεθνών μας είναι: οι 780,000 Έλληνες Κύπριοι – συγκροτημένοι, όμως, σε δική τους, ανεξάρτητη πολιτεία. Και οι Βορειοηπειρώτες. Πολλοί από τους οποίους είναι πλέον εγκατεστημένοι στην ίδια την Ελλάδα, όπου, κατά πάσαν βεβαιότητα, οι περισσότεροι και θα παραμείνουν. Με την ελληνική εξωτερική πολιτική – ορθότατα, κατά τα λοιπά, τεταγμένη, για γενικότερους εθνικούς λόγους, υπέρ της διατήρησης του βαλκανικού εδαφικού καθεστώτος – ως κεντρικό πλέον στρατηγικό στόχο εν σχέσει με τη Βόρειο Ήπειρο, να έχει τη διασφάλιση του σεβασμού των δικαιωμάτων της ελληνικής μειονότητας εκ μέρους των αλβανικών αρχών.
Η ενσωμάτωση αλύτρωτων ελληνικών πληθυσμών έχει, συνεπώς, παύσει να αποτελεί ρεαλιστικό κίνητρο για την περαιτέρω εδαφική μας εξάπλωση. Υπέρ της οποίας, όμως, ούτε οικονομικές σκοπιμότητες συνηγορούν πλέον. Τηρουμένων των αναλογιών, οι φυσικοί πόροι της χώρας μας είναι σημαντικότεροι από εκείνους που διαθέτουν κράτη ανήκοντα στην παγκόσμια οικονομική πρωτοπορία, όπως η Ελβετία, η Αυστρία, η Φινλανδία – ή το Ισραήλ. Το πρόβλημά μας, συνεπώς, δεν είναι η ανεπάρκεια των φυσικών μας πόρων, αλλά η ανεπαρκής αξιοποίησή τους. Ενώ, ενδεχόμενη εδαφική μας επέκταση, χωρίς ποσώς να συμβάλει στην οικονομική μας ανάπτυξη – πιθανότατα θα την επιβράδυνε – θα μας επισώρευε βασανιστικά μειονοτικά προβλήματα. Αυτά όλα σε καθαρά θεωρητικό, βέβαια, επίπεδο, αφού είναι προφανές ότι, ασχέτως κινήτρων μας, τυχόν απόπειρα προσάρτησης εδάφους ανήκοντος σε γειτονικό μας κράτος θα προσέκρουε σε καθοριστικά στρατιωτικά και διεθνοπολιτικά εμπόδια.
Εφικτή, όμως – και από γεωπολιτική σκοπιά επιθυμητή – είναι η στενότερη πρόσδεση στην μητέρα πατρίδα του Κυπριακού Ελληνισμού. Προκειμένου να κατοχυρωθεί η μελλοντική ασφάλεια των αδελφών Κυπρίων. Αλλά και να επιτευχθεί η ισχυρή παρουσία της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο – και συνακόλουθα και η ενίσχυση του ειδικού βάρους της χώρας μας διεθνώς και ειδικότερα εντός του ευρωατλαντικού και κοινοτικού κόσμου. Υπό το πρίσμα δε αυτό, η σύζευξη σε κοινό με τους Έλληνες πολιτειακό σχήμα των Τούρκων της Μεγαλονήσου – είτε των αρχικών 90.000, είτε, πολύ περισσότερο, των σημερινών 265,000, που είναι και το πιθανότερο ενδεχόμενο – όχι μόνο δεν θα μας προσπόριζε ουσιαστικά οφέλη, αλλά και θα μας δημιουργούσε τεράστια, διαχρονικά προβλήματα.
Γενικότερα: Ένα γνήσιο εθνικό όραμα για τον 21ο αιώνα, ικανό να εμπνεύσει και ενεργοποιήσει και τις νέες ελληνικές γενιές, θα έχει ως κορμό μια Ελλάδα συγκαταλεγόμενη ισοτίμως στα προηγμένα κράτη του δυτικού κόσμου – και άρα της υφηλίου – και διαδραματίζουσα ανάλογο ρόλο, τόσο στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ατλαντικής Συμμαχίας, όσο και στο εγγύς γεωπολιτικό μας περιβάλλον, βαλκανικό και μεσογειακό. Και άρα θα επιτάσσει: Να αναμορφώσουμε τον υπερτροφικό, αναποτελεσματικό, και εν πολλοίς διεφθαρμένο κρατικό μας οργανισμό. Να αναπτύξουμε σε υγιείς βάσεις τη χωλαίνουσα, τριτοκοσμικής υφής οικονομία μας. Και να αναβαθμίσουμε την απαράδεκτα υποβαθμισμένη αυτή τη στιγμή εθνική μας παιδεία. Αλλά και να αναδείξουμε και καλλιεργήσουμε την οικουμενική διάσταση του Ελληνισμού. Αφενός, αξιοποιώντας την, επί μακρόν αγνοημένη ή αντικείμενο-θύμα κομματικού φατριασμού, ελληνική διασπορά. Και, αφετέρου, προβάλλοντας τη διαχρονική πνευματική κληρονομιά μας, με τη δημιουργία στη χώρα μας παγκόσμιας ακτινοβολίας κέντρων μελέτης του κλασικού και του βυζαντινού πολιτισμού – σε αντιδιαστολή με μια παραδοσιακή μουσειακή προσέγγιση του πολιτιστικού μας παρελθόντος, η οποία μας καθηλώνει στον γραφικό ρόλο του φύλακα αρχαιοτήτων. (Που ούτε σε αυτόν, άλλωστε, κατορθώνουμε να ανταποκριθούμε ικανοποιητικά.)
Καίριο μέρος μιας τέτοιας εθνικής στρατηγικής θα αποτελέσει, βέβαια, και η στρατιωτική της συνιστώσα. Με τις ένοπλες δυνάμεις μας να επωμίζονται διττή αποστολή. Ήτοι, να λειτουργούν ως αξιόπιστη δύναμη αποτροπής – εν απουσία πλέον σοβαρής στρατιωτικής απειλής εκ Βορρά, κυρίως έναντι της Τουρκίας, και για όσο διάστημα οι διαφορές μας με την Άγκυρα θα παραμένουν άλυτες και οξείες. Και, συγχρόνως, να συμμετέχουν αποτελεσματικά στις κοινές στρατιωτικές δραστηριότητες του δυτικού κόσμου. Μολονότι δε περιορισμένου, κατ’ ανάγκην, μεγέθους – τυχόν επιδίωξη ισοδυναμίας με μια στρατοκρατούμενη χώρα, όπως η Τουρκία, διαθέτουσα επταπλάσιο πληθυσμό και τετραπλάσιο ΑΕΠ σε σύγκριση με τη δική μας, θα ήταν χιμαιρική – στρατός ξηράς, ναυτικό, και αεροπορία μας θα πρέπει να χαρακτηρίζονται από υψηλότατο βαθμό επαγγελματισμού και να διαθέτουν τον πλέον σύγχρονο και προσαρμοσμένο στη διττή αυτή αποστολή τους εξοπλισμό. Κάτι που συνεπάγεται οικονομικό κόστος δυσβάστακτο, υπό τις παρούσες ιδίως συνθήκες – πλην όμως αναπόφευκτο, αν θέλουμε να παραμείνουμε μάχιμο έθνος-κράτος.
Το κυρίως ζητούμενο, ωστόσο, είναι η διατήρηση και τόνωση του αισθήματος εθνικής κοινότητας των Ελλήνων. Πέραν από τις διαφορές εκτιμήσεων για συγκεκριμένες οικονομικές ή άλλες επιλογές – όπως, επί παραδείγματι, ο βαθμός και οι μορφές παρέμβασης του κράτους στην οικονομία, οι σχέσεις του κράτους με την Εκκλησία, η αντιμετώπιση του μεταναστευτικού, ή ακόμη και οι διεθνοπολιτικοί μας χειρισμοί – που είναι καθόλα θεμιτές, και μάλιστα αναπόφευκτες σε μια δυναμικά εξελισσόμενη κοινωνία, τα όσα έχουμε κοινά ως λαός και έθνος είναι απείρως σημαντικότερα. Το επώδυνο ρήγμα που για ένα διάστημα είχε προκαλέσει στο εθνικό μας σώμα ο σοβιετοκίνητος κομμουνισμός, εν ονόματι μιας ξένης προς την ελληνική πραγματικότητα πάλης των τάξεων και ενός ψευδεπίγραφου διεθνισμού στην υπηρεσία μιας εχθρικώς διακείμενης έναντι των εθνικών μας συμφερόντων μεγάλης δύναμης, έχει πλέον εκλείψει. Πρέπει δε να μεριμνήσουμε ώστε να μην παραχωρήσει τη θέση του σε νέες, διχαστικές διαχωριστικές γραμμές – ή, ακόμη χειρότερο, σε έναν γενικευμένο εθνικό ωχαδερφισμό, που δυστυχώς συνεχώς κερδίζει έδαφος.
Τρίτη 27 Ιουλίου 2010
ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ
ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΣΚΟΠΙΟ
Μερικές σκέψεις για τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα στον 21ο αιώνα
Συντάκτης: Γεώργιος Ε. Σέκερης
Δευτέρα, 19 Ιουλίου 2010 09:27
Καθ’ όλον τον 19ον αιώνα και το μεγαλύτερο μέρος του 20ου, πατριωτι-σμός σήμαινε πρωτίστως επιδίωξη της εδαφικής επέκτασης της ελληνι-κής επικράτειας. Ορθώς δε, καθώς προείχε η εξασφάλιση των αναγκαίων οικονομικών και γεωπολιτικών συνθηκών, αρχικά για την επιβίωση και εν συνεχεία για την εδραίωσή του νεότευκτου κράτους μας, και παράλ-ληλα η συγκέντρωση στους κόλπους του τού μεγαλύτερου δυνατόν μέ-ρους των ελληνικών πληθυσμών της περιοχής μας.
Σήμερα, μετά δύο σχεδόν αιώνες ανεξάρτητου εθνικού μας βίου, μόνες εκτός ελληνικών συνόρων συμπαγείς ομάδες ομοεθνών μας είναι: οι 780,000 Έλληνες Κύπριοι – συγκροτημένοι, όμως, σε δική τους, ανεξάρ-τητη πολιτεία. Και οι Βορειοηπειρώτες. Πολλοί από τους οποίους είναι πλέον εγκατεστημένοι στην ίδια την Ελλάδα, όπου, κατά πάσαν βεβαιό-τητα, οι περισσότεροι και θα παραμείνουν. Με την ελληνική εξωτερική πολιτική – ορθότατα, κατά τα λοιπά, τεταγμένη, για γενικότερους εθνι-κούς λόγους, υπέρ της διατήρησης του βαλκανικού εδαφικού καθεστώτος – ως κεντρικό πλέον στρατηγικό στόχο εν σχέσει με τη Βόρειο Ήπειρο, να έχει τη διασφάλιση του σεβασμού των δικαιωμάτων της ελληνικής μειονότητας εκ μέρους των αλβανικών αρχών.
Η ενσωμάτωση αλύτρωτων ελληνικών πληθυσμών έχει, συνεπώς, παύσει να αποτελεί ρεαλιστικό κίνητρο για την περαιτέρω εδαφική μας εξάπλω-ση. Υπέρ της οποίας, όμως, ούτε οικονομικές σκοπιμότητες συνηγορούν πλέον. Τηρουμένων των αναλογιών, οι φυσικοί πόροι της χώρας μας εί-ναι σημαντικότεροι από εκείνους που διαθέτουν κράτη ανήκοντα στην παγκόσμια οικονομική πρωτοπορία, όπως η Ελβετία, η Αυστρία, η Φιν-λανδία – ή το Ισραήλ. Το πρόβλημά μας, συνεπώς, δεν είναι η ανεπάρ-κεια των φυσικών μας πόρων, αλλά η ανεπαρκής αξιοποίησή τους. Ενώ, ενδεχόμενη εδαφική μας επέκταση, χωρίς ποσώς να συμβάλει στην οικο-νομική μας ανάπτυξη – πιθανότατα θα την επιβράδυνε – θα μας επισώ-ρευε βασανιστικά μειονοτικά προβλήματα. Αυτά όλα σε καθαρά θεωρη-τικό, βέβαια, επίπεδο, αφού είναι προφανές ότι, ασχέτως κινήτρων μας, τυχόν απόπειρα προσάρτησης εδάφους ανήκοντος σε γειτονικό μας κρά-τος θα προσέκρουε σε καθοριστικά στρατιωτικά και διεθνοπολιτικά ε-μπόδια.
Εφικτή, όμως – και από γεωπολιτική σκοπιά επιθυμητή – είναι η στενό-τερη πρόσδεση στην μητέρα πατρίδα του Κυπριακού Ελληνισμού. Προ-κειμένου να κατοχυρωθεί η μελλοντική ασφάλεια των αδελφών Κυπρί-ων. Αλλά και να επιτευχθεί η ισχυρή παρουσία της Ελλάδας στην Ανα-τολική Μεσόγειο – και συνακόλουθα και η ενίσχυση του ειδικού βάρους της χώρας μας διεθνώς και ειδικότερα εντός του ευρωατλαντικού και κοινοτικού κόσμου. Υπό το πρίσμα δε αυτό, η σύζευξη σε κοινό με τους Έλληνες πολιτειακό σχήμα των Τούρκων της Μεγαλονήσου – είτε των αρχικών 90.000, είτε, πολύ περισσότερο, των σημερινών 265,000, που είναι και το πιθανότερο ενδεχόμενο – όχι μόνο δεν θα μας προσπόριζε ουσιαστικά οφέλη, αλλά και θα μας δημιουργούσε τεράστια, διαχρονικά προβλήματα.
Γενικότερα: Ένα γνήσιο εθνικό όραμα για τον 21ο αιώνα, ικανό να ε-μπνεύσει και ενεργοποιήσει και τις νέες ελληνικές γενιές, θα έχει ως κορμό μια Ελλάδα συγκαταλεγόμενη ισοτίμως στα προηγμένα κράτη του δυτικού κόσμου – και άρα της υφηλίου – και διαδραματίζουσα ανάλογο ρόλο, τόσο στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ατλαντικής Συμμαχίας, όσο και στο εγγύς γεωπολιτικό μας περιβάλλον, βαλκανικό και μεσογειακό. Και άρα θα επιτάσσει: Να αναμορφώσουμε τον υπερ-τροφικό, αναποτελεσματικό, και εν πολλοίς διεφθαρμένο κρατικό μας οργανισμό. Να αναπτύξουμε σε υγιείς βάσεις τη χωλαίνουσα, τριτοκο-σμικής υφής οικονομία μας. Και να αναβαθμίσουμε την απαράδεκτα υ-ποβαθμισμένη αυτή τη στιγμή εθνική μας παιδεία. Αλλά και να αναδεί-ξουμε και καλλιεργήσουμε την οικουμενική διάσταση του Ελληνισμού. Αφενός, αξιοποιώντας την, επί μακρόν αγνοημένη ή αντικείμενο-θύμα κομματικού φατριασμού, ελληνική διασπορά. Και, αφετέρου, προβάλλο-ντας τη διαχρονική πνευματική κληρονομιά μας, με τη δημιουργία στη χώρα μας παγκόσμιας ακτινοβολίας κέντρων μελέτης του κλασικού και του βυζαντινού πολιτισμού – σε αντιδιαστολή με μια παραδοσιακή μου-σειακή προσέγγιση του πολιτιστικού μας παρελθόντος, η οποία μας κα-θηλώνει στον γραφικό ρόλο του φύλακα αρχαιοτήτων. (Που ούτε σε αυ-τόν, άλλωστε, κατορθώνουμε να ανταποκριθούμε ικανοποιητικά.)
Καίριο μέρος μιας τέτοιας εθνικής στρατηγικής θα αποτελέσει, βέβαια, και η στρατιωτική της συνιστώσα. Με τις ένοπλες δυνάμεις μας να επω-μίζονται διττή αποστολή. Ήτοι, να λειτουργούν ως αξιόπιστη δύναμη α-ποτροπής – εν απουσία πλέον σοβαρής στρατιωτικής απειλής εκ Βορρά, κυρίως έναντι της Τουρκίας, και για όσο διάστημα οι διαφορές μας με την Άγκυρα θα παραμένουν άλυτες και οξείες. Και, συγχρόνως, να συμ-μετέχουν αποτελεσματικά στις κοινές στρατιωτικές δραστηριότητες του δυτικού κόσμου. Μολονότι δε περιορισμένου, κατ’ ανάγκην, μεγέθους – τυχόν επιδίωξη ισοδυναμίας με μια στρατοκρατούμενη χώρα, όπως η Τουρκία, διαθέτουσα επταπλάσιο πληθυσμό και τετραπλάσιο ΑΕΠ σε σύγκριση με τη δική μας, θα ήταν χιμαιρική – στρατός ξηράς, ναυτικό, και αεροπορία μας θα πρέπει να χαρακτηρίζονται από υψηλότατο βαθμό επαγγελματισμού και να διαθέτουν τον πλέον σύγχρονο και προσαρμο-σμένο στη διττή αυτή αποστολή τους εξοπλισμό. Κάτι που συνεπάγεται οικονομικό κόστος δυσβάστακτο, υπό τις παρούσες ιδίως συνθήκες – πλην όμως αναπόφευκτο, αν θέλουμε να παραμείνουμε μάχιμο έθνος-κράτος.
Το κυρίως ζητούμενο, ωστόσο, είναι η διατήρηση και τόνωση του αι-σθήματος εθνικής κοινότητας των Ελλήνων. Πέραν από τις διαφορές ε-κτιμήσεων για συγκεκριμένες οικονομικές ή άλλες επιλογές – όπως, επί παραδείγματι, ο βαθμός και οι μορφές παρέμβασης του κράτους στην οι-κονομία, οι σχέσεις του κράτους με την Εκκλησία, η αντιμετώπιση του μεταναστευτικού, ή ακόμη και οι διεθνοπολιτικοί μας χειρισμοί – που εί-ναι καθόλα θεμιτές, και μάλιστα αναπόφευκτες σε μια δυναμικά εξελισ-σόμενη κοινωνία, τα όσα έχουμε κοινά ως λαός και έθνος είναι απείρως σημαντικότερα. Το επώδυνο ρήγμα που για ένα διάστημα είχε προκαλέ-σει στο εθνικό μας σώμα ο σοβιετοκίνητος κομμουνισμός, εν ονόματι μιας ξένης προς την ελληνική πραγματικότητα πάλης των τάξεων και ε-νός ψευδεπίγραφου διεθνισμού στην υπηρεσία μιας εχθρικώς διακείμενης έναντι των εθνικών μας συμφερόντων μεγάλης δύναμης, έχει πλέον ε-κλείψει. Πρέπει δε να μεριμνήσουμε ώστε να μην παραχωρήσει τη θέση του σε νέες, διχαστικές διαχωριστικές γραμμές – ή, ακόμη χειρότερο, σε έναν γενικευμένο εθνικό ωχαδερφισμό, που δυστυχώς συνεχώς κερδίζει έδαφος.
Μερικές σκέψεις για τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα στον 21ο αιώνα
Συντάκτης: Γεώργιος Ε. Σέκερης
Δευτέρα, 19 Ιουλίου 2010 09:27
Καθ’ όλον τον 19ον αιώνα και το μεγαλύτερο μέρος του 20ου, πατριωτι-σμός σήμαινε πρωτίστως επιδίωξη της εδαφικής επέκτασης της ελληνι-κής επικράτειας. Ορθώς δε, καθώς προείχε η εξασφάλιση των αναγκαίων οικονομικών και γεωπολιτικών συνθηκών, αρχικά για την επιβίωση και εν συνεχεία για την εδραίωσή του νεότευκτου κράτους μας, και παράλ-ληλα η συγκέντρωση στους κόλπους του τού μεγαλύτερου δυνατόν μέ-ρους των ελληνικών πληθυσμών της περιοχής μας.
Σήμερα, μετά δύο σχεδόν αιώνες ανεξάρτητου εθνικού μας βίου, μόνες εκτός ελληνικών συνόρων συμπαγείς ομάδες ομοεθνών μας είναι: οι 780,000 Έλληνες Κύπριοι – συγκροτημένοι, όμως, σε δική τους, ανεξάρ-τητη πολιτεία. Και οι Βορειοηπειρώτες. Πολλοί από τους οποίους είναι πλέον εγκατεστημένοι στην ίδια την Ελλάδα, όπου, κατά πάσαν βεβαιό-τητα, οι περισσότεροι και θα παραμείνουν. Με την ελληνική εξωτερική πολιτική – ορθότατα, κατά τα λοιπά, τεταγμένη, για γενικότερους εθνι-κούς λόγους, υπέρ της διατήρησης του βαλκανικού εδαφικού καθεστώτος – ως κεντρικό πλέον στρατηγικό στόχο εν σχέσει με τη Βόρειο Ήπειρο, να έχει τη διασφάλιση του σεβασμού των δικαιωμάτων της ελληνικής μειονότητας εκ μέρους των αλβανικών αρχών.
Η ενσωμάτωση αλύτρωτων ελληνικών πληθυσμών έχει, συνεπώς, παύσει να αποτελεί ρεαλιστικό κίνητρο για την περαιτέρω εδαφική μας εξάπλω-ση. Υπέρ της οποίας, όμως, ούτε οικονομικές σκοπιμότητες συνηγορούν πλέον. Τηρουμένων των αναλογιών, οι φυσικοί πόροι της χώρας μας εί-ναι σημαντικότεροι από εκείνους που διαθέτουν κράτη ανήκοντα στην παγκόσμια οικονομική πρωτοπορία, όπως η Ελβετία, η Αυστρία, η Φιν-λανδία – ή το Ισραήλ. Το πρόβλημά μας, συνεπώς, δεν είναι η ανεπάρ-κεια των φυσικών μας πόρων, αλλά η ανεπαρκής αξιοποίησή τους. Ενώ, ενδεχόμενη εδαφική μας επέκταση, χωρίς ποσώς να συμβάλει στην οικο-νομική μας ανάπτυξη – πιθανότατα θα την επιβράδυνε – θα μας επισώ-ρευε βασανιστικά μειονοτικά προβλήματα. Αυτά όλα σε καθαρά θεωρη-τικό, βέβαια, επίπεδο, αφού είναι προφανές ότι, ασχέτως κινήτρων μας, τυχόν απόπειρα προσάρτησης εδάφους ανήκοντος σε γειτονικό μας κρά-τος θα προσέκρουε σε καθοριστικά στρατιωτικά και διεθνοπολιτικά ε-μπόδια.
Εφικτή, όμως – και από γεωπολιτική σκοπιά επιθυμητή – είναι η στενό-τερη πρόσδεση στην μητέρα πατρίδα του Κυπριακού Ελληνισμού. Προ-κειμένου να κατοχυρωθεί η μελλοντική ασφάλεια των αδελφών Κυπρί-ων. Αλλά και να επιτευχθεί η ισχυρή παρουσία της Ελλάδας στην Ανα-τολική Μεσόγειο – και συνακόλουθα και η ενίσχυση του ειδικού βάρους της χώρας μας διεθνώς και ειδικότερα εντός του ευρωατλαντικού και κοινοτικού κόσμου. Υπό το πρίσμα δε αυτό, η σύζευξη σε κοινό με τους Έλληνες πολιτειακό σχήμα των Τούρκων της Μεγαλονήσου – είτε των αρχικών 90.000, είτε, πολύ περισσότερο, των σημερινών 265,000, που είναι και το πιθανότερο ενδεχόμενο – όχι μόνο δεν θα μας προσπόριζε ουσιαστικά οφέλη, αλλά και θα μας δημιουργούσε τεράστια, διαχρονικά προβλήματα.
Γενικότερα: Ένα γνήσιο εθνικό όραμα για τον 21ο αιώνα, ικανό να ε-μπνεύσει και ενεργοποιήσει και τις νέες ελληνικές γενιές, θα έχει ως κορμό μια Ελλάδα συγκαταλεγόμενη ισοτίμως στα προηγμένα κράτη του δυτικού κόσμου – και άρα της υφηλίου – και διαδραματίζουσα ανάλογο ρόλο, τόσο στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ατλαντικής Συμμαχίας, όσο και στο εγγύς γεωπολιτικό μας περιβάλλον, βαλκανικό και μεσογειακό. Και άρα θα επιτάσσει: Να αναμορφώσουμε τον υπερ-τροφικό, αναποτελεσματικό, και εν πολλοίς διεφθαρμένο κρατικό μας οργανισμό. Να αναπτύξουμε σε υγιείς βάσεις τη χωλαίνουσα, τριτοκο-σμικής υφής οικονομία μας. Και να αναβαθμίσουμε την απαράδεκτα υ-ποβαθμισμένη αυτή τη στιγμή εθνική μας παιδεία. Αλλά και να αναδεί-ξουμε και καλλιεργήσουμε την οικουμενική διάσταση του Ελληνισμού. Αφενός, αξιοποιώντας την, επί μακρόν αγνοημένη ή αντικείμενο-θύμα κομματικού φατριασμού, ελληνική διασπορά. Και, αφετέρου, προβάλλο-ντας τη διαχρονική πνευματική κληρονομιά μας, με τη δημιουργία στη χώρα μας παγκόσμιας ακτινοβολίας κέντρων μελέτης του κλασικού και του βυζαντινού πολιτισμού – σε αντιδιαστολή με μια παραδοσιακή μου-σειακή προσέγγιση του πολιτιστικού μας παρελθόντος, η οποία μας κα-θηλώνει στον γραφικό ρόλο του φύλακα αρχαιοτήτων. (Που ούτε σε αυ-τόν, άλλωστε, κατορθώνουμε να ανταποκριθούμε ικανοποιητικά.)
Καίριο μέρος μιας τέτοιας εθνικής στρατηγικής θα αποτελέσει, βέβαια, και η στρατιωτική της συνιστώσα. Με τις ένοπλες δυνάμεις μας να επω-μίζονται διττή αποστολή. Ήτοι, να λειτουργούν ως αξιόπιστη δύναμη α-ποτροπής – εν απουσία πλέον σοβαρής στρατιωτικής απειλής εκ Βορρά, κυρίως έναντι της Τουρκίας, και για όσο διάστημα οι διαφορές μας με την Άγκυρα θα παραμένουν άλυτες και οξείες. Και, συγχρόνως, να συμ-μετέχουν αποτελεσματικά στις κοινές στρατιωτικές δραστηριότητες του δυτικού κόσμου. Μολονότι δε περιορισμένου, κατ’ ανάγκην, μεγέθους – τυχόν επιδίωξη ισοδυναμίας με μια στρατοκρατούμενη χώρα, όπως η Τουρκία, διαθέτουσα επταπλάσιο πληθυσμό και τετραπλάσιο ΑΕΠ σε σύγκριση με τη δική μας, θα ήταν χιμαιρική – στρατός ξηράς, ναυτικό, και αεροπορία μας θα πρέπει να χαρακτηρίζονται από υψηλότατο βαθμό επαγγελματισμού και να διαθέτουν τον πλέον σύγχρονο και προσαρμο-σμένο στη διττή αυτή αποστολή τους εξοπλισμό. Κάτι που συνεπάγεται οικονομικό κόστος δυσβάστακτο, υπό τις παρούσες ιδίως συνθήκες – πλην όμως αναπόφευκτο, αν θέλουμε να παραμείνουμε μάχιμο έθνος-κράτος.
Το κυρίως ζητούμενο, ωστόσο, είναι η διατήρηση και τόνωση του αι-σθήματος εθνικής κοινότητας των Ελλήνων. Πέραν από τις διαφορές ε-κτιμήσεων για συγκεκριμένες οικονομικές ή άλλες επιλογές – όπως, επί παραδείγματι, ο βαθμός και οι μορφές παρέμβασης του κράτους στην οι-κονομία, οι σχέσεις του κράτους με την Εκκλησία, η αντιμετώπιση του μεταναστευτικού, ή ακόμη και οι διεθνοπολιτικοί μας χειρισμοί – που εί-ναι καθόλα θεμιτές, και μάλιστα αναπόφευκτες σε μια δυναμικά εξελισ-σόμενη κοινωνία, τα όσα έχουμε κοινά ως λαός και έθνος είναι απείρως σημαντικότερα. Το επώδυνο ρήγμα που για ένα διάστημα είχε προκαλέ-σει στο εθνικό μας σώμα ο σοβιετοκίνητος κομμουνισμός, εν ονόματι μιας ξένης προς την ελληνική πραγματικότητα πάλης των τάξεων και ε-νός ψευδεπίγραφου διεθνισμού στην υπηρεσία μιας εχθρικώς διακείμενης έναντι των εθνικών μας συμφερόντων μεγάλης δύναμης, έχει πλέον ε-κλείψει. Πρέπει δε να μεριμνήσουμε ώστε να μην παραχωρήσει τη θέση του σε νέες, διχαστικές διαχωριστικές γραμμές – ή, ακόμη χειρότερο, σε έναν γενικευμένο εθνικό ωχαδερφισμό, που δυστυχώς συνεχώς κερδίζει έδαφος.
Τρίτη 9 Μαρτίου 2010
Σάββατο 30 Ιανουαρίου 2010
ΕΝΩΣΗ ΤΩΝ ΕΝ ΑΤΤΙΚΗ ΛΑΚΕΔΑΙΜΟΝΙΩΝ - ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΕΒΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΜΝΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΘΥΣΙΑ ΤΟΥ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΟΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑ ΣΤΗΝ ΑΙΩΝΙΑ ΠΟΛΗ.
ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΕΟΡΤΑΣΤΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ
29 Μαΐου 1453 η Πόλις εάλω.
Λεωνίδας Π. Τζεφεράκος Δικηγόρος παρ`Αρείω Πάγω
Ως ευλαβείς προσκυνητές, προσήλθαμε σήμερα στον Ιερό αυτό Χώρο για να αναπέμψουμε προσευχές και παρακλήσεις προς τον επουράνιο Θεό μας δια την σωτηρία της ψυχής του τελευταίου Ελληνοβυζαντινού Αυτοκράτορα, του Κωνστα-ντίνου Παλαιολόγου του ΧΙ και των συμπολεμιστών αυτού, να απονείμουμε τον οφειλόμενο σεβασμό και να εκφράσουμε την ευγνωμοσύνη μας, για να μη ξεχνάμε την θυσία τους, γιατί αυτή λάμπρυνε και διεύρυνε την δόξα και το εθνικό μεγαλείο του γένους μας, με το ιερό δίδαγμα της αυταπάρνησης και της θυσίας για την πατρί-δα και την υπεράσπιση των ιδεωδών και ιδανικών του ενδόξου γένους των Ελλή-νων. Προσήλθαμε εδώ για να συνθρηνήσουμε για μια ακόμη φορά την απώλεια, δια της καταστροφικής αλώσεως, της Ελληνοβυζαντινής Βασιλεύουσας Πόλης, της Κωνσταντινούπολης, του μαρμαρωμένου τελευταίου Ελληνοβυζαντινού Αυτοκράτο-ρα, του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου του ΙΑ, δηλαδή του νεώτερου Βυζαντινού Λεωνί-δα, γιατί και αυτός, όπως εκείνος, ο Λεωνίδας της Σπάρτης, ένδοξα, φιλοπατριωτικά και με ελληνοπρέπεια υπερασπιζόμενος την πατρίδα, επανέλαβε με την ίδια αν-δρεία και αξιοπρέπεια, το << μολών λαβέ >> εκείνου, σε νεώτερη έκφραση, αλλά ισότιμο και ισοδύναμο , δηλαδή << τό τήν πόλιν σοί δούναι ουκ‘ εμόν εστίν, ούτ‘ άλλου τών κατοικούντων ενταύθα, κοινή γάρ γνώμη πάντες αυτοπροαιρέτως αποθανούμεν, μη φειδόμενοι της ζωής ημών >>. Οι πέντε τελευταίες λέξεις συνο-δεύουν σήμερα το έμβλημα του Τρίτου Σώματος Στρατού. Ακόμη όπως ο Λεωνίδας ξεκίνησε από την Σπάρτη για να θυσιαστεί στις Θερ-μοπύλες το έτος 479 π.χ. , έτσι και ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, ξεκίνησε και αυ-τός από τη Σπάρτη, το Μυστρά, για να προστατεύσει την βασιλεύουσα Πόλη από την απειλή των βαρβάρων και να θυσιαστεί για αυτή το 1453, δηλαδή μετά από 1932 έτη, μια μεγάλη απόδειξη της αέναης ροής της ένδοξης ιστορίας του γένους των Ελ-λήνων και ιδιαιτέρως της μεγάλης Σπάρτης’ Φαίνεται ότι η θεά της Ελληνικής ιστορίας απένειμε, απονέμει και θα συνεχίσει να απονέμει το προνόμιο στην Λακωνική χώρα να προσφέρει συνεχώς, δικά της παιδιά, για μεγάλους αγώνες και μεγάλες θυσίες, για την Ελληνική πατρίδα, όπως μέχρι και την πρόσφατη περίοδο της Ελληνικής ιστορικής διαδρομής, στον Μακε-δονικό Αγώνα, στον πόλεμο του 40 στα βουνά της Πίνδου,, στην πρόσφατη κρίση των Ιμίων και είναι βέβαιον ότι θα συνεχίσει την ίδια προσφορά και στο μέλλον. Μια νοερά μετάβαση μας στον τόπο και τον χρόνο των σημαντικών ιστορικών γεγονότων για τον Ελληνισμό, αλλά και για την παγκόσμια κοινωνική και πολιτισμική τάξη θα μας διευκολύνει να βιώσουμε καλύτερα, να αναμνησθούμε εναργέστερα και να συμμετάσχουμε περισσότερο συνειδητά στην σημερινή Ιεροτελεστία μας. Ας αναλογισθούμε γιατί θυσιάστηκε ο νεότερος Βυζαντινός Λεωνίδας- ο Κων/νος Παλαιολόγος ο ΙΑ . Ας αναδιφήσουμε την ιστορία για να ενημερωθούμε σωστά, εάν θυσιάστηκε για τα ιδανικά, τα ιδεώδη και τις ανθρώπινες αξίες του Ελληνοχριστιανικού πολιτισμού, εάν θυσιάστηκε υπερασπιζόμενος τις πανανθρώπινες αξίες του πολιτισμένου κό-σμου ή έπεσε μαχόμενος υπερασπιζόμενος κάποια αυτοκρατορική – Δεσποτική – στρατοκρατική έδρα; Η απάντηση, από την στάση του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου είναι σαφέστατη και αναμφισβήτητα η θυσία του υπήρξε εν ονοματι της Πατρίδας, των ελληνοχρι-στιανικών ιδανικών και του παγκόσμιου πολιτισμού. Αυτό επιβεβαιώνεται με μία μικρή ιστορική αναδρομή στο χώρο, τον οποίο υ-περασπίστηκε, στην Ελληνοβυζαντινή Βασιλεύουσα ένδοξη πόλη της Κωνσταντι-νούπολης. Από την ιστορική αυτή αναδρομή προκύπτει αβίαστα η εθνική, η πολιτισμική και η πατριωτική ιδεολογία του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου με καταφανέστατα τα ελληνικά χαρακτηριστικά της. Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος - Δραγάσης, γεννήθηκε στις 9 Φεβρουαρίου του 1404. Τέταρτος γιος και όγδοο από τα παιδιά του Μανουήλ Β΄ Παλαιολόγου και της πριγκιποπούλας της Σερβίας, της Ελένης Δραγάση. Μεγάλωσε υπό την Δεσποτεία του αδελφού του Θεόδωρου, που είχε αναλάβει τον Μωριά από το 1407. Η εξαιρετικά καλλιεργημένη αυλή του Δεσποτάτου ήταν το σχολείο του και πρώτος του «δάσκαλος» ο Πλήθων Γεμιστός. Τον Μάρτη του 1428, ο Κωνσταντίνος ήρθε σε γάμο με την πριγκίπισσα Μα-γδαλένα της Ηπείρου, ανιψιά του κυβερνήτη της Ηπείρου Μάριο Τόκκο, η οποία πέ-θανε δύο χρόνια αργότερα. Από νεαρή ηλικία επέδειξε στρατιωτικές και διοικητικές ικανότητες. Ξεχώριζε από όλα τα αδέρφια για τον καλό αν και αυστηρό του χαρακτήρα. Με το θάνατο του άτεκνου Ιωάννη, στις 31 Οκτωβρίου 1448, εκλέχτηκε Αυτο-κράτορας Κωνσταντινουπόλεως και στέφθηκε στο Μυστρά, στις 6 Ιανουαρίου του 1449. Η επιλογή του—παρότι ήδη διεκδικούσε το θρόνο ο Δημήτριος, που έφτασε αμέσως στην πόλη—έγινε από την εστεμμένη μητέρα τους. Η Ελένη επέμεινε και κέρδισε το θρόνο για τον Κωνσταντίνο, με την υποστήριξη του λαού της Πόλης και του Θωμά, εκ των αδελφών. Μπήκε ως Αυτοκράτορας στην πόλη στις 12 Μαρτίου, φτάνοντας από τη θά-λασσα, συνοδευόμενος από καταλανικές γαλέρες. Ο Κωνσταντίνος, Αυτοκράτωρ των ελάχιστων εδαφών που έχουν απομείνει από την άλλοτε κραταιά Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, προσπάθησε να συγκροτήσει το στρατό και να αυξήσει την άμυνα της. Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος βρέθηκε στα τείχη από την πρώτη μέρα της πο-λιορκίας της, δίπλα στους στρατιώτες του, δίπλα στον Ιουστινιάνη, τον μόνο με τον οποίο μπορούσε να μοιράζεται τις σκέψεις του. Όλοι γνώριζαν πως την Τρίτη θα γινόταν η μεγάλη επίθεση. Ξημέρωνε η 28η Μαΐου. Το ξημέρωμα στην πολιορκημένη πόλη σήμανε από τους ήχους των κα-μπαναριών, που καλούσαν τον πληθυσμό στις λιτανείες. Και όταν τελείωσε η πάνδημος λιτανεία, ο Παλαιολόγος κάλεσε όλους τους αξιωματούχους στο παλάτι των Βλαχερνών. Η περιγραφή του Φρατζή αποδίδει συγκλονιστικές στιγμές. Ο Κωνσταντίνος τους είπε πως σε λίγο θα άρχιζε η μεγάλη έφοδος. Απευθύνθηκε προς τους Έλληνες και τους θύμισε πως ο άνθρωπος θα πρέπει να είναι έτοιμος να πεθάνει για τις μεγάλες αξίες, την πατρίδα, την πί-στη του και την οικογένεια του. Τώρα ο λαός της Κωνσταντινούπολης έπρεπε να είναι έτοιμος να πεθά-νει και για αυτές τις αξίες. Αναφέρθηκε στη δολιότητα του άπιστου Σουλτάνου, τους ζήτησε να θυμηθούν ότι είναι απόγονοι αρχαίων ηρώων. Στην Αγία Σοφία, ορθόδοξοι και καθολικοί ιερείς φόρεσαν τα επίσημα άμφια για την τελευταία λειτουργία. Οι αξιωματούχοι και οι στρατιωτικοί ηγέτες κοινώνησαν και μετά επέστρεψαν στις θέσεις τους. Ο αυτοκράτορας διέταξε να κλειδώσουν οι πύλες πίσω τους για να μην υπάρξει υποχώρηση. Και αφού ζήτησε συγχώρεση από τους οικείους του, ξεκίνησε για την τελευταία ιππηλασία στα τείχη... Ο θάνατος του Κωνσταντίνου ΙΑ΄ έγινε γνωστός αρκετές ώρες μετά την κατά-ληψη της Πόλης από τους Οθωμανούς. Η σορός του αναγνωρίστηκε από τα αυτο-κρατορικά του πορφυρά πέδιλα—είχε πέσει στις γραμμές του μετώπου, αρνούμενος να διαφύγει, όπως πολλοί συμβουλάτορες τού πρότειναν. Σύμφωνα μέ τόν Κωνσταντίνο Παπαρρηγόπουλο η Ρωμαϊκή κυριαρχία διήρκη-σε μέχρι τόν 5ο αιώνα, καί ομοίως συμφωνεί η ιστορικός Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ, η οποία αναφέρει: «Κατά τήν διάρκεια της περιόδου (379 - 641), τό Βυζάντιο θά απο-κτήσει τά χαρακτηριστικά, πού θά τό καταστήσουν αργότερα, Ελληνική Αυτοκρατορία της χριστιανικής Ανατολής.». O Finlay θεωρεί ότι: «από τό 716 η ιστορία των Ελλήνων τόσο στενά συμπλέκε-ται με τα ιστορικά χρονικά της κραταιάς Βυζαντινής αυτοκρατορικής κυβερνήσεως, ώστε η ιστορία του ανατολικού κράτους αποτελεί έκτοτε ένα ενιαίο σύνολο με την ι-στορία του ελληνικού έθνους. Η Ελληνική Βυζαντινή αυτοκρατορία ήταν ο προμαχώνας της χριστιανικής Ευρώπης γιά χίλια καί πλέον έτη, προστατεύοντας την, από επιδρομές βαρβάρων, επιδρομές οι οποίες ήταν ικανές νά διαγράψουν τελείως τήν πολιτιστική ταυτότητα της Ευρώπης, πού γνωρίζουμε σήμερα. Αν οι Πέρσες ή οι Άραβες ή οι Οθωμανοί είχαν κατακλύσει τήν Ευρώπη, σίγου-ρα η Ευρωπαϊκή ιστορία θά ήταν πολύ διαφορετική σήμερα. Επίσης τό κράτος του Βυζαντίου ήταν ο θεματοφύλακας της Ελληνικής γλώσσας καί της πνευματικής κλη-ρονομιάς των Αρχαίων Ελλήνων. Αν δέν είχαν αντιγραφεί τά χιλιάδες έργα των αρχαίων σοφών καί είχαν παραδοθεί στό έλεος των Ασιατών εισβολέων, ελάχιστα θά γνωρίζαμε γιά τίς αρχαίες επιστήμες καί τήν αρχαία φιλοσοφία. Οι αρχαίοι Ελληνες ανέπτυξαν όλες τίς επιστήμες, παρέλειψαν όμως νά δη-μιούργησαν ενιαίο Ελληνικό κράτος μέ αποτέλεσμα νά γίνουν υπόδουλοι των αρχαί-ων Ρωμαίων, χωρίς νά οργανώσουν ούτε τήν υποτυπώδη αντίσταση. Οι μεσαιωνικοί Έλληνες δημιούργησαν καί οργάνωσαν τό πρώτο Ελληνικό Κρά-τος, τό οποίο ήταν τό ισχυρότερο του τότε γνωστού κόσμου. Όλοι οι υπόλοιποι λαοί σέβονταν τόν Έλληνα αυτοκράτορα καί φθονούσαν τόν πλούτο καί τήν αίγλη της Κωνσταντινουπόλεως. Η Ελληνική γλώσσα ακουγόταν από την Σικελία μέχρι την Καππαδοκία και τον Πόντο, και από την Μακεδονία μέχρι την Κρήτη και την Κύπρο. Οι Ελληνες, για πρώ-τη φορά ήταν ενωμένοι καί δέν μάχονταν ο ένας τόν άλλον. Οι αρχαίοι Ελληνες ανέπτυξαν τήν ιατρική, αλλά οι Βυζαντινοί δημιούργησαν νοσοκομεία καί ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, οι αρχαίοι Ελληνες είπαν: «Υπέρ πά-ντων η Πατρίς», αλλά οι Βυζαντινοί έκτισαν τά δυνατότερα τείχη καί οργάνωσαν τόν ισχυρότερο στρατό καί στόλο της εποχής, Οι αρχαίοι Ελληνες μίλησαν πρώτοι γιά δι-καιοσύνη καί ισότητα, αλλά οι Βυζαντινοί ανέπτυξαν τό καλύτερο νομοθετικό καί διοι-κητικό σύστημα γιά νά διοικήσουν τό αχανές κράτος τους, Οι αρχαίοι Ελληνες ήταν οι καλύτεροι μαθηματικοί καί φυσικοί, αλλά οι Βυζαντι-νοί έκτισαν τό μεγαλύτερο κτίριο του τότε γνωστού κόσμου, μέσα σέ πέντε χρόνια, τήν του Θεού Αγία Σοφία. Οι μεσαιωνικοί Ελληνες ή Ρωμιοί, όπως αποκαλούσαν τους εαυτούς τους, ήταν εξίσου ικανοί μέ τούς προγόνους τους στήν τέχνη. Οι Βυζαντινοί πού συνέχισαν μέ φανατισμό να ομιλούν την αρχαία Ελληνική γλώσσα και να εξελληνίζουν τα ξένα ονόματα θεωρούσαν τιμή τους ότι ήταν απόγο-νοι των Αρχαίων Ελλήνων. Τά πρώτα βιβλία πού μάθαιναν τα παιδιά ήταν η Ιλιάδα καί η Οδύσσεια του Ομήρου καί οι αγαπημένοι τους ήρωες ήταν μεταξύ άλλων, ο Λεωνίδας καί ο Μέγας Αλέξανδρος. O Παναγιώτης Κανελλόπουλος άριστος μελετητής της Ελληνικής Ιστορίας μας παραθέτει στό βιβλίο του, Γεννήθηκα στό 1402: « Οι πατέρες της Εκκλησίας πήραν από τήν αρχαία Αθήνα τά φώτα τους, ενώ οι άριστα μορφωμένοι Πατριάρχες, Φώτιος καί Αρέθας, είχαν αγκαλιάσει τόν Πλάτωνα. Όταν δε οι Φράγκοι κατέλαβαν τήν Βασι-λεύουσα, ξύπνησε έντονα η Ελληνική συνείδηση των Ελλήνων καί αισθάνθηκαν τό Ελληνικό αίμα νά ρέει στίς φλέβες τους, όσοι αποσύρθηκαν στήν Μικρά Ασία, αντι-κρίζοντας τήν Σμύρνη, τήν Έφεσο καί τή Μίλητο, Συνεπώς ο τελευταίος Ελληνοβυζαντινός Αυτοκράτορας θυσιάσθηκε για την πατρίδα, για τις αξίες, τα ιδεώδη και τα ιδανικά του Ελληνικού πολιτισμού, του πολιτισμού που αποτέλεσε στην συνέχεια την μήτρα επώασης του ευρωπαϊκού πο-λιτισμού. Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ο ΧΙ με Ελληνικό ηρωισμό, με ελληνική αγωνι-στική ευπρέπεια, βαίνοντας στο βωμό της θυσίας, με αποφασιστικότητα και τόλμη, δίδοντας φωτεινό παράδειγμα ενός μεγάλου ηγέτη, κατέγραψε ένδοξη Ελληνική ιστορία, καθιστώντας όλον το γένος των Ελλήνων υπερήφανον. Τελειώνοντας θέλω να συγχαρώ και να ευχαριστήσω τον Πρόεδρο της Ένωσης των εν Αττική Λακεδαιμονίων αξιαγάπητός μας ψ.κών. Μπεκιάρη και τα εκλεκτά μέλη της Ένωση για την διοργάνωση της σημερινής ιεροτελεστίας γιατί μας δόθηκε η ευ-καιρία να εκπληρώσουμε ιερόν, ηθικόν και εθνικό, καθήκον Μας. Σας ευχαριστώ.
29 Μαΐου 1453 η Πόλις εάλω.
Λεωνίδας Π. Τζεφεράκος Δικηγόρος παρ`Αρείω Πάγω
Ως ευλαβείς προσκυνητές, προσήλθαμε σήμερα στον Ιερό αυτό Χώρο για να αναπέμψουμε προσευχές και παρακλήσεις προς τον επουράνιο Θεό μας δια την σωτηρία της ψυχής του τελευταίου Ελληνοβυζαντινού Αυτοκράτορα, του Κωνστα-ντίνου Παλαιολόγου του ΧΙ και των συμπολεμιστών αυτού, να απονείμουμε τον οφειλόμενο σεβασμό και να εκφράσουμε την ευγνωμοσύνη μας, για να μη ξεχνάμε την θυσία τους, γιατί αυτή λάμπρυνε και διεύρυνε την δόξα και το εθνικό μεγαλείο του γένους μας, με το ιερό δίδαγμα της αυταπάρνησης και της θυσίας για την πατρί-δα και την υπεράσπιση των ιδεωδών και ιδανικών του ενδόξου γένους των Ελλή-νων. Προσήλθαμε εδώ για να συνθρηνήσουμε για μια ακόμη φορά την απώλεια, δια της καταστροφικής αλώσεως, της Ελληνοβυζαντινής Βασιλεύουσας Πόλης, της Κωνσταντινούπολης, του μαρμαρωμένου τελευταίου Ελληνοβυζαντινού Αυτοκράτο-ρα, του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου του ΙΑ, δηλαδή του νεώτερου Βυζαντινού Λεωνί-δα, γιατί και αυτός, όπως εκείνος, ο Λεωνίδας της Σπάρτης, ένδοξα, φιλοπατριωτικά και με ελληνοπρέπεια υπερασπιζόμενος την πατρίδα, επανέλαβε με την ίδια αν-δρεία και αξιοπρέπεια, το << μολών λαβέ >> εκείνου, σε νεώτερη έκφραση, αλλά ισότιμο και ισοδύναμο , δηλαδή << τό τήν πόλιν σοί δούναι ουκ‘ εμόν εστίν, ούτ‘ άλλου τών κατοικούντων ενταύθα, κοινή γάρ γνώμη πάντες αυτοπροαιρέτως αποθανούμεν, μη φειδόμενοι της ζωής ημών >>. Οι πέντε τελευταίες λέξεις συνο-δεύουν σήμερα το έμβλημα του Τρίτου Σώματος Στρατού. Ακόμη όπως ο Λεωνίδας ξεκίνησε από την Σπάρτη για να θυσιαστεί στις Θερ-μοπύλες το έτος 479 π.χ. , έτσι και ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, ξεκίνησε και αυ-τός από τη Σπάρτη, το Μυστρά, για να προστατεύσει την βασιλεύουσα Πόλη από την απειλή των βαρβάρων και να θυσιαστεί για αυτή το 1453, δηλαδή μετά από 1932 έτη, μια μεγάλη απόδειξη της αέναης ροής της ένδοξης ιστορίας του γένους των Ελ-λήνων και ιδιαιτέρως της μεγάλης Σπάρτης’ Φαίνεται ότι η θεά της Ελληνικής ιστορίας απένειμε, απονέμει και θα συνεχίσει να απονέμει το προνόμιο στην Λακωνική χώρα να προσφέρει συνεχώς, δικά της παιδιά, για μεγάλους αγώνες και μεγάλες θυσίες, για την Ελληνική πατρίδα, όπως μέχρι και την πρόσφατη περίοδο της Ελληνικής ιστορικής διαδρομής, στον Μακε-δονικό Αγώνα, στον πόλεμο του 40 στα βουνά της Πίνδου,, στην πρόσφατη κρίση των Ιμίων και είναι βέβαιον ότι θα συνεχίσει την ίδια προσφορά και στο μέλλον. Μια νοερά μετάβαση μας στον τόπο και τον χρόνο των σημαντικών ιστορικών γεγονότων για τον Ελληνισμό, αλλά και για την παγκόσμια κοινωνική και πολιτισμική τάξη θα μας διευκολύνει να βιώσουμε καλύτερα, να αναμνησθούμε εναργέστερα και να συμμετάσχουμε περισσότερο συνειδητά στην σημερινή Ιεροτελεστία μας. Ας αναλογισθούμε γιατί θυσιάστηκε ο νεότερος Βυζαντινός Λεωνίδας- ο Κων/νος Παλαιολόγος ο ΙΑ . Ας αναδιφήσουμε την ιστορία για να ενημερωθούμε σωστά, εάν θυσιάστηκε για τα ιδανικά, τα ιδεώδη και τις ανθρώπινες αξίες του Ελληνοχριστιανικού πολιτισμού, εάν θυσιάστηκε υπερασπιζόμενος τις πανανθρώπινες αξίες του πολιτισμένου κό-σμου ή έπεσε μαχόμενος υπερασπιζόμενος κάποια αυτοκρατορική – Δεσποτική – στρατοκρατική έδρα; Η απάντηση, από την στάση του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου είναι σαφέστατη και αναμφισβήτητα η θυσία του υπήρξε εν ονοματι της Πατρίδας, των ελληνοχρι-στιανικών ιδανικών και του παγκόσμιου πολιτισμού. Αυτό επιβεβαιώνεται με μία μικρή ιστορική αναδρομή στο χώρο, τον οποίο υ-περασπίστηκε, στην Ελληνοβυζαντινή Βασιλεύουσα ένδοξη πόλη της Κωνσταντι-νούπολης. Από την ιστορική αυτή αναδρομή προκύπτει αβίαστα η εθνική, η πολιτισμική και η πατριωτική ιδεολογία του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου με καταφανέστατα τα ελληνικά χαρακτηριστικά της. Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος - Δραγάσης, γεννήθηκε στις 9 Φεβρουαρίου του 1404. Τέταρτος γιος και όγδοο από τα παιδιά του Μανουήλ Β΄ Παλαιολόγου και της πριγκιποπούλας της Σερβίας, της Ελένης Δραγάση. Μεγάλωσε υπό την Δεσποτεία του αδελφού του Θεόδωρου, που είχε αναλάβει τον Μωριά από το 1407. Η εξαιρετικά καλλιεργημένη αυλή του Δεσποτάτου ήταν το σχολείο του και πρώτος του «δάσκαλος» ο Πλήθων Γεμιστός. Τον Μάρτη του 1428, ο Κωνσταντίνος ήρθε σε γάμο με την πριγκίπισσα Μα-γδαλένα της Ηπείρου, ανιψιά του κυβερνήτη της Ηπείρου Μάριο Τόκκο, η οποία πέ-θανε δύο χρόνια αργότερα. Από νεαρή ηλικία επέδειξε στρατιωτικές και διοικητικές ικανότητες. Ξεχώριζε από όλα τα αδέρφια για τον καλό αν και αυστηρό του χαρακτήρα. Με το θάνατο του άτεκνου Ιωάννη, στις 31 Οκτωβρίου 1448, εκλέχτηκε Αυτο-κράτορας Κωνσταντινουπόλεως και στέφθηκε στο Μυστρά, στις 6 Ιανουαρίου του 1449. Η επιλογή του—παρότι ήδη διεκδικούσε το θρόνο ο Δημήτριος, που έφτασε αμέσως στην πόλη—έγινε από την εστεμμένη μητέρα τους. Η Ελένη επέμεινε και κέρδισε το θρόνο για τον Κωνσταντίνο, με την υποστήριξη του λαού της Πόλης και του Θωμά, εκ των αδελφών. Μπήκε ως Αυτοκράτορας στην πόλη στις 12 Μαρτίου, φτάνοντας από τη θά-λασσα, συνοδευόμενος από καταλανικές γαλέρες. Ο Κωνσταντίνος, Αυτοκράτωρ των ελάχιστων εδαφών που έχουν απομείνει από την άλλοτε κραταιά Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, προσπάθησε να συγκροτήσει το στρατό και να αυξήσει την άμυνα της. Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος βρέθηκε στα τείχη από την πρώτη μέρα της πο-λιορκίας της, δίπλα στους στρατιώτες του, δίπλα στον Ιουστινιάνη, τον μόνο με τον οποίο μπορούσε να μοιράζεται τις σκέψεις του. Όλοι γνώριζαν πως την Τρίτη θα γινόταν η μεγάλη επίθεση. Ξημέρωνε η 28η Μαΐου. Το ξημέρωμα στην πολιορκημένη πόλη σήμανε από τους ήχους των κα-μπαναριών, που καλούσαν τον πληθυσμό στις λιτανείες. Και όταν τελείωσε η πάνδημος λιτανεία, ο Παλαιολόγος κάλεσε όλους τους αξιωματούχους στο παλάτι των Βλαχερνών. Η περιγραφή του Φρατζή αποδίδει συγκλονιστικές στιγμές. Ο Κωνσταντίνος τους είπε πως σε λίγο θα άρχιζε η μεγάλη έφοδος. Απευθύνθηκε προς τους Έλληνες και τους θύμισε πως ο άνθρωπος θα πρέπει να είναι έτοιμος να πεθάνει για τις μεγάλες αξίες, την πατρίδα, την πί-στη του και την οικογένεια του. Τώρα ο λαός της Κωνσταντινούπολης έπρεπε να είναι έτοιμος να πεθά-νει και για αυτές τις αξίες. Αναφέρθηκε στη δολιότητα του άπιστου Σουλτάνου, τους ζήτησε να θυμηθούν ότι είναι απόγονοι αρχαίων ηρώων. Στην Αγία Σοφία, ορθόδοξοι και καθολικοί ιερείς φόρεσαν τα επίσημα άμφια για την τελευταία λειτουργία. Οι αξιωματούχοι και οι στρατιωτικοί ηγέτες κοινώνησαν και μετά επέστρεψαν στις θέσεις τους. Ο αυτοκράτορας διέταξε να κλειδώσουν οι πύλες πίσω τους για να μην υπάρξει υποχώρηση. Και αφού ζήτησε συγχώρεση από τους οικείους του, ξεκίνησε για την τελευταία ιππηλασία στα τείχη... Ο θάνατος του Κωνσταντίνου ΙΑ΄ έγινε γνωστός αρκετές ώρες μετά την κατά-ληψη της Πόλης από τους Οθωμανούς. Η σορός του αναγνωρίστηκε από τα αυτο-κρατορικά του πορφυρά πέδιλα—είχε πέσει στις γραμμές του μετώπου, αρνούμενος να διαφύγει, όπως πολλοί συμβουλάτορες τού πρότειναν. Σύμφωνα μέ τόν Κωνσταντίνο Παπαρρηγόπουλο η Ρωμαϊκή κυριαρχία διήρκη-σε μέχρι τόν 5ο αιώνα, καί ομοίως συμφωνεί η ιστορικός Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ, η οποία αναφέρει: «Κατά τήν διάρκεια της περιόδου (379 - 641), τό Βυζάντιο θά απο-κτήσει τά χαρακτηριστικά, πού θά τό καταστήσουν αργότερα, Ελληνική Αυτοκρατορία της χριστιανικής Ανατολής.». O Finlay θεωρεί ότι: «από τό 716 η ιστορία των Ελλήνων τόσο στενά συμπλέκε-ται με τα ιστορικά χρονικά της κραταιάς Βυζαντινής αυτοκρατορικής κυβερνήσεως, ώστε η ιστορία του ανατολικού κράτους αποτελεί έκτοτε ένα ενιαίο σύνολο με την ι-στορία του ελληνικού έθνους. Η Ελληνική Βυζαντινή αυτοκρατορία ήταν ο προμαχώνας της χριστιανικής Ευρώπης γιά χίλια καί πλέον έτη, προστατεύοντας την, από επιδρομές βαρβάρων, επιδρομές οι οποίες ήταν ικανές νά διαγράψουν τελείως τήν πολιτιστική ταυτότητα της Ευρώπης, πού γνωρίζουμε σήμερα. Αν οι Πέρσες ή οι Άραβες ή οι Οθωμανοί είχαν κατακλύσει τήν Ευρώπη, σίγου-ρα η Ευρωπαϊκή ιστορία θά ήταν πολύ διαφορετική σήμερα. Επίσης τό κράτος του Βυζαντίου ήταν ο θεματοφύλακας της Ελληνικής γλώσσας καί της πνευματικής κλη-ρονομιάς των Αρχαίων Ελλήνων. Αν δέν είχαν αντιγραφεί τά χιλιάδες έργα των αρχαίων σοφών καί είχαν παραδοθεί στό έλεος των Ασιατών εισβολέων, ελάχιστα θά γνωρίζαμε γιά τίς αρχαίες επιστήμες καί τήν αρχαία φιλοσοφία. Οι αρχαίοι Ελληνες ανέπτυξαν όλες τίς επιστήμες, παρέλειψαν όμως νά δη-μιούργησαν ενιαίο Ελληνικό κράτος μέ αποτέλεσμα νά γίνουν υπόδουλοι των αρχαί-ων Ρωμαίων, χωρίς νά οργανώσουν ούτε τήν υποτυπώδη αντίσταση. Οι μεσαιωνικοί Έλληνες δημιούργησαν καί οργάνωσαν τό πρώτο Ελληνικό Κρά-τος, τό οποίο ήταν τό ισχυρότερο του τότε γνωστού κόσμου. Όλοι οι υπόλοιποι λαοί σέβονταν τόν Έλληνα αυτοκράτορα καί φθονούσαν τόν πλούτο καί τήν αίγλη της Κωνσταντινουπόλεως. Η Ελληνική γλώσσα ακουγόταν από την Σικελία μέχρι την Καππαδοκία και τον Πόντο, και από την Μακεδονία μέχρι την Κρήτη και την Κύπρο. Οι Ελληνες, για πρώ-τη φορά ήταν ενωμένοι καί δέν μάχονταν ο ένας τόν άλλον. Οι αρχαίοι Ελληνες ανέπτυξαν τήν ιατρική, αλλά οι Βυζαντινοί δημιούργησαν νοσοκομεία καί ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, οι αρχαίοι Ελληνες είπαν: «Υπέρ πά-ντων η Πατρίς», αλλά οι Βυζαντινοί έκτισαν τά δυνατότερα τείχη καί οργάνωσαν τόν ισχυρότερο στρατό καί στόλο της εποχής, Οι αρχαίοι Ελληνες μίλησαν πρώτοι γιά δι-καιοσύνη καί ισότητα, αλλά οι Βυζαντινοί ανέπτυξαν τό καλύτερο νομοθετικό καί διοι-κητικό σύστημα γιά νά διοικήσουν τό αχανές κράτος τους, Οι αρχαίοι Ελληνες ήταν οι καλύτεροι μαθηματικοί καί φυσικοί, αλλά οι Βυζαντι-νοί έκτισαν τό μεγαλύτερο κτίριο του τότε γνωστού κόσμου, μέσα σέ πέντε χρόνια, τήν του Θεού Αγία Σοφία. Οι μεσαιωνικοί Ελληνες ή Ρωμιοί, όπως αποκαλούσαν τους εαυτούς τους, ήταν εξίσου ικανοί μέ τούς προγόνους τους στήν τέχνη. Οι Βυζαντινοί πού συνέχισαν μέ φανατισμό να ομιλούν την αρχαία Ελληνική γλώσσα και να εξελληνίζουν τα ξένα ονόματα θεωρούσαν τιμή τους ότι ήταν απόγο-νοι των Αρχαίων Ελλήνων. Τά πρώτα βιβλία πού μάθαιναν τα παιδιά ήταν η Ιλιάδα καί η Οδύσσεια του Ομήρου καί οι αγαπημένοι τους ήρωες ήταν μεταξύ άλλων, ο Λεωνίδας καί ο Μέγας Αλέξανδρος. O Παναγιώτης Κανελλόπουλος άριστος μελετητής της Ελληνικής Ιστορίας μας παραθέτει στό βιβλίο του, Γεννήθηκα στό 1402: « Οι πατέρες της Εκκλησίας πήραν από τήν αρχαία Αθήνα τά φώτα τους, ενώ οι άριστα μορφωμένοι Πατριάρχες, Φώτιος καί Αρέθας, είχαν αγκαλιάσει τόν Πλάτωνα. Όταν δε οι Φράγκοι κατέλαβαν τήν Βασι-λεύουσα, ξύπνησε έντονα η Ελληνική συνείδηση των Ελλήνων καί αισθάνθηκαν τό Ελληνικό αίμα νά ρέει στίς φλέβες τους, όσοι αποσύρθηκαν στήν Μικρά Ασία, αντι-κρίζοντας τήν Σμύρνη, τήν Έφεσο καί τή Μίλητο, Συνεπώς ο τελευταίος Ελληνοβυζαντινός Αυτοκράτορας θυσιάσθηκε για την πατρίδα, για τις αξίες, τα ιδεώδη και τα ιδανικά του Ελληνικού πολιτισμού, του πολιτισμού που αποτέλεσε στην συνέχεια την μήτρα επώασης του ευρωπαϊκού πο-λιτισμού. Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ο ΧΙ με Ελληνικό ηρωισμό, με ελληνική αγωνι-στική ευπρέπεια, βαίνοντας στο βωμό της θυσίας, με αποφασιστικότητα και τόλμη, δίδοντας φωτεινό παράδειγμα ενός μεγάλου ηγέτη, κατέγραψε ένδοξη Ελληνική ιστορία, καθιστώντας όλον το γένος των Ελλήνων υπερήφανον. Τελειώνοντας θέλω να συγχαρώ και να ευχαριστήσω τον Πρόεδρο της Ένωσης των εν Αττική Λακεδαιμονίων αξιαγάπητός μας ψ.κών. Μπεκιάρη και τα εκλεκτά μέλη της Ένωση για την διοργάνωση της σημερινής ιεροτελεστίας γιατί μας δόθηκε η ευ-καιρία να εκπληρώσουμε ιερόν, ηθικόν και εθνικό, καθήκον Μας. Σας ευχαριστώ.
Αναρτήθηκε από
Λεωνίδας Π.Τζεφεράκος - Leonidas P.Tzeferakos
στις
11:22:00 μ.μ.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
ΠΕΡΙΚΛΗΣ Ο ΜΕΓΙΣΤΟΣ ΠΟΛIΤΙΚΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ
------------------------------------------------------------------------------------- Περικλής \Αθήνα
Ο μεγαλύτερος πολιτικός της αρχαίας Αθήνας. Ήταν γιος του Ξανθίππου, του νικητή των Περσών στη Μυκάλη (479 π.Χ.). Γεννήθηκε στην Αθήνα το 494 π.Χ. Ήταν πολύ ευφυής και εκπαιδεύτηκε από άριστους δασκάλους. Η ιδιωτική του ζωή ήταν απλή, μέτρια και λιτή. Διακρινόταν για τη μετριοφροσύνη του, καθώς και για την έλλειψη μνησικακίας προς τους υβριστές του. Απέφευγε τις θορυβώδεις διασκεδάσεις, γι` αυτό και δε σύχναζε σε συμπόσια και σε γιορτές. Ποτέ δεν έβγαινε έξω από το σπίτι του, παρά μόνο όταν πήγαινε στην Εκκλησία του Δήμου ή στην αγορά. Στο σπίτι του δεχόταν φίλους, σοφούς και καλλιτέχνες, όπως τον περίφημο αγαλματοποιό Φειδία, τους ποιητές Ευριπίδη και Σοφοκλή, τους φιλοσόφους Πρωταγόρα, Αναξαγόρα, Σωκράτη κ.ά.
Η διαγωγή αυτή έδωσε στον Περικλή μεγάλη δύναμη. Αποκλειστικά και μόνο με την ευφυΐα και τις αρετές του έγινε άρχοντας της Αθήνας. Στην αρχή τον επισκίαζε ο Κίμωνας με τα μεγάλα και λαμπρά έργα του. Αλλά μετά την εξορία του μεγάλου αυτού άνδρα, και ακόμα περισσότερο μετά το θάνατό του, έμεινε ο πρώτος στην πόλη, και την υπεροχή αυτή την κράτησε για 20 χρόνια (449 - 429 π.Χ.), κατά τα οποία στερέωσε την εξουσία της Αθήνας και την έκανε ένδοξη και ισχυρή.
Όταν ο Π. ανέλαβε την εξουσία, οι Αθηναίοι είχαν την ηγεμονία των Ελλήνων, τους οποίους ουσιαστικά κρατούσαν σε υποταγή με 15.000 περίπου ενόπλους. Ο Π. για να κρατά τους Έλληνες σε υποταγή, έκανε συνεχή επίδειξη δυνάμεων με το στόλο της πατρίδας του και αν κάποιος λαός έδειχνε τάση για απείθεια, τον τιμωρούσε με σκληρότητα. Έτσι, όταν το 440 π.Χ. οι σύμμαχοι των Αθηναίων επαναστάτησαν, ο Π. ξεκίνησε με το στόλο αυτοπροσώπως εναντίον των επαναστατών και τους κατανίκησε. Μετά τους υποχρέωσε να κατεδαφίσουν τα οχυρώματά τους, να παραδώσουν το στόλο τους, να δώσουν ομήρους και να πληρώσουν πολεμική αποζημίωση. Θέλησε επίσης να ενισχύσει ακόμα περισσότερο τη δύναμη της Αθήνας με την εγκαθίδρυση πολυάριθμων αποικιών, οι οποίες έγιναν για την Αθήνα εμπορικές θέσεις, λιμάνια, όπου προσορμίζονταν τα πλοία της, και κυρίως φρουρές για τη φύλαξη των τόπων στους οποίους γίνονταν οι εγκαταστάσεις. Για τις έκτακτες και απροσδόκητες ανάγκες ο Π. είχε φυλαγμένα 10.000 περίπου τάλαντα στο θησαυροφυλάκιο και είχε πάντοτε 300 ετοιμοπόλεμα πλοία. Με τα μέσα αυτά εμπόδιζε κάθε επανάσταση των συμμάχων και ανάγκαζε τους Πέρσες να μην επιχειρούν τίποτε κατά της ανεξαρτησίας των ελληνικών πόλεων.
Τεράστια ποσά από τα συμμαχικά χρήματα δαπάνησε ο Π. και για τον καλλωπισμό της Αθήνας. Την ανώτατη διεύθυνση για την κατασκευή των λαμπρών καλλιτεχνημάτων την ανέθεσε στον άριστο καλλιτέχνη Φειδία (438-431). Τότε χτίστηκε ο Παρθενώνας πάνω σε σχέδια του Ικτίνου και του Καλλικράτη και ο Μνησικλής εργάστηκε πέντε χρόνια για την ανέγερση των Προπυλαίων της Ακρόπολης. Από τα πιο πολυδάπανα και πιο εντυπωσιακά αγάλματα ήταν το χρυσελεφάντινο της Αθηνάς στον Παρθενώνα, έργο του Φειδία και το πανύψηλο χάλκινο της προμάχου Αθηνάς, ανάμεσα στα Προπύλαια και στον Παρθενώνα. Η αιχμή του δόρατος και το λοφίο του κράνους του αγάλματος αυτού ήταν ορατά από το Σούνιο. Στα διάφορα οικοδομήματα, ανάγλυφα και αγάλματα της Ακρόπολης, φαίνεται η μεγάλη υπεροχή της καλλιτεχνικής ακμής στην Αθήνα κατά την εποχή του Π.
Στον Π. επίσης οφείλεται η ανακατασκευή του λιμανιού στον Πειραιά, ο οποίος αναπτύχθηκε σε σοβαρότατο εμπορικό κέντρο, καθώς και η συμπλήρωση των οχυρωματικών έργων του Θεμιστοκλή και του Κίμωνα με τα " μακρά τείχη", τα οποία ένωσαν την Αθήνα με τον Πειραιά. Γενική η Αθήνα κατά την εποχή του Π. έγινε "η Ελλάς της Ελλάδος", το εμπορικό, πνευματικό, καλλιτεχνικό κέντρο του ελληνισμού, που είχε παγκόσμια ακτινοβολία. Δικαιολογημένα η εποχή του Π. αποκαλείται "Χρυσός αιώνας".
Όταν κηρύχτηκε ο Πελοποννησιακός πόλεμος, ο Π. με ψυχραιμία και στρατηγικότητα χειρίστηκε την κατάσταση και τον πρώτο καιρό οι επιχειρήσεις των Αθηναίων στέφονταν με επιτυχίες. Δυστυχώς όμως κατά τον τρίτο χρόνο του πολέμου φοβερός λοιμός θέρισε την Αθήνα, τον Πειραιά και τον τόπο ανάμεσα στα δύο μακρά τείχη. Όσοι μολύνονταν από την αρρώστια δε ζούσαν περισσότερο από επτά ή το πολύ εννέα ημέρες. Και οι νεκροί ήταν πολλοί, ενώ οι γιατροί ήταν ανίκανοι να την καταπολεμήσουν. Η αρρώστια χτύπησε και τους συγγενείς του Π. Από τους πρώτους πέθαναν η αδερφή του, ο πρωτότοκος γιος του και μερικοί από τους πιο αγαπημένους του φίλους. Ο μόνος που του είχε απομείνει ήταν ο δευτερότοκος γιος του Πάραλος. Αλλά ο λοιμός τον πήρε και αυτόν. Και ενώ ο Π. με καρτερικότητα και θαυμαστή ψυχραιμία δεχόταν το ένα μετά το άλλο τα θανατηφόρα χτυπήματα, τη στιγμή που τοποθετούσε το νεκρώσιμο στεφάνι πάνω στον τελευταίο αυτό γιο του, έκλαψε πικρά. Παρόλα αυτά εξακολουθούσε να επαγρυπνεί για τη σωτηρία της Αθηναϊκής Δημοκρατίας. Δεν επέζησε όμως, γιατί ο λοιμός προσέβαλε και αυτόν και τον οδήγησε στον τάφο (429). Έτσι η Αθήνα στερήθηκε το μεγάλο της ηγέτη, τη στιγμή που τον χρειαζόταν περισσότερο από κάθε άλλη φορά.
ΛΥΚΟΥΡΓΟΣ, Ο ΟΡΑΜΑΤΙΣΤΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΣ ΕΦΑΡΜΟΣΤΗΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
------------------------------------------------------------------------------------
Βασιλιάς της Σπάρτης, έζησε περίπου στα 800 π.Χ., ταξίδεψε σε πολλά μέρη της γης, επισκέφτηκε την Κρήτη και, πολύ πιθανό, την Αίγυπτο, τη Λιβύη και την Ιβηρία. Επιστρέφοντας στη Σπάρτη φρόντισε να μεταρρυθμίσει το σπαρτιατικό πολίτευμα. Ο μύθος λέει ότι έφυγε από τη Σπάρτη για πάντα, ώστε να μην αλλάζουν τη νομοθεσία του οι συμπολίτες του, που είχαν ορκιστεί να μην το κάνουν παρά μόνο αν κάποτε επέστρεφε.
ΠΛΗΘΩΝ ΓΕΜΙΣΤΟΣ ΣΤΗΝ ΧΩΡΑ ΤΩΝ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΩΝ ΣΤΟ ΜΥΣΤΡΑ
-------------------------------------------------------------------------------------
Γεώργιος Γεμιστός Πλήθων
Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Ο τάφος του Πλήθωνα στο Ναό των Μαλατέστα (Tempio Malatestiano) στο Ρίμινι.
Ο Πλήθων Γεώργιος Γεμιστός ήταν Έλληνας φιλόσοφος και πολιτικός άνδρας (1355 - 1452). Γεννήθηκε στη Κωνσταντινούπολη[1][2] και αργότερα, όταν οι ιδέες του άρχισαν να γίνονται στόχος κάποιων σκληροπηρυνικών του Οικουμενικού Πατρι-αρχείου (που εξόντωσαν τον μαθητή του Ιουβενάλιο), εγκαταστάθηκε με την ανοχή του φίλου του, αυτοκράτορος Μανουήλ του Β' Παλαιολόγου στο Δεσποτάτο του Μυστρά.
Ζωή
Σχετικά με τα νεανικά του χρόνια δεν υπάρχουν πολλά ακριβή στοιχεία. Τα μεγαλύ-τερο μέρος του τμήματος αυτού της ζωής του πέρασε στηνΚωνσταντινούπολη, ενώ για κάποιο διάστημα διέμεινε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και μάλιστα στην Αδριανούπολη ή την Προύσα, όπου μαθήτευσε κοντά στον κατά τα άλλα ά-γνωστο Εβραίο οπαδό του Αβερρόη, και του Αβικένα, Ελισσαίο. Είναι πολύ πιθανό ότι πίσω από το όνομα Ελισσαίος κρύβεται το όνομα κάποιου Πέρση δερβίση ενδε-χομένως μευλεβίτη ο οποίος του έκανε γνωστά, εκτός από τους περσοάραβες σχο-λιαστές του Αριστοτέλη, τα αιρετικά δόγματα του Σοχραβαρδή και του Ρουμή καθώς και άλλων Περσών. Το 1400 εγκαταστάθηκε στον Μυστρά, την πρωτεύουσα του Δεσποτάτου του Μορέως, όπου ίδρυσε φιλοσοφική σχολή. Μεταξύ των μαθητών του συγκαταλέγονται οι Βησσαρίων, Γεννάδιος Σχολάρι-ος, Ιωάννης Αργυρόπουλος, Δημήτριος Χαλκοκονδύλης, Γεώργιος Ερμητιανός και πολλοί άλλοι. Οι δεσπότες του Δεσποτάτου Θεόδωρος Α΄ (1383-1407), Θεόδωρος Β΄ (1407-1443) καιΚωνσταντίνος (1428/1443-1449, ο κατοπινός αυτοκράτορας Κων-σταντίνος ΙΑ’) συχνά ζητούσαν την γνώμη του για διάφορα θέματα. Επίσης ο Πλή-θων ήταν σύμβουλος και των τελευταίων αυτοκρατόρων του Βυζαντίου. Είχε επίσης μακρά σταδιοδρομία ως δικαστής.
Το 1437-39 συνόδευσε τον αυτοκράτορα Ιωάννη Η' στη Σύνοδο της Φερράρας-Φλωρεντίας. Επίσης μέλος της αποστολής ήταν και ο μαθητής του Πλήθωνα, οανθρωπιστής λόγιος και κατοπινός καρδινάλιος Βησσαρίων. Στη διάρκεια της πα-ραμονής του στη Φλωρεντία η προσωπικότητα, η μόρφωση και η ευγλωττία του Πλήθωνα εντυπωσίασε ιδιαιτέρως τους Ιταλούς ανθρωπιστές και μεταξύ αυτών τον ηγεμόνα της Φλωρεντίας Κόζιμο των Μεδίκων.
Ο Πλήθων πέθανε υπέργηρος από φυσικά αίτια στην Λακεδαίμονα το 1452 και λόγω της καθόδου των Οθωμανών που ακολούθησε μετά από λίγα χρόνια, οι περισσότε-ροι μαθητές του, ανάμεσα στους οποίους και ο μετέπειτα καρδινάλιος Βησσαρίων, έφυγαν στην Ιταλία όπου συνέβαλαν σημαντικά στην λεγόμενηΑναγέννηση. Το 1466 Ιταλοί θαυμαστές του με επικεφαλής τον Σιγισμούνδο Μαλατέστα εισέβαλαν στην Λακεδαίμονα, πήραν τα οστά του και τα μετέφεραν στο Ναό των Μαλατέστα (Tempio Malatestiano) στο Ρίμινι όπου βρίσκονται μέχρι σήμερα, «για να βρίσκεται ο μεγάλος διδάσκαλος μεταξύ ελευθέρων ανθρώπων».
Προς τιμήν του, ο αείμνηστος Ακαδημαϊκός Ιωάννης Θεοδωρακόπουλος έδωσε στην Ελεύθερη Φιλοσοφική Σχολή του, που είχε ιδρύσει στη Μαγούλα Λακωνίας, το όνομα "Ο Πλήθων".
Έργο
Ένθερμος υπερασπιστής της φυσικής και πολιτισμικής συνέχειας του Ελληνισμού («εσμέν Έλληνες το γένος, ως η τε φωνή και η πάτριος παιδεία μαρτυρεί»), βαθύς γνώστης του Πλατωνισμού, συνέθεσε πολλούς ύμνους προς τους Έλληνες Θεούς, συγκρότησε τον φιλοσοφικο-λατρευτικό «Κύκλο» του Μυστρά, και συνέγραψε τα «Περί ων Αριστοτέλης προς Πλάτωνα διαφέρεται» και «Περί Νόμων». Επί του τε-λευταίου έργου άνοιξε σπουδαία συζήτηση με τον ΠατριάρχηΓεννάδιο Σχολάριο, ο οποίος υποστήριξε αριστοτελικές απόψεις. Ο Πλήθων αντίθετα συνέρρα-ψε πλατωνικές απόψεις μαζί με άλλες των Στωικών, τουΖωροάστρη και δικές του, καταλήγοντας σε μια πολιτική και κοινωνική αναδιοργάνωση, από την οποία θα προέκυπτε μια Πολιτεία βασισμένη σε μεταρρυθμισμένη εκδοχή του αρχαιοελληνι-κού πολυθεϊσμού, και στην οποία Πολιτεία οι άνθρωποι «κάλλιστα τε και άριστα βιώεν, και εις όσον οίον τε ευδαιμονέστατα».
Μετά το θάνατό του, οι δεσπότες της Πελοποννήσου παρέδωσαν το χειρόγραφο στο Γεννάδιο Σχολάριο, ο οποίος, αφού το διάβασε, δεν το αντέκρουσε, όπως είχε αρχικά πει, αλλά το έκαψε δημόσια, καθώς θεωρήθηκε «ειδωλολατρικό» και «σατα-νικό», που περιείχε υποτίθεται στις σελίδες του «τα σαπρά των Ελλήνων ληρήμα-τα». Κάλεσε μάλιστα όσους κατέχουν αντίγραφα, να τα καταστρέψουν και αυτά. Πα-ρά ταύτα, έχουν σωθεί και δημοσιευτεί αρκετά αποσπάσματα του έργου αυτού.
Παρασκευή 29 Ιανουαρίου 2010
H ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΝΗΘΗΚΕ ΣΤΗΝ ΣΠΑΡΤΗ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΟΥΡΓΗΣΕ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ
Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΝΗΘΗΚΕ ΣΤΗΝ ΣΠΑΡΤΗ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΟΥΡΓΗΣΕ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ Λεωνίδα Πετρ. Τζεφεράκου* Δικηγόρου Παρ`Αρείω Πάγω
Kατά την διάρκεια του 8ου, 7ου και 6ου αιώνα π.Χ. η Σπάρτη
ήταν η κυριαρχούσα Πολιτεία. Σύμφωνα με την παράδοση το καθεστώς της Σπάρ-της
αποδιδόταν στον Λυκούργο, θεωρούμενο από κάποιους Αρχαίους, π.χ. από τον
Πλούταρχο, ως τον κατ’ εξοχήν ιδανικό νομοθέτη.
‘Εχει όμως
αμφισβητηθεί κατά την αρχαιότητα και αυ-τή η ύπαρξη του Λυκούργου. Δηλαδή είχαν
εγερθεί αμφιβολίες εάν Πράγματι υπήρξε ως άνθρωπος ο Λυ-κούργος, εάν φυσικά δεν
αποτελεί αυτό εγκώμιο του ανδρός. Πάντως κατά τους Ρωμαϊκούς χρόνους ο Λυκούργος
είχε καταστεί επώνυμος Θεός στη Σπάρτη.
Και νεώτεροι όμως
έχουν αμφισβητήσει τον Λυκούργο ως ιστορικό πρόσωπο και ετυμολογούν το όνομά
του από τη ρίζα λυκ συνδεόμενη με το λατινικό Ιυx(φως). Λυκούργος είναι ο
φωτοδότης Θεός, ακριβώς όπως Ο Απόλλων, παρά του οποίου έλαβε τη Νομοθεσία της
Σπάρτης, ως χρησμό στους Δελφούς. Ένεκα τούτου υπήρξε και η ολοσχερής αδυναμία
της μεταβολής ή καταργήσεως των νόμων, η οποία θεω-ρείτο ως ασέβεια προς τις
θείες εντολές του Απόλλω-να. Οι νόμοι του Λυκούργου και γενικώς της Σπάρτης
λέ-γονται Ρήτρες (ρήτραι γάρ κατά Δωριέας οι νόμοι), δηλαδή συμφωνία και
μάλιστα προφορική, όπως α-κριβώς η Εβραϊκή Διαθήκη, μεταξύ Λυκούργου και
Απόλλωνος ή του αποδεχομένου Λαού. Λέγεται δε Μεγάλη Ρήτρα, σε αντίθεση με τις
καλούμε-νες από τους μεταγενέστερους μικρές Ρήτρες, των οποίων το ιστορικό
αμφισβητείται. Η Μεγάλη Ρήτρα ανήκει στο τέλος του 8ου αιώνα ή στις αρχές του
7ου αιώνα π.Χ. και είναι το αρχαιότερο Κείμενο της Ελλη-νικής ιστορίας. Πρέπει
να ιονισθεί ότι ΤΟ καθεστώς της Σπάρτης δεν ήταν ένα δημιούργημα που προέκυψε
απότομα από κάποια Ρήτρα, στην προκείμενη περίπτωση από τη Μεγάλη Ρήτρα, αλλά
τελικά διαμορφώθηκε κατά τον 6ον αιώνα π.Χ. ως άμυνα μιας κυρίαρχης μειοψηφίας
έναντι μιας υπόδουλης πλειονοψηφίας. Ακόμη δεν γίνεται αποδεκτό, όπως υποστηρίζεται
από κάποιους, ότι οι μεταρρυθμίσεις που έγιναν με τη Μεγάλη Ρήτρα οφείλονται
στον Έφορο Χείλωνα.
Η Μεγάλη Ρήτρα
διασώθηκε από τον Πλούταρχο “Διός Σκυλλανίου και Αθηνάς Σκυλλανίας ιερόν
ιδρυ-σάμενον. φυλάς φυλάξαντα και ωβάς ωβάξαντα, τριά-κοντα Γερουσίαν συν
αρχαγέτας κατακτήσαντα, ώρας εξ ώρας απελλάζειν μεταξύ Βαβύκας τε και
Κνακιώ-νος, ούτως εισφέρειν τε και αφίστασθαι, δάμω δ’ α-νταγορίαν ήμεν και
κράτος”. Κατά το Κείμενο αυτό. το οποίο βεβαίως δεν είναι αρχαϊκό. αλλά ο
Πλούταρχος προσπαθεί να εκφρασθεί σε δωρική διάλεκτο. υποτί-θεται ότι ο Θεός
Απόλλων αποτείνεται στον Λυκούρ-γο, στον οποίο υπαγορεύει την Ρήτρα με την
οποία δίδεται εντολή (στον Λυκούργο) να ιδρύσει “ιερόν Διί τω Σκυλλανίω και
Αθηνά τη Σκυλλανία”, και να χωρί-σει την Σπάρτη σε Φυλάς. Θα Πρέπει να
σημειωθεί ότι παλαιότερα οι Δωρικές Φυλές ήσαν οι Υλλείς, οι Δυ-μάνες και οι
Πάμφυλοι. Ακόμη να χωρίσει την Σπάρτη σε ωβάς, δηλαδή σε τοπικάς περιφερείας
γεγονός που ενθυμίζει ή μάλλον προδικάζει τους Δήμους της Αττικής ή τις 35 Ρωμαϊκές
tribes. Οι Ωβές και οι Φυλές στις οποίες χωρίσθηκε η Σπάρτη ήσαν ισάριθμοι,
δηλαδή πέντε [5]. τουλάχιστον κατά τους κλασικούς χρόνους και ίσως κάθε μία
φυλή να είχε και την τοπική αρμοδιότητά της. Η πενταμερής διαίρεση των Φυλών
πρέπει να σχετί-ζεται και προς τον συνοικισμό των πέντε κωμών της Σπάρτης
Αμύκλαι, Κοντούρα (Κυνόσουρα), Λίμναι, Μεσόα, Πιτάνα]. Έκτοτε ο Στρατός στη
Σπάρτη συνεκροτείτο κατά κώ-μας και όχι εκ καταγωγής. Β. Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΗΣ
ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Στη Σπάρτη εγκαθίσταται Γερουσία με τριάντα μέλη, αποτελούμενη από είκοσι οκτώ (28) γέροντες, δηλαδή τους Αρχηγούς των προκρίτων οικογενειών, και τους δύο (2) Αρχαγέτες, δηλαδή τους Βασιλείς (Πλουτ. Λουκ. 6,3: Αρχαγέται δ’ σι βασιλείς λέγονται), σι οποί-οι προ- εδρεύουν της Γερουσίας. Ο θεσμός αυτός της Γερουσίας αποτέλεσε την σημα-ντικότατη και δημοκρατικότατη καινοτομία της Μεγά-λης Ρήτρας, Ορίζεται ότι ο Δήμος (αρχικά εξαιρετικά στρατιωτικού χαρακτήρος), αποτελούμενος από ό-λους τους Σπαρτιάτες άνω των τριάντα ετών, απελλά-ζειν, δηλαδή συνέρχεται-συνεδριάζει και μάλιστα σε ορισμένο τόπο. Την εκκλησία του Δήμου, την Αλκή Συνέλευση κατά την οποία λαμβάνονται αποφάσεις για τις δημόσιες υποθέσεις, συγκαλούν και δια-• λύουν σι Αρχαγέτες (Βασιλείς) και οι Γέροντες (τα μέλη της Γερουσίας). Ο Δήμος, όμως, δεν προβαίνει μόνο σε προτάσεις, αλλά έχει παρασχεθεί σε αυτόν η εξουσία όπως αντι-λέγει, δηλαδή να προβαίνει ο ίδιος σε προτάσεις και να αποφασίζει. Καθιερώθη δηλαδή η αρχή της ισηγορίας, η οποία εί-ναι ελληνική αρχή, σε αντίθεση προς την αριστοκρα-τική αρχή της συμφωνίας ή διαφωνίας στην Ρώμη. Αργότερα, ίσως μετά τον Πρώτο Μεσσηνιακό πόλεμο, σι βασιλείς Πολύδωρος και Θεόπομπος περιόρισαν την ανταγορία, δηλαδή την εξουσία του Δήμου να α-ντιλέγει στην Γερουσία, και σι βασιλείς και οι γέροντες (μέλη της Γερουσίας) να διαλύουν την εκκλησία και να μην κυρώνουν πρόταση του Δήμου, όταν έκριναν ότι ο Δήμος δεν διαλογιζόταν ορθά. Δηλαδή η Γερουσία απέκτησε την μεγίστη αρμοδιότη-τά της μέσα στην Σπαρτιατική ευνομία και το απελλά-ζειν —το δικαίωμα του εκκλησιάζειν— το δικαίωμα του συνέρχεσθαι και αποφασίζειν της Εκκλησίας του Δήμου, ως βουλευτική ιδιότητα καθίσταται ασήμα-ντος. Από τον βασιλέα Θεόπομπο εδημιουργήθη πρόσθε-τος εκκλησία, καλουμένη μικρά, η οποία ουσιαστικά υποκατέστησε την εκκλησία του Δήμου. Είναι αξιοσημείωτο και πρέπει να τονιστεί ιδιαιτέρως ότι η Σπάρτη είναι εκείνη, η οποία εισάγει πρώτη φο-ρά την Δημοκρατία στην Ελλάδα, πολύ ενωρίτερα από την Χίο ή την Αθήνα, η οποία Θεωρείται η ιδρύ-τρια της Δημοκρατίας. Στην Μεγάλη Ρήτρα σι έννοιες του Δήμου, του κρά-τους (προφανώς εν αντιθέσει προς τη βία) και προ-παντός της ανταγορίας είναι παντού και πάντοτε τα υπόβαθρα της δημοκρατίας. Εξ άλλου είναι χαρακτηριστική η πορεία της ισηγορί-ας, η οποία άρχισε ως ανταγορία. Με τους δύο όρους, Ισηγορία και Ανταγορία, σι οποίοι ουσιαστικά είναι σχεδόν ταυτόσημοι, εκδηλώνεται όλη η ψυχολογική και πολιτική διαφορά. Η μεν Αντα-γορία σημαίνει-δηλώνει αγώνα και αντεπίθεση και δυναμική κατάσταση, η δε ισηγορία σημαίνει-δηλώνει ισορρόπηση πολιτικών δυνάμεων διά της ισονομίας, ακόμη σημαίνει και δηλώνει καταστάλαξη και στατική κατάσταση της δημοκρατίας, όπως συνέβη στην Αθή-να κατά τους κλασικούς χρόνους. Η καταγωγή της Βασιλείας στην Σπάρτη παραμένει σκοτεινή. Οι Βασιλείς (Αρχαγέται) ήσαν δύο στην Σπάρτη κληρονομικά προερχόμενοι από δύο γένη, των Αιγιαδών και των Ευρυπωντιδών. και ασκούσε ο καθένας πλήρη εξουσία, όπως οι Ύπατοι στη Ρώμη. Ορκίζοντο κάθε μήνα ότι Θα βασιλεύσουν σύμφωνα με τους νόμους της Πόλεως. Ασκούσαν και δικαιοδο-τικά καθήκοντα σε Θέματα οικογενειακού δικαίου (υιο-θεσία, επίκληροι) και σε Θέματα θείου δικαίου. Η Γερουσία αποτέλεσε το στοιχείο ισορροπίας, μετα-ξύ των Βασιλέων, οι οποίοι κατέτειναν προς την τυ-ραννίδα —αν και η Σπάρτη δικαίως υπερηφανεύετο ότι διέφυγε από την τυραννίδα— και του Δήμου κατα-τείνοντος στην Δημοκρατία. Οπότε εδημιουργήθη προς περιορισμό των Βασιλέων, αλλά είναι ζήτημα εάν εδημιουργήθη προς περιορισμό του Δήμου (ποίων εξουσιών;). Είχε συμβουλευτικάς αρμοδιότη-τας προς τους βασιλείς αλλά είχε και κάποια ποινική δικαιοδοσία. Η Γερουσία ήταν το παντοδύναμο όργα-νο στη Σπάρτη και ήταν δυνατόν να παρομοιασθεί με την senatus της Ρωμαϊκής δημοκρατίας.
ΟΙ ΕΦΟΡΟΙ Η Μεγάλη Ρήτρα δεν μνημονεύει τους Εφόρους, σι οποίοι είναι μεταγενέστερος θεσμός. Αρχικά οι ‘Έφο-ροι είχαν θρησκευτικά καθήκοντα και δρούσαν ως ου-ρανοσκόποι και εξ αυτού ονομάσθηκαν και ‘Έφοροι. Κατά communis opinion οι κατάλογοι των Εφόρων ανάγοντο στο έτος 754/3 π.Χ.. το οποίο σημαίνει ότι από τότε απέκτησαν πολιτική εξουσία. όμως η Πα-ρουσία τους θεωρείται βεβαία από τον 6ο αιώνα π.Χ. Οι ‘Έφοροι ήσαν πέντε και η θητεία τους ήταν ετήσια και εξ αυτών ο πρώτος επώνυμος. Εξελέγοντο από το Δήμο άνευ κάποιου αριστοκρατικού κριτηρίου και γι’ αυτό οι ‘Έφοροι εμφανίζονται ως οι κατ’ εξοχήν δημο-κρατικοί άρχοντες. ι. ιν Στην Σπάρτη δεν υπήρχαν νόμοι αλλά μόνον κάποιαι Ρήτραι και οι ‘Έφοροι έκριναν αυτογνώμονες, γεγο-νός που κακίζει ο Αριστοτέλης. Συνεπώς η εξουσία αυτών ήταν μεγίστη και πάνω από την Γερουσία και πάνω από τους βασιλείς, τους οποίους έλεγχαν και αξίωναν ευθύνες. Ασκούσαν δικαιοδοτικά καθήκοντα και η δικαιοδοσία τους άρχισε από αυτή της εποπτείας της αγοράς και λύνοντας και τις διαφορές που προκύπτουν σε αυτή. Συγκαλούσαν και διεύθυναν την Απέλλα (την εκκλησία του Δήμου). Ηδύναντο να στρέφονται απεριορίστως κατά των ειλώτων και των περιοίκων. Ασκούσαν δη-μοσιονομικά καθήκοντα. Γενικά από κοινού με την Γερουσία κατεύθυναν την όλη πολιτική του καθεστώ-τος της Σπάρτης. Ακόμη λέγεται ότι δεν ήσαν ακεραί-ου χαρακτήρα και υπόκειντο σε δωροδοκίας. Τοιουτοτρόπως, αφ’ ενός με τον περιορισμό της α-νταγορίας και αφ’ ετέρου με την εμφάνιση των Εφό-ρων, η εξουσία του Δήμου μεταπίπτει στην Γερουσία και των Βασιλέων στους Εφόρους. Βασικός σκοπός της πολιτείας των Σπαρτιατών ήταν η ισόβιος αγωγή, η οποία έθετε εκποδών όλων τον ιδιωτικό βίο μετά των προνομίων αυτού προς χάρη της πολεμικής προπαρασκευής και της αριστείας στον πόλεμο. Επιτυχώς δε παρομοιάζεται η Πολιτεία των Λακεδαιμονίων με Στρατόπεδο. Εξ αυτού του λό-γου υπήρξαν και τα “φιδίτια”, δηλαδή τα Συσσίτια, στα οποία μετέχουν οι Σπαρτιάτες πολίτες, οι όμοιοι, αλλά οι μη δυνάμενοι να συνεισφέρουν στα “Φιδίτια” εθεωρούντο υπομείονες, δηλαδή κατώτεροι, καθιστά-μενοι μερικώς άτιμοι. Οι άρρενες, από ηλικίας επτά ετών, αποσπώντο από την μητρική αγκάλη και ανετρέφοντο από κοινού με μεγαλύτερους νέους, από ηλικίας δε δεκατεσσάρων ετών κατατάσσοντο μεταξύ των αγνώστου ετυμολογί-ας ειρένων, άνω δε των είκοσι ετών ήσαν πλήρεις πολίτες, ως τέλειοι πολεμιστές. Έκτοτε ο βίος αυτών ανήκε στους πολέμους, στην πολεμική προπαρα-σκευή και στους αγώνες. Δεν είναι δε τυχαίο γεγονός ότι οι Σπαρτιάτες μέχρι των κλασικών χρόνων σχεδόν συνεχώς αρίστευαν στους ολυμπιακούς αγώνες. Η ξενία (φιλοξενία), η οποία ήταν καύχημα των άλλων Ελλήνων και αρχικώς και των Σπαρτιατών, μετατρά-πηκε βραδύτερα στην Σπάρτη στην ξενηλασία (εκδίω-ξη των ξένων από την χώρα), η οποία ασκείτο από τους Εφόρους, ένεκα του φόβου και της δυσπιστίας στα ξενικά στοιχεία και στους νεωτερισμούς. Κάτω από τις συνθήκες αυτές η οικονομία στην Σπάρ-τη δεν ήταν δυνατόν να αναπτυχθεί και η επιμονή στο βαρύ σιδηρούν νόμισμα αποτελεί δείγμα οικονομικής αποτελμάτωσης και μάλιστα σε χρόνους που είχε α-ναχθεί σε δόγμα η αρχή “χρήματ’ ανήρ”. Η εισαγωγή του νομισματικού χρήματος (Ελληνικό νόμισμα εκόπη ΤΟ Πρώτον στην Ιωνία τον 7ο αιώνα π.Χ.) επέφερε αναστάτωση, η οποία αντανακλάται και στην νέα νοοτροπία σύμφωνα με την οποία κριτήριο του ανδρός (πολίτη) είναι τα χρήματα, δεν μετέβαλε τον κατά βάση γεωργικό χαρακτήρα της οικονομίας, συν τοις άλλοις και διότι δεν εκόπτοντο μικράς αξίας νομίσματα για να προσφέρονται στο μικροεμπόριο — το τοπικό και το διατοπικό. Ο πλούτος ήταν η κυριό-τητα εκτάσεων γης και ήταν συσσωρευμένος μεταξύ των ολίγων μεγάλων γαιοκτημόνων, που απομυζού-σαν τους χωρικούς, σι οποίοι καθίσταντο κατάχρεοι και προσωπικώς και οικογενειακώς υπέγγυοι στους δανειστές. Και όμως η Σπάρτη, πριν μεταβληθεί σε κάτεργο και αποκρούσει κάθε πρόοδο, είχε προσφέρει πολιτισμό πολλά υποσχόμενο. Αυτή έθεσε τα θεμέλια της Δημοκρατίας, η οποία έ-μελλε σε άλλους τόπους να ανθίσει. Από τη Σπάρτη επήγασε και η Ελληνική μουσική, διά του Θαλήτου, του Πολυμνάστου και προ παντός διά του Τερπάν-δρου και του Αλκμάνος, αλλά και σι τέχνες ήκμαζαν τότε στην Σπάρτη. Η Σπάρτη, όπως κάθε αριστοκρατία, εφημίζετο και με τις γυναίκες της, σι οποίες μάλιστα είχαν συσσωρεύ-σει και πλούτον• ακόμη και εις την τέχνη του κυνηγίου επιδίδοντο οι γυναίκες στην Σπάρτη. Η αγωγή της Σπάρτης δεν είναι δυνατόν να υποστη-ριχθεί ότι προσέφερε παιδεία. Είναι η μόνη Ελληνική Πόλις που περιχαρακώθηκε και παρέμεινε τελικά στο περιθώριο του ελληνικού Πνευματικού πολιτισμού και διέφερε εξ αυτού από τις άλλες Ελληνίδες Πόλεις και από το άλλο μεγάλο έθνος της κλασικής αρχαιότητας, των Ρωμαίων. Το καθεστώς της Σπάρτης, η Ευνομία, όπως απεκα-λείτο, ήταν παρά φύσιν και αλλότριο Παντός Ελληνι-κού, είναι δε ακόμη θλιβερότερη η πολιτιστική υπο-χώρηση της Σπάρτης, δεδομένου ότι συνέβαινε σε χρόνους κατά τους οποίους αναγεννάτο η υπόλοιπη Ελλάς. Δεν είναι δυνατόν να εξηγηθεί ούτε από την δωρική ούτε από την Λακωνική καταγωγή των Σπαρτιατών, αλλά μόνον από την ανάγκη για διαρκή άμυνα, κυρί-ως από τον δεύτερο Μεσσηνιακό πόλεμο, περί τα τέ-λη του 7ου αιώνος π.Χ., ανάγκη όμως την οποία αυτοί οι ίδιοι προκαλούσαν. Παρά ταύτα η Σπαρτιατική αγωγή εύρε θαυμαστές και μάλιστα από Πρόσωπα που ελάχιστα θα αναμένετο τέτοιος θαυμασμός, εκ μέρους Αθηναίων. Όχι μόνον κατά την διάρκεια του Χρυσού Αιώνος υ-πήρχε φιλολακωνική παράταξη (Κίμων) αλλά και κατά τον 4ο αιώνα π.Χ. ρωμαλέα πνεύματα του Σωκρατικού ιδίως κύκλου, προεξάρχοντος του Πλάτωνος, όχι μό-νον εζήλευαν την Σπάρτην, αλλά και ασχολούντο με μελέτες περί την των Σπαρτιατών Πολιτείαν, της ο-ποίας τότε δημιούργησαν τον μύθο και το φωτοστέ-φανον. ‘Ομως για να κατανοήσουμε το καθεστώς, τις διοικη-τικές δομές και την λειτουργία του στην Αρχαία Σπάρ-τη Θα πρέπει να εξετάσουμε την κοινωνική δομή της Πόλης (του Κράτους) της Σπάρτης. Η κοινωνική δομή μιας Πολιτείας επηρεάζει την μορφή του κρατούντος πολιτειακού καθεστώτος και αντιστρόφως. Ο πολιτι-σμός μιας κοινωνίας σίγουρα επηρεάζει τον πολιτικό πολιτισμό. Ο πολιτικός πολιτισμός σίγουρα προάγει τον πολιτισμό μιας κοινωνίας. Είναι ιστορικά αποδε-δειγμένο ότι ο κοινωνικός πολιτισμός αναπτύχθηκε σημαντικά εκεί όπου ο πολιτικός πολιτισμός της Δη-μοκρατίας αναπτύχθηκε. Ένεκα τούτου, για να γίνει περισσότερο κατανοητό το καθεστώς της αρχαίας Σπάρτης, καθίσταται αναγκαίο να μελετηθεί η Κοινω-νική δομή αυτής. Η Κοινωνία της Σπάρτης ήταν διαστρωματωμένη σε κοινωνικές τάξεις και φυλές. Ειδικότερα στην Κοινωνία της Πολιτείας της Σπάρτης υπήρχαν τρεις Τάξεις υπηκόων του καθεστώτος, οι Σπαρτιάτες, σι Περίοικοι και σι Είλωτες.
1. 01 ΣΠΑΡΤΙΑΤΕΣ Οι Σπαρτιάτες εκαλούντο μεταξύ τους και όμοιοι που σημαίνει ίσοι. Εκαλούντο επίσης και ευπατρίδες. ‘Ετσι και στην Σπάρτη όμοιοι εκαλούντο σι γνήσιοι πολίτες, σι της αυτής τάξεως και θέσεως. Στην τάξη των ομοίων ανήκαν Περί τα 1.500-3.000 ά-τομα. Εννοούμε τους πολεμιστές. Αυτό συνέβαινε στα ύστερα χρόνια της κλασικής αρχαιότητας. Αντίθετα στα πρώιμα χρόνια αριθμούσαν περί τους εννέα χι-λιάδες πολεμιστές. Με τους συνεχείς πολέμους όμως και τις αλλεπάλληλες εμφύλιες μεταξύ των ελληνικών πόλεων συρράξεις ο αριθμός των ομοίων ελαττώθηκε σημαντικά, τόσο ώστε αναγκάστηκαν οι ύστεροι βα-σιλείς της Σπάρτης να λάβουν δραστικά μέτρα κατά της λειψανδρίας και υπέρ της αύξησης του αριθμού των πολεμιστών εγγράφοντας ως νόμιμους πολίτες είλωτες ή νόθους. Οι αριθμοί λοιπόν των Σπαρτιατών κυμαίνονταν κατά μέσο όρο από τρεις έως πέντε χι-λιάδες. Ο συνολικός αριθμός της Λακεδαίμωνος ήταν άνω των εκατόν ογδόντα χιλιάδων κατοίκων. Βασική υποχρέωση των ομοίων ήταν να πληρώνουν τις συν-δρομές τους για το συσσίτιο όπου εκεί έπαιρναν τα γεύματά τους• την συνδρομή αυτή την αποτελούσαν μια ορισμένη ποσότητα κριθάλευρου και κρασιού, αποξηραμένων σύκων, τυριού και φυσικά κρέατος. Η άλλη σημαντικότερη υποχρέωση του κάθε όμοιου ή-ταν να είναι ικανός πολεμιστής. “Η ζωή της τιμής” με άλλα λόγια. ‘Ένας τομέας που γύρω του ξετυλίγεται ένας ολόκλη-ρος Δαίδαλος εκπαιδεύσεως που ξεκινά από την παι-δική ή νηπιακή ηλικία. Μάλλον καλύτερα Θα λέγαμε πως ξεκινούσε πριν ακόμη γεννηθεί, μιας και σι γο-νείς έπρεπε να βρίσκονται στην κατάλληλη ηλικία τε-κνοποίησης με υγιή και γυμνασμένα τα σώματά τους. Το αποκορύφωμα της εκπαιδεύσεως ήταν να δώσουν σι πολίτες στην πολιτεία άνδρες που Θα ήταν εραστές των αρετών και που Θα αγαπούσαν την πατρίδα τους υπέρ πάντων, δείχνοντας έτσι το αρμόζον θάρρος στις μάχες. Ο Λυκούργος ήθελε να επιβάλλει με τους νόμους του την ακατανίκητη υποχρέωση στους πολίτες της Σπάρτης να ασκούνται σε κάθε είδους αρετή. Η αρχαία πόλη της Σπάρτης αποτελείτο από τις εξής πέντε κώμες: Λίμναι, Κυνόσουρα, Μεσόα, Πιτάνη και Αμύκλαι. Οι Δωριείς Σπαρτιάτες ακολούθως αποτελούνταν από τρεις φυλές: των Υλλέων, των Δυμάνων και των Παμ-φύλων, και από το μέρος της διαμονής σε πέντε Ωβές ή κοινότητες• είναι τα ονόματα των χωριών που ανα-φέρονται παραπάνω. Αυτά συνέβαιναν κατά την αρχική περίοδο γιατί σε κάποια εποχή, ίσως απ’ τους Ελληνιστικούς χρόνους και λίγο πρίν, έπαψαν να υφίστανται οι τρεις παλαιές φυλές. Η λέξη φυλή πήρε τη Θέση της λέξεως ωβά. Κατά τις πρώιμες εποχές πρέπει να αναφέρουμε πως ο Σπαρτιατικός στρατός διαιρείτο σε πέντε λόχους, τα ονόματα των οποίων είναι τα εξής: Αιδόλιος, Σίνης, Σαρινάς, Πλόας και Μεσόατης. Οι όμοιοι εκτός από τη γη τους (κλήρος), την πανοπλία τους, την κατοικία τους, τα πολυτιμότερά τους κτήματα τα αποτελούσαν σι είλωτές τους, τα άλογά τους και τα σκυλιά τους. Αυ-τά αποτελούσαν και τα τιμαλφή τους. Οι Σπαρτιάτες δανείζονταν μεταξύ τους αυτά που αποτελούσαν την ιδιοκτησία τους. Το σημείο αυτό ήταν άξιο παρατήρη-σης που τονίζει θετικά την εξαιρετική αυτή προθυμία τους.
2. 01 ΠΕΡΙΟΙΚΟΙ Οι κύριες ασχολίες των περιοίκων ήσαν η κτηνοτρο-φία, η γεωργία, τα χειρωνακτικά επαγγέλματα, η α-λιεία και το εμπόριο. Είχαν αρκετά δικαιώματα και απολάμβαναν αυτονομί-α. Ήταν αυτοδιοικούμενοι θεσπίζοντας δικούς τους νόμους. Ο Σπαρτιατικός νόμος όμως υπερίσχυε επά-νω στους νόμους των περιοίκων. Πάντως δεν εφαρ-μοζόταν, όπως Θα νόμιζαν πολλοί, ο Σπαρτιατικός νόμος και στους περιοίκους. Ήταν υποχρεωμένοι απ’ τις “συνθήκες” να ακολου-θούν τους ίδιους συμμάχους και τους ίδιους εχθρούς. Παρατάσσονταν στις μάχες ως οπλίτες με βαρύ οπλι-σμό και αποτελούσαν τις επικουρικές δυνάμεις των Σπαρτιατών. Υστερούσαν όμως σε μαχητική αξία, α-φού ήταν κυρίως αγρότες. Ενίοτε εξεστράτευαν μόνοι τους στο όνομα της Σπάρτης και σε αποστολές αρκε-τά επικίνδυνες. Ήταν υποχρεωμένοι άλλωστε και να υπηρετούν την στρατιωτική τους Θητεία. Επίσης πλήρωναν φόρο. Η Σπαρτιατική Πολιτεία διόριζε σ’ αυτούς αρμοστές (διοικητές).
3. 01 ΕΙΛΩΤΕΣ Για τους είλωτες επικρατεί η άποψη πως ήταν δούλοι. Δεν ήταν όμως δούλοι με τη συνηθισμένη έννοια. Θα μπορούσαμε να τους χαρακτηρίσουμε σαν ένα είδος δημόσιων δούλων. Αλλά ας δούμε ποίες ήταν σι αρμοδιότητές τους. Δού-λευαν για λογαριασμό τους την γη. Το εισόδημα που Θα έδιναν στον ιδιοκτήτη είχε προσδιορισθεί από πριν. Ο Σπαρτιάτης ιδιοκτήτης δεν είχε δικαίωμα να αθετήσει το λόγο του και ετιμωρείτο με κατάρα από την πολιτεία (αν έπαιρνε περισσότερο απ’ το συμφω-νημένο εισόδημα). Οι είλωτες κρατούσαν το πλεόνα-σμα της συγκομιδής και την μισή Περίπου απ’ την παραγωγή. Οι οικογένειες των ειλώτων ζούσαν στο κτήμα (κλή-ρο), συνεπώς βγάζουμε το συμπέρασμα πως δεν βρίσκονταν μέσα στην Πολιτεία της Σπάρτης αλλά στα πέριξ αυτής. Άρα ήταν “δούλοι” υπό ορισμένες συν-θήκες. Οι ώριμοι στην ηλικία είλωτες υποχρεώνονταν να παίρνουν μέρος στις εκστρατείες των Λακεδαιμο-νίων. ‘Εκαναν τις βοηθητικές δουλειές, όπως το να ε-πιβλέπουν τα ζώα με τις αποσκευές. Ενίοτε έπαιρναν μέρος και στην μάχη ή φυλούσαν το στρατόπεδο. Ο οπλισμός τους συνήθως ήταν αυτός των ψιλών. Συχνά σι Πιο ρωμαλέοι απ’ αυτούς συ-μπλήρωναν και τις τάξεις της φάλαγγας ως βαριά οπλισμένοι, όταν αποκτούσαν τα δικαιώματα του πο-λίτη. Πολλοί είλωτες έτσι κέρδιζαν την ελευθερία τους μιας και ο νομοθέτης προέβλεπε, σε αυτούς που ανδραγα-θούσαν, να χαρίζεται η ελευθερία τους. Με αυτό τον τρόπο έφευγαν απ’ την τάξη των ειλώτων, και δημι-ουργούσαν μια καινούργια που σχετικά με αυτή Θα αναφερθούμε Παρακάτω. Έτσι κάθε Σπαρτιάτης από τον κλήρο του, ένα κομμά-τι γης ίσο με των υπολοίπων ομοίων (ίσο από από-ψεως παραγωγικής και όχι σε τετραγωνικά μέτρα), προμηθευόταν τα προς το ζην. Ολόκληρη η Λακωνική γη ήταν διαιρεμένη κατά αυτόν τον τρόπο. Οι ρήτρες τού απαγόρευαν να εργάζεται, μιας και σι είλωτες ήταν επιφορτισμένοι με την καλ-λιέργεια της γης.
ΑΝΑΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΟΙΚΩΝ - ΕΙΛΩΤΩΝ
Από τον Ηρόδοτο μαθαίνουμε ότι οι Λακεδαιμόνιοι, μαζί με τους πέντε χιλιάδες οπλίτες που έστειλαν στις Πλαταιές, έδωσαν συνοδεία από ελαφρά οπλισμέ-νους. Αυτοί στο Πεδίο της μάχης κατανέμονταν ως ψιλοί. Ήσαν οι Είλωτες και αντιστοιχούσαν επτά σε κάθε οπλίτη απ’ την τάξη των ομοίων. Σε αυτούς Πρέπει να προσθέσουμε και πέντε χιλιάδες περιοίκους που πο-λέμησαν ως ψιλοί. ‘Ετσι συμπεραίνουμε πώς ήταν σε γενικές γραμμές η πληθυσμιακή Κατανομή των τριών αυτών τάξεων και Κυρίως των περιοίκων και των ειλώτων κατά τη μάχη των Πλαταιών.
ΑΛΛΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΤΑΞΕΙΣ
Πέρα απ’ τις τρεις τάξεις, υπήρξαν και κάποιες άλλες. Αλλαγές αναγκαστικές μιας και το απαιτούσαν οι πε-ριστάσεις, για να αυξηθεί ο αριθμός των οπλιτών. Θα το δούμε με λεπτομέρειες παρακάτω.
ΝΟΘΟΣ, ΜΟΘΑΞ, ΝΕΟΔΑΜΩΔΗΣ
Μόθαξ ήταν ο νόθος γιος ενός Σπαρτιάτη. ‘Ηταν το παιδί μιας ειλώτισσας κι ενός Όμοιου. Συχνά αυτά τα παιδιά αποκτούσαν πολιτικά δικαιώματα, ακολουθώ-ντας την Σπαρτιατική αγωγή. Για να συμβεί αυτό ό-μως έπρεπε ο μόθαξ να ήταν σύντροφος ενός συγκε-κριμένου Σπαρτιατόπουλου. Συνήθως ο πατέρας πρό-τεινε τον μόθακα για τον γιο του. Μόνο έτσι Θα μπο-ρούσε να ακολουθήσει την αγωγή. Μετά το πέρας της αγωγής ο μόθακας γινόταν πολί-της της Σπάρτης. Υπήρξαν και περιπτώσεις που ένας μόΘακας έπαιρνε την παγγένεια για εξαιρετικές υπη-ρεσίες (ίσως λίγο πριν συμπληρωθεί η αγωγή). Μπο-ρούσε λοιπόν Κάποιος που δεν γεννήθηκε γνήσιος Σπαρτιάτης να γίνει όμοιος, αποκτώντας κλήρο και πολιτικά δικαιώματα. Δεν μπορούσε να πάρει Κάποιος την Σπαρτιατική ι-θαγένεια. αν ήταν νόθος ή ξένος, αν δεν ανατρεφόταν σύμφωνα με τους Σπαρτιατικούς νόμους. Ο Μόθαξ λοιπόν ήταν ένα αγόρι που. ενώ δεν ήταν γνήσιος Σπαρτιάτης, έπαιρνε μέρος στην αγωγή. Νεοδαμώδης λεγόταν ένας άνδρας που είχε συμπλη-ρώσει την αγωγή του σαν μόθαξ. Αυτή ήταν η μια πε-ρίπτωση. Λόγω των συνθηκών που επικρατούσαν στην Λακε-δαίμονα. σε συνάρτηση με τις συχνές πολεμικές συρ-ράξεις, η Σπάρτη υπέφερε από λειψανδρία. ‘Ετσι θε-σπίστηκαν μέτρα ώστε να μεγαλώσει τεχνητά ο πλη-θυσμός της. ‘Όσοι απ’ την τάξη των ειλώτων έδειχναν γενναιότητα στις μάχες ή όσοι πληρούσαν τις κατάλληλες προδια-γραφές, γινόντουσαν γνήσιοι πολίτες της πόλεως. ‘Ένα σοφό μέτρο μιας και σι είλωτες ήταν ‘Ελληνες και όχι δούλοι αλλόφυλοι. Καταρρίπτεται έτσι η συ-κοφαντία που ήθελε τους Σπαρτιάτες να φορούν πα-ρωπίδες σε πολιτικοκοινωνικούς Τομείς της ζωής Τους. Υπήρξαν και νεοδαμώδεις που ήταν είλωτες (πριν), οι οποίοι λάμβαναν χάρη για την Προσφορά τους προς την Σπάρτη. Ελευθερωθέντες γίνονταν πολίτες απο-κτώντας έτσι κλήρο. Απολάμβαναν όλες τις Παροχές του Κράτους προς τους πολίτες, επωμίζονταν όμως και τις νόμιμες υποχρεώσεις τους απέναντι στην Πο-λιτεία. Είχαμε λοιπόν δύο ειδών απελεύθερους ή καλύτερα νεοδαμώδεις. Αυτούς που ήταν διαφορετικοί απ’ τους είλωτες και αυτούς που ήταν μερικοί απ’ τους είλωτες. Συμπερασματικά, οι νεοδαμώδεις απετέλεσαν σημα-ντικό μέρος του Στρατού των Λακεδαιμονίων. Τα κτή-ματα που δεν είχαν Σπαρτιάτη κληρονόμο τα έπαιρ-ναν οι νεοδαμώδεις όπου και ζούσαν εκεί. Υπήρξαν περιπτώσεις που, αφού απελευθερώνονταν αρκετοί νεοδαμώδεις, τους δίνονταν κτήματα στα με-θόρια της Λακεδαίμωνος. Εκεί ίσως και να καλλιερ-γούσαν μόνοι τους τη γη τους. Ωστόσο όπου και να βρισκόταν ο νεοδαμώδης εκτελούσε υπηρεσία οπλίτη και έπαιρνε μέρος στη στρατιωτική εκγύμναση. ακόμα κι αν ήταν, όπως προαναφέρθηκε, εγκατεστημένος ως συνοριακή φρουρά. Ονομαστότεροι μόθακες της ιστορίας της Σπάρτης υπήρξαν ο Λύσανδρος, ο Καλλικρατίδας, ο Γύλλιπος κ.ά. ΟΙ ΤΡΟΦΙΜΟΙ Οι τρόφιμοι ήταν ελληνικής καταγωγής από άλλες πόλεις όμως, δηλαδή μη Λάκωνες. Ανατρέφονταν στην Σπάρτη και λάμβαναν την Ιδία αγωγή με τα Σπαρτιατόπουλα. Υπήρχε και η περίπτωση να είχαν γεννηθεί στην Σπάρτη από ξένους γονείς, αλλά λάμ-βαναν πάλι την Ιδία Σπαρτιατική αγωγή. Επώνυμοι τρόφιμοι υπήρξαν οι γιοι του Ξενοφώντος και του Φωκίωνος. Τρόφιμος εσήμαινε το θετό τέκνο. Αντικαταστάθηκε σιγά σιγά απ’ το μόθαξ. Από τροφίμους και νόθους —που ήταν εύρωστοι και ρωμαλέοι στην εμφάνιση— απαρτιζόταν ο στρατός του Αγησίπολη, οι οποίοι ήταν ψημένοι... στις μάχες. πεπειραμένοι στη ζωή της τιμής. ΟΙ ΥΠΟΜΕΙΟΝΕΣ Με τον καιρό υπέστησαν σι νόμοι του Λυκούργου τη φυσική τους φθορά που είχε ως αποτέλεσμα το σύ-στημα να κλονισθεί απ’ τα θεμέλια. Τα θεμέλια αυτά ήταν Οι όμοιοι. Υπήρξαν αρκετοί βασιλείς της Σπάρτης μεταρρυθμι-στές, που προσπάθησαν να ανατρέψουν την σε βά-ρος των ομοίων κατάσταση. Στην τάξη των υπομειόνων συγκαταλέγονταν όσοι εκ των ομοίων έχαναν το δικαίωμα να ονομάζονται πολί-τες. Αυτό συνέβαινε σε όσους δεν μπορούσαν να πληρώσουν τις οφειλές τους προς το συσσίτιο. ΟΙ ΟΜΟΙΟΙ ΠΟΛΕΜΙΣΤΕΣ ΚΑΙ Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥΣ ‘Οποίος μελετήσει την πολιτεία της Σπάρτης θα βγά-λει το συμπέρασμα πώς σι πολίτες της, μέσα απ’ το πρίσμα της φιλοσοφίας, λειτουργούσαν σ’ όλους τους τομείς της ζωής τους. Περιφρονούσαν την καλοπέρα-ση και την πολυτέλεια. Πράγματι και γιατί να φροντί-ζουν περί πλούτου τη στιγμή που όλοι είχαν εξασφα-λισμένη την τροφή τους και όλοι ζούσαν ομοίως. Ε-κτός του ότι δεν υπήρχαν τα μέσα για να πλουτίσει κάποιος, δεν επιθυμούσαν τον πλούτο. Στην Λακεδαίμονα όμως εξασφαλίζονταν τα ενδύματα μέσα απ’ την οικιακή οικονομία. ‘Όσο για τα πολυτελή ενδύματα, τα στολίδια, και τα κοσμήματα, υπήρχε η λογική πως ο στολισμός ήταν τα εύρωστα σώματα και όχι η πολυτέλεια. Επαγγελματίες και ερασιτέχνες πολεμιστές Εύκολα Θα μπορούσαμε να χωρίσουμε τους οπλίτες της αρχαίας Ελλάδος σε δύο κατηγορίες. Σε αυτούς που ασχολούνταν σε επαγγελματική βάση με τα πο-λεμικά (ίσως ο όρος επαγγελματικά να μην ανταπο-κρίνεται πλήρως με την ιδιότητα που είχαν τότε) και σ’ αυτούς που έπαιρναν τα όπλα όταν υπήρχε ανά-γκη. Στην Σπάρτη εφαρμόστηκαν όχι μόνο απλές στρατιω-τικές ασκήσεις αλλά εξειδικευμένα και περίπλοκα με μεγάλο βαθμό δυσκολίας γυμνάσια, που το πιθανότε-ρο είναι να μην εφαρμόσθηκαν Ποτέ έξω απ’ τα σύνο-ρα της Λακεδαίμωνος. Στα ύστερα χρόνια της κλασικής αρχαιότητας, αρκετές πόλεις κράτη διαφοροποίησαν τις πολεμικές τους καινοτομίες και δημιούργησαν επίλεκτες στρατιωτικές μονάδες, όπου η μόνιμη ενασχόλησή τους ήταν η ε-ξάσκηση στα πολεμικά σύμφωνα με τα Σπαρτιατικά Πρότυπα. Ενασχόληση μόνο με τα πολεμικά Μια απ’ τις κυριότερες καινοτομίες που πραγματο-ποίησε ο Λυκούργος στην Πολιτεία του ήταν και η απαγόρευση της εργασίας στους πολίτες, άνδρες αλ-λά και γυναίκες. Στις άλλες ελληνικές πόλεις οι πολίτες ακολουθούσαν όποια εργασία ήθελαν. π.χ. του γεωργού, του εμπό-ρου, του πλοιάρχου, του τεχνίτη. Κατά αυτόν τον τρόπο ο καθένας μπορούσε να πλουτίσει, μιας και ο χρηματισμός ήταν ελεύθερος. Στην Σπάρτη, αντίθετα, ο νομοθέτης απαγόρευε στους ομοίους όλες τις κατη-γορίες πλουτισμού. Καθόρισε σύμφωνα με τις ρήτρες να “εργάζονται” σε ό,τι θεωρούσαν πως Θα εξασφά-λιζε την ελευθερία της πόλεως. Αυτή η εργασία που συμβούλευαν σι ρήτρες δεν ήταν άλλη απ’ την εξάσκηση στα πολεμικά και στην αρετή. Αξιοσημείωτες διαφορές των Σπαρτιατών και των υπολοίπων Ελλήνων Στην Σπάρτη ήταν καθιερωμένο το κυνήγι ως άριστη άσκηση (εκπαίδευση), γι’ αυτό κι αν κάποιος συμμε-τείχε σ’ αυτό δεν εμποδιζόταν απ’ την πολιτεία. ‘Όπως έλεγε και ο Λυκούργος, οι κόποι του κυνηγιού, δηλαδή οι συνθήκες, μοιάζουν με τους στρατιωτικούς. Γι’ αυτό προέτρεπε τους πολίτες να λαμβάνουν μέρος στο κυνήγι και τους δικαιολογούσε ακόμα κι αν έλει-παν απ’ το φιδίτιο, αρκεί να έστελναν ένα μικρό μέρος του θηράματος για τους συντρόφους τους. Οι Σπαρτιάτες που έφθαναν στην ανδρική ηλικία ε-κλέγονταν για τα μεγαλύτερα δημόσια αξιώματα. Η Πολιτεία νοιαζόταν αποκλειστικά και μόνο γι’ αυτούς. Αντίθετα, στις υπόλοιπες ελληνικές πόλεις για όσους επέρασαν την εφηβική ηλικία, η Πολιτεία τους δεν νοιαζόταν ούτε για τη φυσική τους κατάσταση ούτε για τη σωματική τους ευρωστία. Ενώ τους επιστρά-τευε όποτε ήθελε. ΦΙΔΙΤΙΑ - ΣΥΣΚΗΝΙΑ Κάθε Σπαρτιάτης πολίτης ανήκε σε μια δεκαπενταμε-λή ομάδα, που ονομαζόταν συσκηνία. Η δεκαπεντα-μελής αυτή ομάδα, μετά την ηλικία του είρηνα, ζούσε μαζί σε ιδιαίτερα οικήματα. ‘Ηταν υποχρεωμένοι απ’ το νόμο να κοιμούνται εκεί μέχρι να συμπληρώσουν το τριακοστό έτος της ηλικίας Τους. Μόνο μετά το πέρας του τριακοστού έτους μπορού-σαν τη νύκτα να κοιμούνται στις οικίες τους, με τις οι-κογένειές τους, την υπόλοιπη μέρα όμως γυμνάζο-νταν ή βρίσκονταν στη λέσχη μαζί με τους συντρόφους τους, της συσκηνίας. Ξέρουμε πως ο Σπαρτιάτης έπρεπε τουλάχιστον μέχρι την ηλικία των τριάντα ετών να είχε παντρευτεί, απ’ την άλλη απαγορευόταν το βράδυ να φεύγει απ’ την συσκηνία. Τι γινόταν; Αυτό έχει να κάνει με την εφευ-ρετικότητα των συσκήνων. Διαβάζοντας Κανείς τον Λυκούργο του Πλούταρχου καταλαβαίνει. Τα μέλη της συσκηνίας ανέπτυσσαν μεταξύ τους μη αναλώσιμους δεσμούς φιλίας, αυξάνοντας έτσι στο έπακρο την μαχητικότητά τους κατά τις συμπλοκές με τους εχθρούς. Από την μετεφηβική ηλικία οι σύσκηνοι γυμνάζονται μαζί σε όλες τις σκληρές δοκιμασίες της εκπαίδευσής τους στα πολεμικά. Το αποτέλεσμα ήταν να γεννιέται ομοψυχία μέσα στην ομάδα, και με τη σειρά της αυτή η ομοψυχία βοηθούσε ώστε να δείχνουν γενναιότητα κατά τις μάχες. γιατί όχι μόνο ο ένας φίλος προσπαθούσε να φανεί αν-δρείος στα μάτια του άλλου, να μη δείξει αδράνεια και λιποψυχία κατά τις συμπλοκές, αλλά και προσπα-θούσε κάθε μέλος με αυταπάρνηση να σώσει τον συ-μπολεμιστή που κινδύνευε. Αυτοί οι όμιλοι των 15 ανδρών δειπνούσαν όλοι μαζί σε κοινό τραπέζι. Στην κοινή αυτή τράπεζα έπρεπε ο Καθένας να δώσει ίση ποσότητα με τους υπολοίπους σε αλεύρι. σύκα, τυρί και κρασί. Τα αγαθά αυτά τα πα-ραλάμβανε και τα διαχειριζόταν η πολιτεία. Η κύρια τροφή —το Κυρίως πιάτο Θα μπορούσαμε να πούμε σήμερα— για εκείνη την ημέρα ήταν ο μέλανας ζωμός. Αποτελείτο ο ζωμός αυτός από χοιρινό ή μο-σχαρίσιο κρέας βρασμένο Κυρίως με το αίμα του. Πρόσθεταν ξύδι και αλάτι. Αυτά τα κοινά δείπνα λέγονταν συσσίτια ή φιδίτια ή ανδρεία. ‘Επρεπε σ’ αυτά να παραβρίσκονται όλοι χωρίς να έχουν γευματίσει πριν. Οι βασιλείς λάμβαναν διπλή μερίδα. όχι για να χορ-τάσουν σι ίδιοι αλλά για να δώσουν την δεύτερη αυτή μερίδα όπου ήθελαν. Οι φιδιτιούντες σε Κοινή τράπεζα λέγονταν και σύ-σκηνοι. Συνδέονταν με στενούς δεσμούς φιλίας, αφού ζούσαν μαζί από παιδιά μέχρι που αποστρατεύονταν. Στον στρατιωτικό βίο του κάθε Σπαρτιάτη τα φιδίτια διακρίνονταν σε δύο τομείς της ανθρώπινης υπόστα-σης, τον σωματικό και τον πνευματικό. Παρείχαν την ιδανική τροφή για το σώμα αλλά και την ψυχή. Η δι-δασκαλία της σωφροσύνης είχε τον πρωτεύοντα ρόλο σ’ αυτά, και ακόμα γίνονταν συζητήσεις για προβλή-ματα που αφορούσαν την πόλη. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο απαγορευόταν ρητώς να μεταφέρουν προς τα έξω ό,τι συζητούσαν σ’ αυτά. Υπήρχε η παράδοση ο γεροντότερος να δείχνει την είσοδο και να λέει “διά τούτων φησίν ουδείς εξέρχεται λόγος”. Στις γυναίκες επιτρεπόταν η είσοδος στα φιδίτια. Στα παιδιά επέτρεπαν την είσοδο, όχι για να δειπνήσουν αλλά για να μαθαίνουν να κλέβουν (τροφή). Επίσης για να μάθουν κι αυτά πως πρέπει να κρατούν μυστι-κά όσα άκουγαν. Τα μυούσαν έτσι σιγά σιγά στους πολιτικούς λόγους. Στα συσσίτια συνηθιζόταν να αναφέρεται κάθε καλή πράξη η οποία έγινε στην πόλη (σύμφωνα προς το μέτρο της αρετής). ‘Ετσι κάθε αντίθετη προς την αρετή ενέργεια ήταν κατακριτέα. Όρισε ο Λυκούργος ακόμη να επιβλέπουν σι μεγαλύ-τεροι των συσκηνίων τους υπολοίπους ώστε να μην παρασύρονται από βουλιμία, έτσι που να μη βλάπτο-νται. Μετά το πέρας των συσσιτίων ο καθένας (άνω των τριάντα) ήξερε πως έπρεπε να γυρίσει Πίσω στην Οικία του, γι’ αυτό φρόντιζαν να μην πολυπίνουν γιατί έπρεπε να κάνουν τη νύχτα μέρα. καθώς δεν επιτρε-πόταν το βράδυ να κυκλοφορούν με τη βοήθεια φα-νού. Ο Λυκούργος επέβαλε το να είναι λιτοδίαιτοι οι Σπαρ-τιάτες γιατί είχε παρατηρήσει πως οι γυμνασμένοι με-τά το φαγητό και χρώμα έχουν καλό και το σώμα τους παραμένει όμορφο. Ενώ σι αγύμναστοι φαίνονται πα-ραφουσκωμένοι μετά το γεύμα και άσχημοι, και κατα-ντούν ασθενείς. Πριν εφαρμόσει ο Λυκούργος τον θεσμό των φιδιτίων, οι Σπαρτιάτες ζούσαν όπως σι υπόλοιποι ‘Ελληνες στις οικίες τους. Επειδή όμως εκεί συνέβαιναν διάφο-ρες “αταξίες” όπως μας λέει ο Ξενοφών στη Λακεδα-μωνίων Πολιτεία, έφερε αυτούς έξω στα συσκήνια. Με την λέξη αταξία ο Ξενοφών εννοεί κάθε ενέργεια ή τρόπο ζωής που δεν ταιριάζει σ’ έναν υγιή πολίτη πολεμιστή. Στο φανερό λοιπόν των συσκη ούτε για τη φυσική τους κατάσταση ούτε για τη σωματική τους ευρωστία. Ενώ τους επιστράτευε όποτε ήθελε. ΦΙΔΙΤΙΑ - ΣΥΣΚΗΝΙΑ Κάθε Σπαρτιάτης πολίτης ανήκε σε μια δεκαπενταμε-λή ομάδα, που ονομαζόταν συσκηνία. Η δεκαπεντα-μελής αυτή ομάδα, μετά την ηλικία του είρηνα, ζούσε μαζί σε ιδιαίτερα οικήματα. ‘Ηταν υποχρεωμένοι απ’ το νόμο να κοιμούνται εκεί μέχρι να συμπληρώσουν το τριακοστό έτος της ηλικίας τους. Μόνο μετά το πέρας του τριακοστού έτους μπορού-σαν τη νύκτα να κοιμούνται στις οικίες τους. με τις οι-κογένειές τους, την υπόλοιπη μέρα όμως γυμνάζο-νταν ή βρίσκονταν στη λέσχη μαζί με τους συντρό-φους τους, της συσκηνίας. Ξέρουμε πως ο Σπαρτιάτης έπρεπε τουλάχιστον μέχρι την ηλικία των τριάντα ετών να είχε παντρευτεί, απ’ την άλλη απαγορευόταν το βράδυ να φεύγει απ’ την συσκηνία. Τι γινόταν; Αυτό έχει να κάνει με την εφευ-ρετικότητα των συσκήνων. Διαβάζοντας κανείς τον Λυκούργο του Πλούταρχου καταλαβαίνει. Τα μέλη της συσκηνίας ανέπτυσσαν μεταξύ τους μη αναλώσιμους δεσμούς φιλίας, αυξάνοντας έτσι στο έπακρο την μαχητικότητά τους κατά τις συμπλοκές με τους εχθρούς. Από την μετεφηβική ηλικία οι σύσκηνοι γυμνάζονται μαζί σε όλες τις σκληρές δοκιμασίες της εκπαίδευσής τους στα πολεμικά. Το αποτέλεσμα ήταν να γεννιέται ομοψυχία μέσα στην ομάδα, και με τη σειρά της αυτή η ομοψυχία βοηθούσε ώστε να δείχνουν γενναιότητα κατά τις μάχες, γιατί όχι μόνο ο ένας φίλος προσπαθούσε να φανεί αν-δρείος στα μάτια του άλλου, να μη δείξει αδράνεια και λιποψυχία κατά τις συμπλοκές, αλλά και προσπα-θούσε κάθε μέλος με αυταπάρνηση να σώσει τον συ-μπολεμιστή που κινδύνευε. Αυτοί οι όμιλοι των 15 ανδρών δειπνούσαν όλοι μαζί σε κοινό τραπέζι. Στην κοινή αυτή τράπεζα έπρεπε ο καθένας να δώσει ίση ποσότητα με τους υπολοίπους σε αλεύρι, σύκα, τυρί και κρασί. Τα αγαθά αυτά τα πα-ραλάμβανε και τα διαχειριζόταν η Πολιτεία. Η κύρια τροφή —το Κυρίως πιάτο Θα μπορούσαμε να πούμε σήμερα— για εκείνη την ημέρα ήταν ο μέλανας ζωμός. Αποτελείτο ο ζωμός αυτός από χοιρινό ή μο-σχαρίσιο κρέας βρασμένο κυρίως με το αίμα του. Πρόσθεταν ξύδι και αλάτι. Αυτά τα κοινά δείπνα λέγονταν συσσίτια ή φιδίτια ή ανδρεία. ‘Επρεπε σ’ αυτά να παραβρίσκονται όλοι χωρίς να έχουν γευματίσει πρίν. Οι βασιλείς λάμβαναν διπλή μερίδα, όχι για να χορ-τάσουν σι ίδιοι αλλά για να δώσουν την δεύτερη αυτή μερίδα όπου ήθελαν. Οι φιδιτιούντες σε Κοινή τράπεζα λέγονταν και σύ-σκηνοι. Συνδέονταν με στενούς δεσμούς φιλίας, αφού ζούσαν μαζί από παιδιά μέχρι που αποστρατεύονταν. Στον στρατιωτικό βίο του κάθε Σπαρτιάτη τα φιδίτια διακρίνονταν σε δύο τομείς της ανθρώπινης υπόστα-σης, τον σωματικό και τον πνευματικό. Παρείχαν την ιδανική τροφή για το σώμα αλλά και την ψυχή. Η δι-δασκαλία της σωφροσύνης είχε τον πρωτεύοντα ρόλο σ’ αυτά, και ακόμα γίνονταν συζητήσεις για προβλή-ματα που αφορούσαν την πόλη. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο απαγορευόταν ρητώς να μεταφέρουν προς τα έξω ό,τι συζητούσαν σ’ αυτά. Υπήρχε η παράδοση ο γεροντότερος να δείχνει την είσοδο και να λέει “διά τούτων φησίν Ουδείς εξέρχεται λόγος”. Στις γυναίκες επιτρεπόταν η είσοδος στα φιδίτια. Στα παιδιά επέτρεπαν την είσοδο, όχι για να δειπνήσουν αλλά για να μαθαίνουν να κλέβουν (τροφή). Επίσης για να μάθουν κι αυτά πως Πρέπει να Κρατούν μυστι-κά όσα άκουγαν. Τα μυούσαν έτσι σιγά σιγά στους πολιτικούς λόγους. Στα συσσίτια συνηθιζόταν να αναφέρεται κάθε καλή πράξη η οποία έγινε στην πόλη (σύμφωνα προς το μέτρο της αρετής). ‘Ετσι κάθε αντίθετη προς την αρετή ενέργεια ήταν κατακριτέα. Όρισε ο Λυκούργος ακόμη να επιβλέπουν οι μεγαλύ-τεροι των συσκηνίων τους υπολοίπους ώστε να μην παρασύρονται από βουλιμία, έτσι που να μη βλάπτο-νται. Μετά το πέρας των συσσιτίων ο καθένας (άνω των τριάντα) ήξερε πως έπρεπε να γυρίσει πίσω στην οικία του, γι’ αυτό φρόντιζαν να μην πολυπίνουν γιατί έπρεπε να κάνουν τη νύχτα μέρα, καθώς δεν επιτρε-πόταν το βράδυ να κυκλοφορούν με τη βοήθεια φα-νού. Ο Λυκούργος επέβαλε το να είναι λιτοδίαιτοι οι Σπαρ-τιάτες γιατί είχε παρατηρήσει πως οι γυμνασμένοι με-τά το φαγητό και χρώμα έχουν καλό και το σώμα τους παραμένει όμορφο. Ενώ οι αγύμναστοι φαίνονται πα-ραφουσκωμένοι μετά το γεύμα και άσχημοι, και κατα-ντούν ασθενείς. Πριν εφαρμόσει ο Λυκούργος τον θεσμό των φιδιτίων, οι Σπαρτιάτες ζούσαν όπως οι υπόλοιποι ‘Ελληνες στις οικίες τους. Επειδή όμως εκεί συνέβαιναν διάφο-ρες “αταξίες” όπως μας λέει ο Ξενοφών στη Λακεδαι-μονίων Πολιτεία, έφερε αυτούς έξω στα συσκήνια. Με την λέξη αταξία ο Ξενοφών εννοεί κάθε ενέργεια ή τρόπο ζωής που δεν ταιριάζει σ’ έναν υγιή πολίτη πολεμιστή. Στο φανερό λοιπόν των συσκηνίων, υπό τα όμματα των πρεσβυτέρων και των άλλων αρχό-ντων της πόλεως, ήξερε πως δεν Θα παρέβαιναν τις διαταγές του. Είχε κανονίσει επίσης όσοι τύχαινε να λείπουν σε κυ-νήγι να στέλνουν μια συμφωνημένη μερίδα και οι πλουσιότεροι συχνά συνεισέφεραν και άρτους. Κατ’ αυτόν τον Τρόπο το τραπέζι των συσκήνων είχε όλα τα απαραίτητα χωρίς να έχει μεγάλες δαπάνες. Η δίαιτά τους κανονίστηκε έτσι απ’ τον Λυκούργο ώ-στε και την τροφή τους να μη στερούνται και απ’ το μέτρο να μην ξεφεύγουν, με όλες τις συνέπειες που Θα είχε αυτό. Ο νομοθέτης είχε πάλι παρατηρήσει πως σ’ όλες τις ελληνικές πόλεις σι πολίτες συναναστρέφονταν στις συντροφιές τους με τους συνομηλίκους τους. Προ-σπάθησε στη Σπάρτη να το αλλάξει και όρισε στα φι-δίτια να δειπνούν μαζί γενικά όλες σι ηλικίες, έτσι ώ-στε σι νέοι να μαθαίνουν απ’ τις εμπειρίες των πρε-σβυτέρων. Έφερε με τον τρόπο αυτό στα φιδίτια την σύνεση. Κατάφερε οι νέοι μπροστά στους γεροντότε-ρους να προσέχουν την συμπεριφορά τους περισσό-τερο, αφού σέβονταν την παρουσία τους. Τα συσσίτια στην Λακεδαίμονα τα έλεγαν και φιδίτια γιατί γινόντουσαν η αφορμή για να δημιουργηθούν σι φιλικοί δεσμοί μεταξύ τους. Ανακεφαλαιώνοντας, το συσσίτιο ήταν ένα είδος λέ-σχης όπου δειπνούσαν. Στην δωρική γλώσσα το κα-λούσαν φιδίτιον. Στην αττική διάλεκτο λεγόταν συσσί-τιον. Άλλες λέξεις που του αποδίδονταν ήταν ανδρεί-ον ή συσκήνιον. Κάθε ομάδα συσκήνων αποτελούνταν από δεκαπέντε μέλη. Κάθε μέλος ή και κάθε Καινούργιο μέλος γινόταν δεκτό ύστερα από μυστική ψηφοφορία των υπολοί-πων μελών, ακόμα και μία ψήφος ήταν αρκετή για να μη γίνει δεκτός ο υποψήφιος. Σε κανένα Σπαρτιάτη δεν επιτρεπόταν να δειπνεί στο σπίτι, παρά μόνο όταν μαγείρευε ένα ζώο μετά από θυσία ή κυνήγι, οπότε ήταν υποχρεωμένος να στείλει μέρος του σφαγίου στο συσσίτιο για τους συντρόφους του. ο γηραιότερος σε κάθε συσσίτιο βεβαιωνόταν ότι κα-νένα απ’ τα άλλα μέλη δεν Θα καθόταν στο δείπνο χωρίς να γυμναστεί πρώτα. Μόνο μετά το εξηκοστό έτος μπορούσε να ξεκουραστεί χωρίς να τιμωρηθεί. ο λόγος τελικά που καλούνταν σι νέοι κάτω των είκο-σι ετών, παρόλο που δεν είχαν συμπληρώσει το στά-διο της αγωγής τους, γινόταν για να συμπληρώσουν την πολιτική τους αγωγή, παρόλο που μέχρι εκείνη την ηλικία δεν είχαν αποκτήσει πολιτικά δικαιώματα. Τελειώνοντας την περιγραφή της κοινωνικής δομής της Αρχαίας Σπάρτης, κρίνεται σκόπιμο να παρατεθεί εμβόλιμα, προς ενημέρωση, η ονοματολογία των μη-νών του έτους στην αρχαία Σπάρτη.
ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΑΡΧΑΙΟΙ
ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ΑΓΝΩΣΤΟΣ
ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ ΕΛΕΥΣΙΝΙΟΣ
ΜΑΡΤΙΟΣ ΓΕΡΑΣΤΙΟΣ
ΑΠΡΙΛΙΟΣ ΑΡΤΕΜΙΣΙΟΣ
ΜΑΙΟΣ ΔΕΛΧΙΝΙΟΣ
ΙΟΥΝΙΟΣ ΦΛΙΑΣΙΟΣ
ΙΟΥΛΙΟΣ ΕΚΑΤΟΜΒΕΥΣ
ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ ΚΑΡΝΕΙΟΣ
ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ ΠΑΝΑΜΟΣ
ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ ΗΡΑΣΙΟΣ
ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ ΑΠΕΛΛΑΙΟΣ
ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ ΔΙΟΣΘΥΟΣ
Γ’ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ - ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
Από την μελέτη του καθεστώτος της Αρχαίας Σπάρτης. της δομής και της λειτουργίας του είναι δυνατόν να συναχθούν ορισμένα ασφαλή συμπεράσματα και να διατυπωθούν κάποιες εκτιμήσεις με σοβαρό περι-εχόμενο.
Ειδικότερα, εάν Θελήσουμε να δώσουμε έναν πρόχει-ρο ορισμό στον κοινωνικό όρο “Πολιτισμός”, θα μπο-ρούσαμε να τον αποδώσουμε ως εξής: Πολιτισμό κα-λούμε την πνευματική και υλική πρόοδο της ανθρω-πότητας σε όλα τα πεδία και την παράλληλα προς αυτή εξελισσόμενη ηθική πρόοδο αυτής (της ανθρω-πότητας). Για να αξιολογήσουμε μία κοινωνία Θα πρέπει να α-ναζητήσουμε τον πολιτισμικό δείκτη της και ο πολιτι-σμικός δείκτης Θα προκύψει από την εκτίμηση-αξιολόγηση και του πολιτικού καθεστώτος και των πολιτειακών θεσμών (δομή και λειτουργία αυτών) και των κοινωνικών δομών και της πνευματικής και υλι-κής ποιότητας της ζωής των πολιτών. Μέτρον εκτίμησης της ποιότητας της πνευματικής ζωής αποτελεί και η έκταση (δυνατότητα συμμετοχής) και η ποιότητα της παιδείας, με τα αποτελέσματα αυ-τής στους πολίτες. Μέτρον εκτίμησης του βιοτικού επιπέδου για την κά-λυψη των βιοτικών-βιολογικών αναγκών του ανθρώ-που αποτελεί και η δυνατότητα παραγωγής-διάθεσης-απόκτησης των αγαθών που απαιτούνται για μία άνε-τη επιβίωση του ανθρώπου, δηλαδή από την ποσοτι-κή και ποιοτική κατάσταση της αγοράς και την ικανό-τητα συμμετοχής όλων των πολιτών στην όλη λει-τουργία της.
Με αυτή τη μεθοδολογία, εάν επιχειρήσουμε να αξιο-λογήσουμε την Κοινωνία της Αρχαίας Σπάρτης, Θα διαπιστώσουμε πολύ σοβαρά Θέματα και αξιόλογες καταστάσεις, πολιτικές, πολιτειακές και κοινωνικές. Αναλογιζόμενοι ότι η μεγάλη Ρήτρα του Λυκούργου ανήκει στο τέλος του 8ου ή αρχάς του 7ου αιώνος π.Χ. και αποτελεί το αρχαιότατο κείμενο της Ελληνικής Ιστορίας, εκτιμώντας δε το περιεχόμενο αυτής, ιδιαιτέ-ρως τον βασικό - τον κεντρικό πυρήνα της Δημοκρα-τίας, την αρχή της ισηγορίας. επιβάλλεται ιστορικά, κοινωνικά, πολιτισμικά, ηθικά αλλά και νομικά να α-ναγνωρισθεί η Σπάρτη ως Ιδρύτρια της Δημοκρατίας, αφού πολύ ενωρίτερα από την Χίο και την Αθήνα, που θεωρούνται αυτές ιδρύτριες της Δημοκρατίας, επινό-ησε, διατύπωσε και έθεσε σε εφαρμογή την Δημοκρα-τία στην Κοινωνία της, έστω και σε εκείνη την πρω-τοπλασματική μορφή.
Δεν Θα ήταν υπερβολή να λεχθεί ότι η Δημοκρατία γεννήθηκε στην Σπάρτη και υιοθετήθηκε από την Α-θήνα, της οποίας κατέστη Θετή θυγατέρα. αναγνωρί-ζοντας όμως ότι η υιοθετούσα μητέρα, η Αθήνα. ανέ-θρεψε την υιοθετημένη θυγατέρα ως γνήσια, καταξίω-σε αυτήν και ακόμη ανέδειξε αυτήν ως το πολιτικό-κοινωνικό κόσμημα και καύχημα της ανθρωπότητας όλης.
Μέσα στο εν πολλοίς περιφρονημένο από πολλούς ιστορικούς καθεστώς της Σπάρτης, εκτός από τη γέν-νηση της Δημοκρατίας. γεννήθηκαν και άλλες σημα-ντικές πανανθρώπινες αρετές, σι οποίες ποτέ δεν Θα παύσουν να κοσμούν τον άνθρωπο. Αναπτύχθηκε η αγάπη προς την πατρίδα, ως η πρώ-τη και βασική υποχρέωση του ανθρώπου, η οποία εκφράσθηκε μεγαλόπρεπα και υπέροχα με την μητρι-κή εντολή-ευχή “ή ταν ή επί τας”. Αναπτύχθηκε ο σεβασμός προς τον άνθρωπο, με την απονομή σεβασμού στους γεροντότερους, διακρινο-μένης της Σπάρτης εις τούτο από όλες τις Ελληνίδες πόλεις. Καλλιεργήθηκε η αποστροφή προς το χρήμα, ιδιότητα που προφυλάσσει από την φιλαργυρία και υποδού-λωση του ανθρώπου στον πλούτο, στα υλικά αγαθά και την απομάκρυνσή του από τις ηθικές και πνευμα-τικές αξίες και αρετές.
Ο τρόπος διαβιώσεως-σιτίσεως των Σπαρτιατών α-ποτελεί ένα ξεχωριστό δείγμα κοινωνικής διαβίωσης και επιβίωσης.
Ο μέλας ζωμός αποτελεί ένα δείγμα αυτοσυγκράτησης, αυτοεπιβολής και επικυριαρχίας επί των ενστικτωδών δυνάμεων που διατηρεί μέσα του ο άνθρωπος, χρησιμοποιώντας Προφανώς σοβα-ρά αποθέματα ηθικών και πνευματικών αξιών.
Η άρχουσα Τάξη της Σπάρτης επιχειρεί και επιβάλλει τους γνωστούς κανόνες διαβίωσης του καθεστώτος της Σπάρτης και στα Ιδία τα μέλη της. Αυτό μαρτυρεί και δηλώνει μια κοινωνία με ξεχωριστό ηθικό και πνευματικό περιεχόμενο, που δύσκολα συναντιέται στην ανθρώπινη ιστορία.
Η Ηγεσία της δεν παρασύρεται στην αποκλειστική και προνομιακή απόλαυση των υλικών αγαθών για τον εαυτό της (για τα μέλη της), αδιαφορώντας για τους υπολοίπους.
Η ύπαρξη αυτού του στοιχείου μέσα στην λειτουργία του καθε-στώτος της Σπάρτης εκτιμάται ως πολύ σημαντική και η έλλειψή του αποτελεί κοινή ανθρώπινη αδυναμία, που δεν εξέλιπε ποτέ στην ανθρώπινη Κοινωνία και στα δημοκρατικά ακόμη καθεστώτα, μη εξαιρουμένης ακόμη και της εποχής μας.
Συνεπώς διαπιστώνεται ιστορικά και κοινωνικά, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, διαρκώς και κατά κά-ποιο τρόπο συστηματικό, ίσως Θα μπορούσε Κά-ποιος να ισχυρισθεί. ότι οι περισσότεροι συγγραφείς της Ελληνικής Ιστορίας, αγνωμόνως και πεισμόνως, παραλείπουν. αγνοούν και δεν προβάλλουν την πραγματική ιστορία της Σπάρτης και ευρύτερα της Λακωνίας, ιδιαιτέρως δε της ηρωικής Μάνης. Βέβαια σι γνώστες της αληθινής Ελληνικής ιστορίας υποκλί-νονται στο μεγαλείο της Ιστορίας της Σπάρτης και ευ-ρύτερα της Λακωνίας. Είναι αποδεδειγμένο ιστορικά και κοινωνικά ότι όταν αγνοείται παραβλέπεται η ιστορία ενός τόπου και ενός Λαού ή και τμήματος αυτού, τότε ακολουθεί και η μη αναγνώριση ή και η παραβίαση βασικών δικαιω-μάτων του τόπου και του Λαού αυτού.
Κλασικό παράδειγμα αποτελεί η Σπάρτη, η Λακωνία ευρύτερα και ιδιαιτέρως η Ιστορική Μάνη, την οποία η Ελληνική Πολιτεία συνεχίζει να αγνοεί, παραβιάζοντας βασικά δικαιώματα του ιστορικού αυτού τμήματος της Ελλη-νικής Επικράτειας, της Λακωνικής Χώρας με τους Ε-θνικούς ιστορικούς Θησαυρούς, της Αρχαίας Σπάρ-της, του Μυστρά, της Μονεμβασίας και της Μάνης. Μήπως αυτή την χρονική περίοδο η Ελληνική Πολι-τεία δεν αδίκησε την Λακωνία με την ίδρυση Πανεπι-στημιακών Σχολών στην Πελοπόννησο, κατά τρόπο αντιεπιστημονικό, αντικοι-νωνικό. αντιπολιτιστικό, α-ντιπολιτισμικό και με περίσσιο έλλειμμα σεβασμού στην Ελληνική Ιστορία;
‘Ομως η Λακωνική Χώρα, με τον ευγενή Λαό της, Πο-τέ δεν συνδύασε την εκτέ-λεση των υποχρεώσεων και των καθηκόντων της στην Ελληνική Πατρίδα με τις α-δικίες σε βάρος της και γι’ αυτό πάντα πρωτοπόρος στην Προσφορά Θυσιών συνέχιζε, συνεχίζει και Θα συνεχίσει την ωραία αυτή παράδοση της αγόγγυστης προσφοράς προς την Ελληνική Πατρίδα και σι Λάκαι-νες με υπερηφάνεια Θα επαναλαμβάνουν την ευχή-εντολή της αρχαίας Σπαρτιάτισσας στα παιδιά τους, “ή ταν ή επιτας”, όταν αυτά προστρέχουν στα καλέ-σματα κινδύνου της Ελληνικής Πατρίδας και μάλιστα με επανάληψη αυτής της θείας εντολής, της οποίας η ηθική δύναμη έχει τόση και τέτοια δύναμη. ώστε να κάμπτει και αυτήν την δύναμη της μητρικής στοργής και αγάπης, αντικαθιστώντας την με την αγάπη προς την πατρίδα. Είναι δε γεγονός ότι και στην εποχή μας η Θεία αυτή εντολή της Σπαρτιάτισσας Μάνας για το χρέος προς την πατρίδα επαναλαμβάνεται όχι μόνο από την Λάκαινα Μάνα. αλλά και από τον Λάκωνα πα-τέρα, ο οποίος ακούγεται να λέγει, ευθύς αμέσως μετά την αεροθαλασσοσυντριβή για την πατρίδα του πρώ-του γιου του, ότι είναι έτοιμος να δεχθεί την θυσία και του άλλου του γιου.
Πραγματικό εν δυνάμει λειτουργικό ιστορικό μεγαλείο από τον Λεωνίδα στις Θερμοπύ-λες, από τον Παλαιολόγο στην Πόλη, από τον Δαβάκη στην Πίνδο και με διαρκές πατριδολατρευτικό και πα-τριδοσωτήριο σάλπισμα, το οποίο είναι βέβαιο ότι Θα συνεχίσει πάντοτε στο διάβα του χρόνου να γοητεύει τις ψυχές και να προστάζει τις συνειδήσεις κάθε Λάκαινας και κάθε Λάκωνα.
Αθήνα Ιούλιος 2002
Στη Σπάρτη εγκαθίσταται Γερουσία με τριάντα μέλη, αποτελούμενη από είκοσι οκτώ (28) γέροντες, δηλαδή τους Αρχηγούς των προκρίτων οικογενειών, και τους δύο (2) Αρχαγέτες, δηλαδή τους Βασιλείς (Πλουτ. Λουκ. 6,3: Αρχαγέται δ’ σι βασιλείς λέγονται), σι οποί-οι προ- εδρεύουν της Γερουσίας. Ο θεσμός αυτός της Γερουσίας αποτέλεσε την σημα-ντικότατη και δημοκρατικότατη καινοτομία της Μεγά-λης Ρήτρας, Ορίζεται ότι ο Δήμος (αρχικά εξαιρετικά στρατιωτικού χαρακτήρος), αποτελούμενος από ό-λους τους Σπαρτιάτες άνω των τριάντα ετών, απελλά-ζειν, δηλαδή συνέρχεται-συνεδριάζει και μάλιστα σε ορισμένο τόπο. Την εκκλησία του Δήμου, την Αλκή Συνέλευση κατά την οποία λαμβάνονται αποφάσεις για τις δημόσιες υποθέσεις, συγκαλούν και δια-• λύουν σι Αρχαγέτες (Βασιλείς) και οι Γέροντες (τα μέλη της Γερουσίας). Ο Δήμος, όμως, δεν προβαίνει μόνο σε προτάσεις, αλλά έχει παρασχεθεί σε αυτόν η εξουσία όπως αντι-λέγει, δηλαδή να προβαίνει ο ίδιος σε προτάσεις και να αποφασίζει. Καθιερώθη δηλαδή η αρχή της ισηγορίας, η οποία εί-ναι ελληνική αρχή, σε αντίθεση προς την αριστοκρα-τική αρχή της συμφωνίας ή διαφωνίας στην Ρώμη. Αργότερα, ίσως μετά τον Πρώτο Μεσσηνιακό πόλεμο, σι βασιλείς Πολύδωρος και Θεόπομπος περιόρισαν την ανταγορία, δηλαδή την εξουσία του Δήμου να α-ντιλέγει στην Γερουσία, και σι βασιλείς και οι γέροντες (μέλη της Γερουσίας) να διαλύουν την εκκλησία και να μην κυρώνουν πρόταση του Δήμου, όταν έκριναν ότι ο Δήμος δεν διαλογιζόταν ορθά. Δηλαδή η Γερουσία απέκτησε την μεγίστη αρμοδιότη-τά της μέσα στην Σπαρτιατική ευνομία και το απελλά-ζειν —το δικαίωμα του εκκλησιάζειν— το δικαίωμα του συνέρχεσθαι και αποφασίζειν της Εκκλησίας του Δήμου, ως βουλευτική ιδιότητα καθίσταται ασήμα-ντος. Από τον βασιλέα Θεόπομπο εδημιουργήθη πρόσθε-τος εκκλησία, καλουμένη μικρά, η οποία ουσιαστικά υποκατέστησε την εκκλησία του Δήμου. Είναι αξιοσημείωτο και πρέπει να τονιστεί ιδιαιτέρως ότι η Σπάρτη είναι εκείνη, η οποία εισάγει πρώτη φο-ρά την Δημοκρατία στην Ελλάδα, πολύ ενωρίτερα από την Χίο ή την Αθήνα, η οποία Θεωρείται η ιδρύ-τρια της Δημοκρατίας. Στην Μεγάλη Ρήτρα σι έννοιες του Δήμου, του κρά-τους (προφανώς εν αντιθέσει προς τη βία) και προ-παντός της ανταγορίας είναι παντού και πάντοτε τα υπόβαθρα της δημοκρατίας. Εξ άλλου είναι χαρακτηριστική η πορεία της ισηγορί-ας, η οποία άρχισε ως ανταγορία. Με τους δύο όρους, Ισηγορία και Ανταγορία, σι οποίοι ουσιαστικά είναι σχεδόν ταυτόσημοι, εκδηλώνεται όλη η ψυχολογική και πολιτική διαφορά. Η μεν Αντα-γορία σημαίνει-δηλώνει αγώνα και αντεπίθεση και δυναμική κατάσταση, η δε ισηγορία σημαίνει-δηλώνει ισορρόπηση πολιτικών δυνάμεων διά της ισονομίας, ακόμη σημαίνει και δηλώνει καταστάλαξη και στατική κατάσταση της δημοκρατίας, όπως συνέβη στην Αθή-να κατά τους κλασικούς χρόνους. Η καταγωγή της Βασιλείας στην Σπάρτη παραμένει σκοτεινή. Οι Βασιλείς (Αρχαγέται) ήσαν δύο στην Σπάρτη κληρονομικά προερχόμενοι από δύο γένη, των Αιγιαδών και των Ευρυπωντιδών. και ασκούσε ο καθένας πλήρη εξουσία, όπως οι Ύπατοι στη Ρώμη. Ορκίζοντο κάθε μήνα ότι Θα βασιλεύσουν σύμφωνα με τους νόμους της Πόλεως. Ασκούσαν και δικαιοδο-τικά καθήκοντα σε Θέματα οικογενειακού δικαίου (υιο-θεσία, επίκληροι) και σε Θέματα θείου δικαίου. Η Γερουσία αποτέλεσε το στοιχείο ισορροπίας, μετα-ξύ των Βασιλέων, οι οποίοι κατέτειναν προς την τυ-ραννίδα —αν και η Σπάρτη δικαίως υπερηφανεύετο ότι διέφυγε από την τυραννίδα— και του Δήμου κατα-τείνοντος στην Δημοκρατία. Οπότε εδημιουργήθη προς περιορισμό των Βασιλέων, αλλά είναι ζήτημα εάν εδημιουργήθη προς περιορισμό του Δήμου (ποίων εξουσιών;). Είχε συμβουλευτικάς αρμοδιότη-τας προς τους βασιλείς αλλά είχε και κάποια ποινική δικαιοδοσία. Η Γερουσία ήταν το παντοδύναμο όργα-νο στη Σπάρτη και ήταν δυνατόν να παρομοιασθεί με την senatus της Ρωμαϊκής δημοκρατίας.
ΟΙ ΕΦΟΡΟΙ Η Μεγάλη Ρήτρα δεν μνημονεύει τους Εφόρους, σι οποίοι είναι μεταγενέστερος θεσμός. Αρχικά οι ‘Έφο-ροι είχαν θρησκευτικά καθήκοντα και δρούσαν ως ου-ρανοσκόποι και εξ αυτού ονομάσθηκαν και ‘Έφοροι. Κατά communis opinion οι κατάλογοι των Εφόρων ανάγοντο στο έτος 754/3 π.Χ.. το οποίο σημαίνει ότι από τότε απέκτησαν πολιτική εξουσία. όμως η Πα-ρουσία τους θεωρείται βεβαία από τον 6ο αιώνα π.Χ. Οι ‘Έφοροι ήσαν πέντε και η θητεία τους ήταν ετήσια και εξ αυτών ο πρώτος επώνυμος. Εξελέγοντο από το Δήμο άνευ κάποιου αριστοκρατικού κριτηρίου και γι’ αυτό οι ‘Έφοροι εμφανίζονται ως οι κατ’ εξοχήν δημο-κρατικοί άρχοντες. ι. ιν Στην Σπάρτη δεν υπήρχαν νόμοι αλλά μόνον κάποιαι Ρήτραι και οι ‘Έφοροι έκριναν αυτογνώμονες, γεγο-νός που κακίζει ο Αριστοτέλης. Συνεπώς η εξουσία αυτών ήταν μεγίστη και πάνω από την Γερουσία και πάνω από τους βασιλείς, τους οποίους έλεγχαν και αξίωναν ευθύνες. Ασκούσαν δικαιοδοτικά καθήκοντα και η δικαιοδοσία τους άρχισε από αυτή της εποπτείας της αγοράς και λύνοντας και τις διαφορές που προκύπτουν σε αυτή. Συγκαλούσαν και διεύθυναν την Απέλλα (την εκκλησία του Δήμου). Ηδύναντο να στρέφονται απεριορίστως κατά των ειλώτων και των περιοίκων. Ασκούσαν δη-μοσιονομικά καθήκοντα. Γενικά από κοινού με την Γερουσία κατεύθυναν την όλη πολιτική του καθεστώ-τος της Σπάρτης. Ακόμη λέγεται ότι δεν ήσαν ακεραί-ου χαρακτήρα και υπόκειντο σε δωροδοκίας. Τοιουτοτρόπως, αφ’ ενός με τον περιορισμό της α-νταγορίας και αφ’ ετέρου με την εμφάνιση των Εφό-ρων, η εξουσία του Δήμου μεταπίπτει στην Γερουσία και των Βασιλέων στους Εφόρους. Βασικός σκοπός της πολιτείας των Σπαρτιατών ήταν η ισόβιος αγωγή, η οποία έθετε εκποδών όλων τον ιδιωτικό βίο μετά των προνομίων αυτού προς χάρη της πολεμικής προπαρασκευής και της αριστείας στον πόλεμο. Επιτυχώς δε παρομοιάζεται η Πολιτεία των Λακεδαιμονίων με Στρατόπεδο. Εξ αυτού του λό-γου υπήρξαν και τα “φιδίτια”, δηλαδή τα Συσσίτια, στα οποία μετέχουν οι Σπαρτιάτες πολίτες, οι όμοιοι, αλλά οι μη δυνάμενοι να συνεισφέρουν στα “Φιδίτια” εθεωρούντο υπομείονες, δηλαδή κατώτεροι, καθιστά-μενοι μερικώς άτιμοι. Οι άρρενες, από ηλικίας επτά ετών, αποσπώντο από την μητρική αγκάλη και ανετρέφοντο από κοινού με μεγαλύτερους νέους, από ηλικίας δε δεκατεσσάρων ετών κατατάσσοντο μεταξύ των αγνώστου ετυμολογί-ας ειρένων, άνω δε των είκοσι ετών ήσαν πλήρεις πολίτες, ως τέλειοι πολεμιστές. Έκτοτε ο βίος αυτών ανήκε στους πολέμους, στην πολεμική προπαρα-σκευή και στους αγώνες. Δεν είναι δε τυχαίο γεγονός ότι οι Σπαρτιάτες μέχρι των κλασικών χρόνων σχεδόν συνεχώς αρίστευαν στους ολυμπιακούς αγώνες. Η ξενία (φιλοξενία), η οποία ήταν καύχημα των άλλων Ελλήνων και αρχικώς και των Σπαρτιατών, μετατρά-πηκε βραδύτερα στην Σπάρτη στην ξενηλασία (εκδίω-ξη των ξένων από την χώρα), η οποία ασκείτο από τους Εφόρους, ένεκα του φόβου και της δυσπιστίας στα ξενικά στοιχεία και στους νεωτερισμούς. Κάτω από τις συνθήκες αυτές η οικονομία στην Σπάρ-τη δεν ήταν δυνατόν να αναπτυχθεί και η επιμονή στο βαρύ σιδηρούν νόμισμα αποτελεί δείγμα οικονομικής αποτελμάτωσης και μάλιστα σε χρόνους που είχε α-ναχθεί σε δόγμα η αρχή “χρήματ’ ανήρ”. Η εισαγωγή του νομισματικού χρήματος (Ελληνικό νόμισμα εκόπη ΤΟ Πρώτον στην Ιωνία τον 7ο αιώνα π.Χ.) επέφερε αναστάτωση, η οποία αντανακλάται και στην νέα νοοτροπία σύμφωνα με την οποία κριτήριο του ανδρός (πολίτη) είναι τα χρήματα, δεν μετέβαλε τον κατά βάση γεωργικό χαρακτήρα της οικονομίας, συν τοις άλλοις και διότι δεν εκόπτοντο μικράς αξίας νομίσματα για να προσφέρονται στο μικροεμπόριο — το τοπικό και το διατοπικό. Ο πλούτος ήταν η κυριό-τητα εκτάσεων γης και ήταν συσσωρευμένος μεταξύ των ολίγων μεγάλων γαιοκτημόνων, που απομυζού-σαν τους χωρικούς, σι οποίοι καθίσταντο κατάχρεοι και προσωπικώς και οικογενειακώς υπέγγυοι στους δανειστές. Και όμως η Σπάρτη, πριν μεταβληθεί σε κάτεργο και αποκρούσει κάθε πρόοδο, είχε προσφέρει πολιτισμό πολλά υποσχόμενο. Αυτή έθεσε τα θεμέλια της Δημοκρατίας, η οποία έ-μελλε σε άλλους τόπους να ανθίσει. Από τη Σπάρτη επήγασε και η Ελληνική μουσική, διά του Θαλήτου, του Πολυμνάστου και προ παντός διά του Τερπάν-δρου και του Αλκμάνος, αλλά και σι τέχνες ήκμαζαν τότε στην Σπάρτη. Η Σπάρτη, όπως κάθε αριστοκρατία, εφημίζετο και με τις γυναίκες της, σι οποίες μάλιστα είχαν συσσωρεύ-σει και πλούτον• ακόμη και εις την τέχνη του κυνηγίου επιδίδοντο οι γυναίκες στην Σπάρτη. Η αγωγή της Σπάρτης δεν είναι δυνατόν να υποστη-ριχθεί ότι προσέφερε παιδεία. Είναι η μόνη Ελληνική Πόλις που περιχαρακώθηκε και παρέμεινε τελικά στο περιθώριο του ελληνικού Πνευματικού πολιτισμού και διέφερε εξ αυτού από τις άλλες Ελληνίδες Πόλεις και από το άλλο μεγάλο έθνος της κλασικής αρχαιότητας, των Ρωμαίων. Το καθεστώς της Σπάρτης, η Ευνομία, όπως απεκα-λείτο, ήταν παρά φύσιν και αλλότριο Παντός Ελληνι-κού, είναι δε ακόμη θλιβερότερη η πολιτιστική υπο-χώρηση της Σπάρτης, δεδομένου ότι συνέβαινε σε χρόνους κατά τους οποίους αναγεννάτο η υπόλοιπη Ελλάς. Δεν είναι δυνατόν να εξηγηθεί ούτε από την δωρική ούτε από την Λακωνική καταγωγή των Σπαρτιατών, αλλά μόνον από την ανάγκη για διαρκή άμυνα, κυρί-ως από τον δεύτερο Μεσσηνιακό πόλεμο, περί τα τέ-λη του 7ου αιώνος π.Χ., ανάγκη όμως την οποία αυτοί οι ίδιοι προκαλούσαν. Παρά ταύτα η Σπαρτιατική αγωγή εύρε θαυμαστές και μάλιστα από Πρόσωπα που ελάχιστα θα αναμένετο τέτοιος θαυμασμός, εκ μέρους Αθηναίων. Όχι μόνον κατά την διάρκεια του Χρυσού Αιώνος υ-πήρχε φιλολακωνική παράταξη (Κίμων) αλλά και κατά τον 4ο αιώνα π.Χ. ρωμαλέα πνεύματα του Σωκρατικού ιδίως κύκλου, προεξάρχοντος του Πλάτωνος, όχι μό-νον εζήλευαν την Σπάρτην, αλλά και ασχολούντο με μελέτες περί την των Σπαρτιατών Πολιτείαν, της ο-ποίας τότε δημιούργησαν τον μύθο και το φωτοστέ-φανον. ‘Ομως για να κατανοήσουμε το καθεστώς, τις διοικη-τικές δομές και την λειτουργία του στην Αρχαία Σπάρ-τη Θα πρέπει να εξετάσουμε την κοινωνική δομή της Πόλης (του Κράτους) της Σπάρτης. Η κοινωνική δομή μιας Πολιτείας επηρεάζει την μορφή του κρατούντος πολιτειακού καθεστώτος και αντιστρόφως. Ο πολιτι-σμός μιας κοινωνίας σίγουρα επηρεάζει τον πολιτικό πολιτισμό. Ο πολιτικός πολιτισμός σίγουρα προάγει τον πολιτισμό μιας κοινωνίας. Είναι ιστορικά αποδε-δειγμένο ότι ο κοινωνικός πολιτισμός αναπτύχθηκε σημαντικά εκεί όπου ο πολιτικός πολιτισμός της Δη-μοκρατίας αναπτύχθηκε. Ένεκα τούτου, για να γίνει περισσότερο κατανοητό το καθεστώς της αρχαίας Σπάρτης, καθίσταται αναγκαίο να μελετηθεί η Κοινω-νική δομή αυτής. Η Κοινωνία της Σπάρτης ήταν διαστρωματωμένη σε κοινωνικές τάξεις και φυλές. Ειδικότερα στην Κοινωνία της Πολιτείας της Σπάρτης υπήρχαν τρεις Τάξεις υπηκόων του καθεστώτος, οι Σπαρτιάτες, σι Περίοικοι και σι Είλωτες.
1. 01 ΣΠΑΡΤΙΑΤΕΣ Οι Σπαρτιάτες εκαλούντο μεταξύ τους και όμοιοι που σημαίνει ίσοι. Εκαλούντο επίσης και ευπατρίδες. ‘Ετσι και στην Σπάρτη όμοιοι εκαλούντο σι γνήσιοι πολίτες, σι της αυτής τάξεως και θέσεως. Στην τάξη των ομοίων ανήκαν Περί τα 1.500-3.000 ά-τομα. Εννοούμε τους πολεμιστές. Αυτό συνέβαινε στα ύστερα χρόνια της κλασικής αρχαιότητας. Αντίθετα στα πρώιμα χρόνια αριθμούσαν περί τους εννέα χι-λιάδες πολεμιστές. Με τους συνεχείς πολέμους όμως και τις αλλεπάλληλες εμφύλιες μεταξύ των ελληνικών πόλεων συρράξεις ο αριθμός των ομοίων ελαττώθηκε σημαντικά, τόσο ώστε αναγκάστηκαν οι ύστεροι βα-σιλείς της Σπάρτης να λάβουν δραστικά μέτρα κατά της λειψανδρίας και υπέρ της αύξησης του αριθμού των πολεμιστών εγγράφοντας ως νόμιμους πολίτες είλωτες ή νόθους. Οι αριθμοί λοιπόν των Σπαρτιατών κυμαίνονταν κατά μέσο όρο από τρεις έως πέντε χι-λιάδες. Ο συνολικός αριθμός της Λακεδαίμωνος ήταν άνω των εκατόν ογδόντα χιλιάδων κατοίκων. Βασική υποχρέωση των ομοίων ήταν να πληρώνουν τις συν-δρομές τους για το συσσίτιο όπου εκεί έπαιρναν τα γεύματά τους• την συνδρομή αυτή την αποτελούσαν μια ορισμένη ποσότητα κριθάλευρου και κρασιού, αποξηραμένων σύκων, τυριού και φυσικά κρέατος. Η άλλη σημαντικότερη υποχρέωση του κάθε όμοιου ή-ταν να είναι ικανός πολεμιστής. “Η ζωή της τιμής” με άλλα λόγια. ‘Ένας τομέας που γύρω του ξετυλίγεται ένας ολόκλη-ρος Δαίδαλος εκπαιδεύσεως που ξεκινά από την παι-δική ή νηπιακή ηλικία. Μάλλον καλύτερα Θα λέγαμε πως ξεκινούσε πριν ακόμη γεννηθεί, μιας και σι γο-νείς έπρεπε να βρίσκονται στην κατάλληλη ηλικία τε-κνοποίησης με υγιή και γυμνασμένα τα σώματά τους. Το αποκορύφωμα της εκπαιδεύσεως ήταν να δώσουν σι πολίτες στην πολιτεία άνδρες που Θα ήταν εραστές των αρετών και που Θα αγαπούσαν την πατρίδα τους υπέρ πάντων, δείχνοντας έτσι το αρμόζον θάρρος στις μάχες. Ο Λυκούργος ήθελε να επιβάλλει με τους νόμους του την ακατανίκητη υποχρέωση στους πολίτες της Σπάρτης να ασκούνται σε κάθε είδους αρετή. Η αρχαία πόλη της Σπάρτης αποτελείτο από τις εξής πέντε κώμες: Λίμναι, Κυνόσουρα, Μεσόα, Πιτάνη και Αμύκλαι. Οι Δωριείς Σπαρτιάτες ακολούθως αποτελούνταν από τρεις φυλές: των Υλλέων, των Δυμάνων και των Παμ-φύλων, και από το μέρος της διαμονής σε πέντε Ωβές ή κοινότητες• είναι τα ονόματα των χωριών που ανα-φέρονται παραπάνω. Αυτά συνέβαιναν κατά την αρχική περίοδο γιατί σε κάποια εποχή, ίσως απ’ τους Ελληνιστικούς χρόνους και λίγο πρίν, έπαψαν να υφίστανται οι τρεις παλαιές φυλές. Η λέξη φυλή πήρε τη Θέση της λέξεως ωβά. Κατά τις πρώιμες εποχές πρέπει να αναφέρουμε πως ο Σπαρτιατικός στρατός διαιρείτο σε πέντε λόχους, τα ονόματα των οποίων είναι τα εξής: Αιδόλιος, Σίνης, Σαρινάς, Πλόας και Μεσόατης. Οι όμοιοι εκτός από τη γη τους (κλήρος), την πανοπλία τους, την κατοικία τους, τα πολυτιμότερά τους κτήματα τα αποτελούσαν σι είλωτές τους, τα άλογά τους και τα σκυλιά τους. Αυ-τά αποτελούσαν και τα τιμαλφή τους. Οι Σπαρτιάτες δανείζονταν μεταξύ τους αυτά που αποτελούσαν την ιδιοκτησία τους. Το σημείο αυτό ήταν άξιο παρατήρη-σης που τονίζει θετικά την εξαιρετική αυτή προθυμία τους.
2. 01 ΠΕΡΙΟΙΚΟΙ Οι κύριες ασχολίες των περιοίκων ήσαν η κτηνοτρο-φία, η γεωργία, τα χειρωνακτικά επαγγέλματα, η α-λιεία και το εμπόριο. Είχαν αρκετά δικαιώματα και απολάμβαναν αυτονομί-α. Ήταν αυτοδιοικούμενοι θεσπίζοντας δικούς τους νόμους. Ο Σπαρτιατικός νόμος όμως υπερίσχυε επά-νω στους νόμους των περιοίκων. Πάντως δεν εφαρ-μοζόταν, όπως Θα νόμιζαν πολλοί, ο Σπαρτιατικός νόμος και στους περιοίκους. Ήταν υποχρεωμένοι απ’ τις “συνθήκες” να ακολου-θούν τους ίδιους συμμάχους και τους ίδιους εχθρούς. Παρατάσσονταν στις μάχες ως οπλίτες με βαρύ οπλι-σμό και αποτελούσαν τις επικουρικές δυνάμεις των Σπαρτιατών. Υστερούσαν όμως σε μαχητική αξία, α-φού ήταν κυρίως αγρότες. Ενίοτε εξεστράτευαν μόνοι τους στο όνομα της Σπάρτης και σε αποστολές αρκε-τά επικίνδυνες. Ήταν υποχρεωμένοι άλλωστε και να υπηρετούν την στρατιωτική τους Θητεία. Επίσης πλήρωναν φόρο. Η Σπαρτιατική Πολιτεία διόριζε σ’ αυτούς αρμοστές (διοικητές).
3. 01 ΕΙΛΩΤΕΣ Για τους είλωτες επικρατεί η άποψη πως ήταν δούλοι. Δεν ήταν όμως δούλοι με τη συνηθισμένη έννοια. Θα μπορούσαμε να τους χαρακτηρίσουμε σαν ένα είδος δημόσιων δούλων. Αλλά ας δούμε ποίες ήταν σι αρμοδιότητές τους. Δού-λευαν για λογαριασμό τους την γη. Το εισόδημα που Θα έδιναν στον ιδιοκτήτη είχε προσδιορισθεί από πριν. Ο Σπαρτιάτης ιδιοκτήτης δεν είχε δικαίωμα να αθετήσει το λόγο του και ετιμωρείτο με κατάρα από την πολιτεία (αν έπαιρνε περισσότερο απ’ το συμφω-νημένο εισόδημα). Οι είλωτες κρατούσαν το πλεόνα-σμα της συγκομιδής και την μισή Περίπου απ’ την παραγωγή. Οι οικογένειες των ειλώτων ζούσαν στο κτήμα (κλή-ρο), συνεπώς βγάζουμε το συμπέρασμα πως δεν βρίσκονταν μέσα στην Πολιτεία της Σπάρτης αλλά στα πέριξ αυτής. Άρα ήταν “δούλοι” υπό ορισμένες συν-θήκες. Οι ώριμοι στην ηλικία είλωτες υποχρεώνονταν να παίρνουν μέρος στις εκστρατείες των Λακεδαιμο-νίων. ‘Εκαναν τις βοηθητικές δουλειές, όπως το να ε-πιβλέπουν τα ζώα με τις αποσκευές. Ενίοτε έπαιρναν μέρος και στην μάχη ή φυλούσαν το στρατόπεδο. Ο οπλισμός τους συνήθως ήταν αυτός των ψιλών. Συχνά σι Πιο ρωμαλέοι απ’ αυτούς συ-μπλήρωναν και τις τάξεις της φάλαγγας ως βαριά οπλισμένοι, όταν αποκτούσαν τα δικαιώματα του πο-λίτη. Πολλοί είλωτες έτσι κέρδιζαν την ελευθερία τους μιας και ο νομοθέτης προέβλεπε, σε αυτούς που ανδραγα-θούσαν, να χαρίζεται η ελευθερία τους. Με αυτό τον τρόπο έφευγαν απ’ την τάξη των ειλώτων, και δημι-ουργούσαν μια καινούργια που σχετικά με αυτή Θα αναφερθούμε Παρακάτω. Έτσι κάθε Σπαρτιάτης από τον κλήρο του, ένα κομμά-τι γης ίσο με των υπολοίπων ομοίων (ίσο από από-ψεως παραγωγικής και όχι σε τετραγωνικά μέτρα), προμηθευόταν τα προς το ζην. Ολόκληρη η Λακωνική γη ήταν διαιρεμένη κατά αυτόν τον τρόπο. Οι ρήτρες τού απαγόρευαν να εργάζεται, μιας και σι είλωτες ήταν επιφορτισμένοι με την καλ-λιέργεια της γης.
ΑΝΑΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΟΙΚΩΝ - ΕΙΛΩΤΩΝ
Από τον Ηρόδοτο μαθαίνουμε ότι οι Λακεδαιμόνιοι, μαζί με τους πέντε χιλιάδες οπλίτες που έστειλαν στις Πλαταιές, έδωσαν συνοδεία από ελαφρά οπλισμέ-νους. Αυτοί στο Πεδίο της μάχης κατανέμονταν ως ψιλοί. Ήσαν οι Είλωτες και αντιστοιχούσαν επτά σε κάθε οπλίτη απ’ την τάξη των ομοίων. Σε αυτούς Πρέπει να προσθέσουμε και πέντε χιλιάδες περιοίκους που πο-λέμησαν ως ψιλοί. ‘Ετσι συμπεραίνουμε πώς ήταν σε γενικές γραμμές η πληθυσμιακή Κατανομή των τριών αυτών τάξεων και Κυρίως των περιοίκων και των ειλώτων κατά τη μάχη των Πλαταιών.
ΑΛΛΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΤΑΞΕΙΣ
Πέρα απ’ τις τρεις τάξεις, υπήρξαν και κάποιες άλλες. Αλλαγές αναγκαστικές μιας και το απαιτούσαν οι πε-ριστάσεις, για να αυξηθεί ο αριθμός των οπλιτών. Θα το δούμε με λεπτομέρειες παρακάτω.
ΝΟΘΟΣ, ΜΟΘΑΞ, ΝΕΟΔΑΜΩΔΗΣ
Μόθαξ ήταν ο νόθος γιος ενός Σπαρτιάτη. ‘Ηταν το παιδί μιας ειλώτισσας κι ενός Όμοιου. Συχνά αυτά τα παιδιά αποκτούσαν πολιτικά δικαιώματα, ακολουθώ-ντας την Σπαρτιατική αγωγή. Για να συμβεί αυτό ό-μως έπρεπε ο μόθαξ να ήταν σύντροφος ενός συγκε-κριμένου Σπαρτιατόπουλου. Συνήθως ο πατέρας πρό-τεινε τον μόθακα για τον γιο του. Μόνο έτσι Θα μπο-ρούσε να ακολουθήσει την αγωγή. Μετά το πέρας της αγωγής ο μόθακας γινόταν πολί-της της Σπάρτης. Υπήρξαν και περιπτώσεις που ένας μόΘακας έπαιρνε την παγγένεια για εξαιρετικές υπη-ρεσίες (ίσως λίγο πριν συμπληρωθεί η αγωγή). Μπο-ρούσε λοιπόν Κάποιος που δεν γεννήθηκε γνήσιος Σπαρτιάτης να γίνει όμοιος, αποκτώντας κλήρο και πολιτικά δικαιώματα. Δεν μπορούσε να πάρει Κάποιος την Σπαρτιατική ι-θαγένεια. αν ήταν νόθος ή ξένος, αν δεν ανατρεφόταν σύμφωνα με τους Σπαρτιατικούς νόμους. Ο Μόθαξ λοιπόν ήταν ένα αγόρι που. ενώ δεν ήταν γνήσιος Σπαρτιάτης, έπαιρνε μέρος στην αγωγή. Νεοδαμώδης λεγόταν ένας άνδρας που είχε συμπλη-ρώσει την αγωγή του σαν μόθαξ. Αυτή ήταν η μια πε-ρίπτωση. Λόγω των συνθηκών που επικρατούσαν στην Λακε-δαίμονα. σε συνάρτηση με τις συχνές πολεμικές συρ-ράξεις, η Σπάρτη υπέφερε από λειψανδρία. ‘Ετσι θε-σπίστηκαν μέτρα ώστε να μεγαλώσει τεχνητά ο πλη-θυσμός της. ‘Όσοι απ’ την τάξη των ειλώτων έδειχναν γενναιότητα στις μάχες ή όσοι πληρούσαν τις κατάλληλες προδια-γραφές, γινόντουσαν γνήσιοι πολίτες της πόλεως. ‘Ένα σοφό μέτρο μιας και σι είλωτες ήταν ‘Ελληνες και όχι δούλοι αλλόφυλοι. Καταρρίπτεται έτσι η συ-κοφαντία που ήθελε τους Σπαρτιάτες να φορούν πα-ρωπίδες σε πολιτικοκοινωνικούς Τομείς της ζωής Τους. Υπήρξαν και νεοδαμώδεις που ήταν είλωτες (πριν), οι οποίοι λάμβαναν χάρη για την Προσφορά τους προς την Σπάρτη. Ελευθερωθέντες γίνονταν πολίτες απο-κτώντας έτσι κλήρο. Απολάμβαναν όλες τις Παροχές του Κράτους προς τους πολίτες, επωμίζονταν όμως και τις νόμιμες υποχρεώσεις τους απέναντι στην Πο-λιτεία. Είχαμε λοιπόν δύο ειδών απελεύθερους ή καλύτερα νεοδαμώδεις. Αυτούς που ήταν διαφορετικοί απ’ τους είλωτες και αυτούς που ήταν μερικοί απ’ τους είλωτες. Συμπερασματικά, οι νεοδαμώδεις απετέλεσαν σημα-ντικό μέρος του Στρατού των Λακεδαιμονίων. Τα κτή-ματα που δεν είχαν Σπαρτιάτη κληρονόμο τα έπαιρ-ναν οι νεοδαμώδεις όπου και ζούσαν εκεί. Υπήρξαν περιπτώσεις που, αφού απελευθερώνονταν αρκετοί νεοδαμώδεις, τους δίνονταν κτήματα στα με-θόρια της Λακεδαίμωνος. Εκεί ίσως και να καλλιερ-γούσαν μόνοι τους τη γη τους. Ωστόσο όπου και να βρισκόταν ο νεοδαμώδης εκτελούσε υπηρεσία οπλίτη και έπαιρνε μέρος στη στρατιωτική εκγύμναση. ακόμα κι αν ήταν, όπως προαναφέρθηκε, εγκατεστημένος ως συνοριακή φρουρά. Ονομαστότεροι μόθακες της ιστορίας της Σπάρτης υπήρξαν ο Λύσανδρος, ο Καλλικρατίδας, ο Γύλλιπος κ.ά. ΟΙ ΤΡΟΦΙΜΟΙ Οι τρόφιμοι ήταν ελληνικής καταγωγής από άλλες πόλεις όμως, δηλαδή μη Λάκωνες. Ανατρέφονταν στην Σπάρτη και λάμβαναν την Ιδία αγωγή με τα Σπαρτιατόπουλα. Υπήρχε και η περίπτωση να είχαν γεννηθεί στην Σπάρτη από ξένους γονείς, αλλά λάμ-βαναν πάλι την Ιδία Σπαρτιατική αγωγή. Επώνυμοι τρόφιμοι υπήρξαν οι γιοι του Ξενοφώντος και του Φωκίωνος. Τρόφιμος εσήμαινε το θετό τέκνο. Αντικαταστάθηκε σιγά σιγά απ’ το μόθαξ. Από τροφίμους και νόθους —που ήταν εύρωστοι και ρωμαλέοι στην εμφάνιση— απαρτιζόταν ο στρατός του Αγησίπολη, οι οποίοι ήταν ψημένοι... στις μάχες. πεπειραμένοι στη ζωή της τιμής. ΟΙ ΥΠΟΜΕΙΟΝΕΣ Με τον καιρό υπέστησαν σι νόμοι του Λυκούργου τη φυσική τους φθορά που είχε ως αποτέλεσμα το σύ-στημα να κλονισθεί απ’ τα θεμέλια. Τα θεμέλια αυτά ήταν Οι όμοιοι. Υπήρξαν αρκετοί βασιλείς της Σπάρτης μεταρρυθμι-στές, που προσπάθησαν να ανατρέψουν την σε βά-ρος των ομοίων κατάσταση. Στην τάξη των υπομειόνων συγκαταλέγονταν όσοι εκ των ομοίων έχαναν το δικαίωμα να ονομάζονται πολί-τες. Αυτό συνέβαινε σε όσους δεν μπορούσαν να πληρώσουν τις οφειλές τους προς το συσσίτιο. ΟΙ ΟΜΟΙΟΙ ΠΟΛΕΜΙΣΤΕΣ ΚΑΙ Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥΣ ‘Οποίος μελετήσει την πολιτεία της Σπάρτης θα βγά-λει το συμπέρασμα πώς σι πολίτες της, μέσα απ’ το πρίσμα της φιλοσοφίας, λειτουργούσαν σ’ όλους τους τομείς της ζωής τους. Περιφρονούσαν την καλοπέρα-ση και την πολυτέλεια. Πράγματι και γιατί να φροντί-ζουν περί πλούτου τη στιγμή που όλοι είχαν εξασφα-λισμένη την τροφή τους και όλοι ζούσαν ομοίως. Ε-κτός του ότι δεν υπήρχαν τα μέσα για να πλουτίσει κάποιος, δεν επιθυμούσαν τον πλούτο. Στην Λακεδαίμονα όμως εξασφαλίζονταν τα ενδύματα μέσα απ’ την οικιακή οικονομία. ‘Όσο για τα πολυτελή ενδύματα, τα στολίδια, και τα κοσμήματα, υπήρχε η λογική πως ο στολισμός ήταν τα εύρωστα σώματα και όχι η πολυτέλεια. Επαγγελματίες και ερασιτέχνες πολεμιστές Εύκολα Θα μπορούσαμε να χωρίσουμε τους οπλίτες της αρχαίας Ελλάδος σε δύο κατηγορίες. Σε αυτούς που ασχολούνταν σε επαγγελματική βάση με τα πο-λεμικά (ίσως ο όρος επαγγελματικά να μην ανταπο-κρίνεται πλήρως με την ιδιότητα που είχαν τότε) και σ’ αυτούς που έπαιρναν τα όπλα όταν υπήρχε ανά-γκη. Στην Σπάρτη εφαρμόστηκαν όχι μόνο απλές στρατιω-τικές ασκήσεις αλλά εξειδικευμένα και περίπλοκα με μεγάλο βαθμό δυσκολίας γυμνάσια, που το πιθανότε-ρο είναι να μην εφαρμόσθηκαν Ποτέ έξω απ’ τα σύνο-ρα της Λακεδαίμωνος. Στα ύστερα χρόνια της κλασικής αρχαιότητας, αρκετές πόλεις κράτη διαφοροποίησαν τις πολεμικές τους καινοτομίες και δημιούργησαν επίλεκτες στρατιωτικές μονάδες, όπου η μόνιμη ενασχόλησή τους ήταν η ε-ξάσκηση στα πολεμικά σύμφωνα με τα Σπαρτιατικά Πρότυπα. Ενασχόληση μόνο με τα πολεμικά Μια απ’ τις κυριότερες καινοτομίες που πραγματο-ποίησε ο Λυκούργος στην Πολιτεία του ήταν και η απαγόρευση της εργασίας στους πολίτες, άνδρες αλ-λά και γυναίκες. Στις άλλες ελληνικές πόλεις οι πολίτες ακολουθούσαν όποια εργασία ήθελαν. π.χ. του γεωργού, του εμπό-ρου, του πλοιάρχου, του τεχνίτη. Κατά αυτόν τον τρόπο ο καθένας μπορούσε να πλουτίσει, μιας και ο χρηματισμός ήταν ελεύθερος. Στην Σπάρτη, αντίθετα, ο νομοθέτης απαγόρευε στους ομοίους όλες τις κατη-γορίες πλουτισμού. Καθόρισε σύμφωνα με τις ρήτρες να “εργάζονται” σε ό,τι θεωρούσαν πως Θα εξασφά-λιζε την ελευθερία της πόλεως. Αυτή η εργασία που συμβούλευαν σι ρήτρες δεν ήταν άλλη απ’ την εξάσκηση στα πολεμικά και στην αρετή. Αξιοσημείωτες διαφορές των Σπαρτιατών και των υπολοίπων Ελλήνων Στην Σπάρτη ήταν καθιερωμένο το κυνήγι ως άριστη άσκηση (εκπαίδευση), γι’ αυτό κι αν κάποιος συμμε-τείχε σ’ αυτό δεν εμποδιζόταν απ’ την πολιτεία. ‘Όπως έλεγε και ο Λυκούργος, οι κόποι του κυνηγιού, δηλαδή οι συνθήκες, μοιάζουν με τους στρατιωτικούς. Γι’ αυτό προέτρεπε τους πολίτες να λαμβάνουν μέρος στο κυνήγι και τους δικαιολογούσε ακόμα κι αν έλει-παν απ’ το φιδίτιο, αρκεί να έστελναν ένα μικρό μέρος του θηράματος για τους συντρόφους τους. Οι Σπαρτιάτες που έφθαναν στην ανδρική ηλικία ε-κλέγονταν για τα μεγαλύτερα δημόσια αξιώματα. Η Πολιτεία νοιαζόταν αποκλειστικά και μόνο γι’ αυτούς. Αντίθετα, στις υπόλοιπες ελληνικές πόλεις για όσους επέρασαν την εφηβική ηλικία, η Πολιτεία τους δεν νοιαζόταν ούτε για τη φυσική τους κατάσταση ούτε για τη σωματική τους ευρωστία. Ενώ τους επιστρά-τευε όποτε ήθελε. ΦΙΔΙΤΙΑ - ΣΥΣΚΗΝΙΑ Κάθε Σπαρτιάτης πολίτης ανήκε σε μια δεκαπενταμε-λή ομάδα, που ονομαζόταν συσκηνία. Η δεκαπεντα-μελής αυτή ομάδα, μετά την ηλικία του είρηνα, ζούσε μαζί σε ιδιαίτερα οικήματα. ‘Ηταν υποχρεωμένοι απ’ το νόμο να κοιμούνται εκεί μέχρι να συμπληρώσουν το τριακοστό έτος της ηλικίας Τους. Μόνο μετά το πέρας του τριακοστού έτους μπορού-σαν τη νύκτα να κοιμούνται στις οικίες τους, με τις οι-κογένειές τους, την υπόλοιπη μέρα όμως γυμνάζο-νταν ή βρίσκονταν στη λέσχη μαζί με τους συντρόφους τους, της συσκηνίας. Ξέρουμε πως ο Σπαρτιάτης έπρεπε τουλάχιστον μέχρι την ηλικία των τριάντα ετών να είχε παντρευτεί, απ’ την άλλη απαγορευόταν το βράδυ να φεύγει απ’ την συσκηνία. Τι γινόταν; Αυτό έχει να κάνει με την εφευ-ρετικότητα των συσκήνων. Διαβάζοντας Κανείς τον Λυκούργο του Πλούταρχου καταλαβαίνει. Τα μέλη της συσκηνίας ανέπτυσσαν μεταξύ τους μη αναλώσιμους δεσμούς φιλίας, αυξάνοντας έτσι στο έπακρο την μαχητικότητά τους κατά τις συμπλοκές με τους εχθρούς. Από την μετεφηβική ηλικία οι σύσκηνοι γυμνάζονται μαζί σε όλες τις σκληρές δοκιμασίες της εκπαίδευσής τους στα πολεμικά. Το αποτέλεσμα ήταν να γεννιέται ομοψυχία μέσα στην ομάδα, και με τη σειρά της αυτή η ομοψυχία βοηθούσε ώστε να δείχνουν γενναιότητα κατά τις μάχες. γιατί όχι μόνο ο ένας φίλος προσπαθούσε να φανεί αν-δρείος στα μάτια του άλλου, να μη δείξει αδράνεια και λιποψυχία κατά τις συμπλοκές, αλλά και προσπα-θούσε κάθε μέλος με αυταπάρνηση να σώσει τον συ-μπολεμιστή που κινδύνευε. Αυτοί οι όμιλοι των 15 ανδρών δειπνούσαν όλοι μαζί σε κοινό τραπέζι. Στην κοινή αυτή τράπεζα έπρεπε ο Καθένας να δώσει ίση ποσότητα με τους υπολοίπους σε αλεύρι. σύκα, τυρί και κρασί. Τα αγαθά αυτά τα πα-ραλάμβανε και τα διαχειριζόταν η πολιτεία. Η κύρια τροφή —το Κυρίως πιάτο Θα μπορούσαμε να πούμε σήμερα— για εκείνη την ημέρα ήταν ο μέλανας ζωμός. Αποτελείτο ο ζωμός αυτός από χοιρινό ή μο-σχαρίσιο κρέας βρασμένο Κυρίως με το αίμα του. Πρόσθεταν ξύδι και αλάτι. Αυτά τα κοινά δείπνα λέγονταν συσσίτια ή φιδίτια ή ανδρεία. ‘Επρεπε σ’ αυτά να παραβρίσκονται όλοι χωρίς να έχουν γευματίσει πριν. Οι βασιλείς λάμβαναν διπλή μερίδα. όχι για να χορ-τάσουν σι ίδιοι αλλά για να δώσουν την δεύτερη αυτή μερίδα όπου ήθελαν. Οι φιδιτιούντες σε Κοινή τράπεζα λέγονταν και σύ-σκηνοι. Συνδέονταν με στενούς δεσμούς φιλίας, αφού ζούσαν μαζί από παιδιά μέχρι που αποστρατεύονταν. Στον στρατιωτικό βίο του κάθε Σπαρτιάτη τα φιδίτια διακρίνονταν σε δύο τομείς της ανθρώπινης υπόστα-σης, τον σωματικό και τον πνευματικό. Παρείχαν την ιδανική τροφή για το σώμα αλλά και την ψυχή. Η δι-δασκαλία της σωφροσύνης είχε τον πρωτεύοντα ρόλο σ’ αυτά, και ακόμα γίνονταν συζητήσεις για προβλή-ματα που αφορούσαν την πόλη. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο απαγορευόταν ρητώς να μεταφέρουν προς τα έξω ό,τι συζητούσαν σ’ αυτά. Υπήρχε η παράδοση ο γεροντότερος να δείχνει την είσοδο και να λέει “διά τούτων φησίν ουδείς εξέρχεται λόγος”. Στις γυναίκες επιτρεπόταν η είσοδος στα φιδίτια. Στα παιδιά επέτρεπαν την είσοδο, όχι για να δειπνήσουν αλλά για να μαθαίνουν να κλέβουν (τροφή). Επίσης για να μάθουν κι αυτά πως πρέπει να κρατούν μυστι-κά όσα άκουγαν. Τα μυούσαν έτσι σιγά σιγά στους πολιτικούς λόγους. Στα συσσίτια συνηθιζόταν να αναφέρεται κάθε καλή πράξη η οποία έγινε στην πόλη (σύμφωνα προς το μέτρο της αρετής). ‘Ετσι κάθε αντίθετη προς την αρετή ενέργεια ήταν κατακριτέα. Όρισε ο Λυκούργος ακόμη να επιβλέπουν σι μεγαλύ-τεροι των συσκηνίων τους υπολοίπους ώστε να μην παρασύρονται από βουλιμία, έτσι που να μη βλάπτο-νται. Μετά το πέρας των συσσιτίων ο καθένας (άνω των τριάντα) ήξερε πως έπρεπε να γυρίσει Πίσω στην Οικία του, γι’ αυτό φρόντιζαν να μην πολυπίνουν γιατί έπρεπε να κάνουν τη νύχτα μέρα. καθώς δεν επιτρε-πόταν το βράδυ να κυκλοφορούν με τη βοήθεια φα-νού. Ο Λυκούργος επέβαλε το να είναι λιτοδίαιτοι οι Σπαρ-τιάτες γιατί είχε παρατηρήσει πως οι γυμνασμένοι με-τά το φαγητό και χρώμα έχουν καλό και το σώμα τους παραμένει όμορφο. Ενώ σι αγύμναστοι φαίνονται πα-ραφουσκωμένοι μετά το γεύμα και άσχημοι, και κατα-ντούν ασθενείς. Πριν εφαρμόσει ο Λυκούργος τον θεσμό των φιδιτίων, οι Σπαρτιάτες ζούσαν όπως σι υπόλοιποι ‘Ελληνες στις οικίες τους. Επειδή όμως εκεί συνέβαιναν διάφο-ρες “αταξίες” όπως μας λέει ο Ξενοφών στη Λακεδα-μωνίων Πολιτεία, έφερε αυτούς έξω στα συσκήνια. Με την λέξη αταξία ο Ξενοφών εννοεί κάθε ενέργεια ή τρόπο ζωής που δεν ταιριάζει σ’ έναν υγιή πολίτη πολεμιστή. Στο φανερό λοιπόν των συσκη ούτε για τη φυσική τους κατάσταση ούτε για τη σωματική τους ευρωστία. Ενώ τους επιστράτευε όποτε ήθελε. ΦΙΔΙΤΙΑ - ΣΥΣΚΗΝΙΑ Κάθε Σπαρτιάτης πολίτης ανήκε σε μια δεκαπενταμε-λή ομάδα, που ονομαζόταν συσκηνία. Η δεκαπεντα-μελής αυτή ομάδα, μετά την ηλικία του είρηνα, ζούσε μαζί σε ιδιαίτερα οικήματα. ‘Ηταν υποχρεωμένοι απ’ το νόμο να κοιμούνται εκεί μέχρι να συμπληρώσουν το τριακοστό έτος της ηλικίας τους. Μόνο μετά το πέρας του τριακοστού έτους μπορού-σαν τη νύκτα να κοιμούνται στις οικίες τους. με τις οι-κογένειές τους, την υπόλοιπη μέρα όμως γυμνάζο-νταν ή βρίσκονταν στη λέσχη μαζί με τους συντρό-φους τους, της συσκηνίας. Ξέρουμε πως ο Σπαρτιάτης έπρεπε τουλάχιστον μέχρι την ηλικία των τριάντα ετών να είχε παντρευτεί, απ’ την άλλη απαγορευόταν το βράδυ να φεύγει απ’ την συσκηνία. Τι γινόταν; Αυτό έχει να κάνει με την εφευ-ρετικότητα των συσκήνων. Διαβάζοντας κανείς τον Λυκούργο του Πλούταρχου καταλαβαίνει. Τα μέλη της συσκηνίας ανέπτυσσαν μεταξύ τους μη αναλώσιμους δεσμούς φιλίας, αυξάνοντας έτσι στο έπακρο την μαχητικότητά τους κατά τις συμπλοκές με τους εχθρούς. Από την μετεφηβική ηλικία οι σύσκηνοι γυμνάζονται μαζί σε όλες τις σκληρές δοκιμασίες της εκπαίδευσής τους στα πολεμικά. Το αποτέλεσμα ήταν να γεννιέται ομοψυχία μέσα στην ομάδα, και με τη σειρά της αυτή η ομοψυχία βοηθούσε ώστε να δείχνουν γενναιότητα κατά τις μάχες, γιατί όχι μόνο ο ένας φίλος προσπαθούσε να φανεί αν-δρείος στα μάτια του άλλου, να μη δείξει αδράνεια και λιποψυχία κατά τις συμπλοκές, αλλά και προσπα-θούσε κάθε μέλος με αυταπάρνηση να σώσει τον συ-μπολεμιστή που κινδύνευε. Αυτοί οι όμιλοι των 15 ανδρών δειπνούσαν όλοι μαζί σε κοινό τραπέζι. Στην κοινή αυτή τράπεζα έπρεπε ο καθένας να δώσει ίση ποσότητα με τους υπολοίπους σε αλεύρι, σύκα, τυρί και κρασί. Τα αγαθά αυτά τα πα-ραλάμβανε και τα διαχειριζόταν η Πολιτεία. Η κύρια τροφή —το Κυρίως πιάτο Θα μπορούσαμε να πούμε σήμερα— για εκείνη την ημέρα ήταν ο μέλανας ζωμός. Αποτελείτο ο ζωμός αυτός από χοιρινό ή μο-σχαρίσιο κρέας βρασμένο κυρίως με το αίμα του. Πρόσθεταν ξύδι και αλάτι. Αυτά τα κοινά δείπνα λέγονταν συσσίτια ή φιδίτια ή ανδρεία. ‘Επρεπε σ’ αυτά να παραβρίσκονται όλοι χωρίς να έχουν γευματίσει πρίν. Οι βασιλείς λάμβαναν διπλή μερίδα, όχι για να χορ-τάσουν σι ίδιοι αλλά για να δώσουν την δεύτερη αυτή μερίδα όπου ήθελαν. Οι φιδιτιούντες σε Κοινή τράπεζα λέγονταν και σύ-σκηνοι. Συνδέονταν με στενούς δεσμούς φιλίας, αφού ζούσαν μαζί από παιδιά μέχρι που αποστρατεύονταν. Στον στρατιωτικό βίο του κάθε Σπαρτιάτη τα φιδίτια διακρίνονταν σε δύο τομείς της ανθρώπινης υπόστα-σης, τον σωματικό και τον πνευματικό. Παρείχαν την ιδανική τροφή για το σώμα αλλά και την ψυχή. Η δι-δασκαλία της σωφροσύνης είχε τον πρωτεύοντα ρόλο σ’ αυτά, και ακόμα γίνονταν συζητήσεις για προβλή-ματα που αφορούσαν την πόλη. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο απαγορευόταν ρητώς να μεταφέρουν προς τα έξω ό,τι συζητούσαν σ’ αυτά. Υπήρχε η παράδοση ο γεροντότερος να δείχνει την είσοδο και να λέει “διά τούτων φησίν Ουδείς εξέρχεται λόγος”. Στις γυναίκες επιτρεπόταν η είσοδος στα φιδίτια. Στα παιδιά επέτρεπαν την είσοδο, όχι για να δειπνήσουν αλλά για να μαθαίνουν να κλέβουν (τροφή). Επίσης για να μάθουν κι αυτά πως Πρέπει να Κρατούν μυστι-κά όσα άκουγαν. Τα μυούσαν έτσι σιγά σιγά στους πολιτικούς λόγους. Στα συσσίτια συνηθιζόταν να αναφέρεται κάθε καλή πράξη η οποία έγινε στην πόλη (σύμφωνα προς το μέτρο της αρετής). ‘Ετσι κάθε αντίθετη προς την αρετή ενέργεια ήταν κατακριτέα. Όρισε ο Λυκούργος ακόμη να επιβλέπουν οι μεγαλύ-τεροι των συσκηνίων τους υπολοίπους ώστε να μην παρασύρονται από βουλιμία, έτσι που να μη βλάπτο-νται. Μετά το πέρας των συσσιτίων ο καθένας (άνω των τριάντα) ήξερε πως έπρεπε να γυρίσει πίσω στην οικία του, γι’ αυτό φρόντιζαν να μην πολυπίνουν γιατί έπρεπε να κάνουν τη νύχτα μέρα, καθώς δεν επιτρε-πόταν το βράδυ να κυκλοφορούν με τη βοήθεια φα-νού. Ο Λυκούργος επέβαλε το να είναι λιτοδίαιτοι οι Σπαρ-τιάτες γιατί είχε παρατηρήσει πως οι γυμνασμένοι με-τά το φαγητό και χρώμα έχουν καλό και το σώμα τους παραμένει όμορφο. Ενώ οι αγύμναστοι φαίνονται πα-ραφουσκωμένοι μετά το γεύμα και άσχημοι, και κατα-ντούν ασθενείς. Πριν εφαρμόσει ο Λυκούργος τον θεσμό των φιδιτίων, οι Σπαρτιάτες ζούσαν όπως οι υπόλοιποι ‘Ελληνες στις οικίες τους. Επειδή όμως εκεί συνέβαιναν διάφο-ρες “αταξίες” όπως μας λέει ο Ξενοφών στη Λακεδαι-μονίων Πολιτεία, έφερε αυτούς έξω στα συσκήνια. Με την λέξη αταξία ο Ξενοφών εννοεί κάθε ενέργεια ή τρόπο ζωής που δεν ταιριάζει σ’ έναν υγιή πολίτη πολεμιστή. Στο φανερό λοιπόν των συσκηνίων, υπό τα όμματα των πρεσβυτέρων και των άλλων αρχό-ντων της πόλεως, ήξερε πως δεν Θα παρέβαιναν τις διαταγές του. Είχε κανονίσει επίσης όσοι τύχαινε να λείπουν σε κυ-νήγι να στέλνουν μια συμφωνημένη μερίδα και οι πλουσιότεροι συχνά συνεισέφεραν και άρτους. Κατ’ αυτόν τον Τρόπο το τραπέζι των συσκήνων είχε όλα τα απαραίτητα χωρίς να έχει μεγάλες δαπάνες. Η δίαιτά τους κανονίστηκε έτσι απ’ τον Λυκούργο ώ-στε και την τροφή τους να μη στερούνται και απ’ το μέτρο να μην ξεφεύγουν, με όλες τις συνέπειες που Θα είχε αυτό. Ο νομοθέτης είχε πάλι παρατηρήσει πως σ’ όλες τις ελληνικές πόλεις σι πολίτες συναναστρέφονταν στις συντροφιές τους με τους συνομηλίκους τους. Προ-σπάθησε στη Σπάρτη να το αλλάξει και όρισε στα φι-δίτια να δειπνούν μαζί γενικά όλες σι ηλικίες, έτσι ώ-στε σι νέοι να μαθαίνουν απ’ τις εμπειρίες των πρε-σβυτέρων. Έφερε με τον τρόπο αυτό στα φιδίτια την σύνεση. Κατάφερε οι νέοι μπροστά στους γεροντότε-ρους να προσέχουν την συμπεριφορά τους περισσό-τερο, αφού σέβονταν την παρουσία τους. Τα συσσίτια στην Λακεδαίμονα τα έλεγαν και φιδίτια γιατί γινόντουσαν η αφορμή για να δημιουργηθούν σι φιλικοί δεσμοί μεταξύ τους. Ανακεφαλαιώνοντας, το συσσίτιο ήταν ένα είδος λέ-σχης όπου δειπνούσαν. Στην δωρική γλώσσα το κα-λούσαν φιδίτιον. Στην αττική διάλεκτο λεγόταν συσσί-τιον. Άλλες λέξεις που του αποδίδονταν ήταν ανδρεί-ον ή συσκήνιον. Κάθε ομάδα συσκήνων αποτελούνταν από δεκαπέντε μέλη. Κάθε μέλος ή και κάθε Καινούργιο μέλος γινόταν δεκτό ύστερα από μυστική ψηφοφορία των υπολοί-πων μελών, ακόμα και μία ψήφος ήταν αρκετή για να μη γίνει δεκτός ο υποψήφιος. Σε κανένα Σπαρτιάτη δεν επιτρεπόταν να δειπνεί στο σπίτι, παρά μόνο όταν μαγείρευε ένα ζώο μετά από θυσία ή κυνήγι, οπότε ήταν υποχρεωμένος να στείλει μέρος του σφαγίου στο συσσίτιο για τους συντρόφους του. ο γηραιότερος σε κάθε συσσίτιο βεβαιωνόταν ότι κα-νένα απ’ τα άλλα μέλη δεν Θα καθόταν στο δείπνο χωρίς να γυμναστεί πρώτα. Μόνο μετά το εξηκοστό έτος μπορούσε να ξεκουραστεί χωρίς να τιμωρηθεί. ο λόγος τελικά που καλούνταν σι νέοι κάτω των είκο-σι ετών, παρόλο που δεν είχαν συμπληρώσει το στά-διο της αγωγής τους, γινόταν για να συμπληρώσουν την πολιτική τους αγωγή, παρόλο που μέχρι εκείνη την ηλικία δεν είχαν αποκτήσει πολιτικά δικαιώματα. Τελειώνοντας την περιγραφή της κοινωνικής δομής της Αρχαίας Σπάρτης, κρίνεται σκόπιμο να παρατεθεί εμβόλιμα, προς ενημέρωση, η ονοματολογία των μη-νών του έτους στην αρχαία Σπάρτη.
ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΑΡΧΑΙΟΙ
ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ΑΓΝΩΣΤΟΣ
ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ ΕΛΕΥΣΙΝΙΟΣ
ΜΑΡΤΙΟΣ ΓΕΡΑΣΤΙΟΣ
ΑΠΡΙΛΙΟΣ ΑΡΤΕΜΙΣΙΟΣ
ΜΑΙΟΣ ΔΕΛΧΙΝΙΟΣ
ΙΟΥΝΙΟΣ ΦΛΙΑΣΙΟΣ
ΙΟΥΛΙΟΣ ΕΚΑΤΟΜΒΕΥΣ
ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ ΚΑΡΝΕΙΟΣ
ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ ΠΑΝΑΜΟΣ
ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ ΗΡΑΣΙΟΣ
ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ ΑΠΕΛΛΑΙΟΣ
ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ ΔΙΟΣΘΥΟΣ
Γ’ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ - ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
Από την μελέτη του καθεστώτος της Αρχαίας Σπάρτης. της δομής και της λειτουργίας του είναι δυνατόν να συναχθούν ορισμένα ασφαλή συμπεράσματα και να διατυπωθούν κάποιες εκτιμήσεις με σοβαρό περι-εχόμενο.
Ειδικότερα, εάν Θελήσουμε να δώσουμε έναν πρόχει-ρο ορισμό στον κοινωνικό όρο “Πολιτισμός”, θα μπο-ρούσαμε να τον αποδώσουμε ως εξής: Πολιτισμό κα-λούμε την πνευματική και υλική πρόοδο της ανθρω-πότητας σε όλα τα πεδία και την παράλληλα προς αυτή εξελισσόμενη ηθική πρόοδο αυτής (της ανθρω-πότητας). Για να αξιολογήσουμε μία κοινωνία Θα πρέπει να α-ναζητήσουμε τον πολιτισμικό δείκτη της και ο πολιτι-σμικός δείκτης Θα προκύψει από την εκτίμηση-αξιολόγηση και του πολιτικού καθεστώτος και των πολιτειακών θεσμών (δομή και λειτουργία αυτών) και των κοινωνικών δομών και της πνευματικής και υλι-κής ποιότητας της ζωής των πολιτών. Μέτρον εκτίμησης της ποιότητας της πνευματικής ζωής αποτελεί και η έκταση (δυνατότητα συμμετοχής) και η ποιότητα της παιδείας, με τα αποτελέσματα αυ-τής στους πολίτες. Μέτρον εκτίμησης του βιοτικού επιπέδου για την κά-λυψη των βιοτικών-βιολογικών αναγκών του ανθρώ-που αποτελεί και η δυνατότητα παραγωγής-διάθεσης-απόκτησης των αγαθών που απαιτούνται για μία άνε-τη επιβίωση του ανθρώπου, δηλαδή από την ποσοτι-κή και ποιοτική κατάσταση της αγοράς και την ικανό-τητα συμμετοχής όλων των πολιτών στην όλη λει-τουργία της.
Με αυτή τη μεθοδολογία, εάν επιχειρήσουμε να αξιο-λογήσουμε την Κοινωνία της Αρχαίας Σπάρτης, Θα διαπιστώσουμε πολύ σοβαρά Θέματα και αξιόλογες καταστάσεις, πολιτικές, πολιτειακές και κοινωνικές. Αναλογιζόμενοι ότι η μεγάλη Ρήτρα του Λυκούργου ανήκει στο τέλος του 8ου ή αρχάς του 7ου αιώνος π.Χ. και αποτελεί το αρχαιότατο κείμενο της Ελληνικής Ιστορίας, εκτιμώντας δε το περιεχόμενο αυτής, ιδιαιτέ-ρως τον βασικό - τον κεντρικό πυρήνα της Δημοκρα-τίας, την αρχή της ισηγορίας. επιβάλλεται ιστορικά, κοινωνικά, πολιτισμικά, ηθικά αλλά και νομικά να α-ναγνωρισθεί η Σπάρτη ως Ιδρύτρια της Δημοκρατίας, αφού πολύ ενωρίτερα από την Χίο και την Αθήνα, που θεωρούνται αυτές ιδρύτριες της Δημοκρατίας, επινό-ησε, διατύπωσε και έθεσε σε εφαρμογή την Δημοκρα-τία στην Κοινωνία της, έστω και σε εκείνη την πρω-τοπλασματική μορφή.
Δεν Θα ήταν υπερβολή να λεχθεί ότι η Δημοκρατία γεννήθηκε στην Σπάρτη και υιοθετήθηκε από την Α-θήνα, της οποίας κατέστη Θετή θυγατέρα. αναγνωρί-ζοντας όμως ότι η υιοθετούσα μητέρα, η Αθήνα. ανέ-θρεψε την υιοθετημένη θυγατέρα ως γνήσια, καταξίω-σε αυτήν και ακόμη ανέδειξε αυτήν ως το πολιτικό-κοινωνικό κόσμημα και καύχημα της ανθρωπότητας όλης.
Μέσα στο εν πολλοίς περιφρονημένο από πολλούς ιστορικούς καθεστώς της Σπάρτης, εκτός από τη γέν-νηση της Δημοκρατίας. γεννήθηκαν και άλλες σημα-ντικές πανανθρώπινες αρετές, σι οποίες ποτέ δεν Θα παύσουν να κοσμούν τον άνθρωπο. Αναπτύχθηκε η αγάπη προς την πατρίδα, ως η πρώ-τη και βασική υποχρέωση του ανθρώπου, η οποία εκφράσθηκε μεγαλόπρεπα και υπέροχα με την μητρι-κή εντολή-ευχή “ή ταν ή επί τας”. Αναπτύχθηκε ο σεβασμός προς τον άνθρωπο, με την απονομή σεβασμού στους γεροντότερους, διακρινο-μένης της Σπάρτης εις τούτο από όλες τις Ελληνίδες πόλεις. Καλλιεργήθηκε η αποστροφή προς το χρήμα, ιδιότητα που προφυλάσσει από την φιλαργυρία και υποδού-λωση του ανθρώπου στον πλούτο, στα υλικά αγαθά και την απομάκρυνσή του από τις ηθικές και πνευμα-τικές αξίες και αρετές.
Ο τρόπος διαβιώσεως-σιτίσεως των Σπαρτιατών α-ποτελεί ένα ξεχωριστό δείγμα κοινωνικής διαβίωσης και επιβίωσης.
Ο μέλας ζωμός αποτελεί ένα δείγμα αυτοσυγκράτησης, αυτοεπιβολής και επικυριαρχίας επί των ενστικτωδών δυνάμεων που διατηρεί μέσα του ο άνθρωπος, χρησιμοποιώντας Προφανώς σοβα-ρά αποθέματα ηθικών και πνευματικών αξιών.
Η άρχουσα Τάξη της Σπάρτης επιχειρεί και επιβάλλει τους γνωστούς κανόνες διαβίωσης του καθεστώτος της Σπάρτης και στα Ιδία τα μέλη της. Αυτό μαρτυρεί και δηλώνει μια κοινωνία με ξεχωριστό ηθικό και πνευματικό περιεχόμενο, που δύσκολα συναντιέται στην ανθρώπινη ιστορία.
Η Ηγεσία της δεν παρασύρεται στην αποκλειστική και προνομιακή απόλαυση των υλικών αγαθών για τον εαυτό της (για τα μέλη της), αδιαφορώντας για τους υπολοίπους.
Η ύπαρξη αυτού του στοιχείου μέσα στην λειτουργία του καθε-στώτος της Σπάρτης εκτιμάται ως πολύ σημαντική και η έλλειψή του αποτελεί κοινή ανθρώπινη αδυναμία, που δεν εξέλιπε ποτέ στην ανθρώπινη Κοινωνία και στα δημοκρατικά ακόμη καθεστώτα, μη εξαιρουμένης ακόμη και της εποχής μας.
Συνεπώς διαπιστώνεται ιστορικά και κοινωνικά, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, διαρκώς και κατά κά-ποιο τρόπο συστηματικό, ίσως Θα μπορούσε Κά-ποιος να ισχυρισθεί. ότι οι περισσότεροι συγγραφείς της Ελληνικής Ιστορίας, αγνωμόνως και πεισμόνως, παραλείπουν. αγνοούν και δεν προβάλλουν την πραγματική ιστορία της Σπάρτης και ευρύτερα της Λακωνίας, ιδιαιτέρως δε της ηρωικής Μάνης. Βέβαια σι γνώστες της αληθινής Ελληνικής ιστορίας υποκλί-νονται στο μεγαλείο της Ιστορίας της Σπάρτης και ευ-ρύτερα της Λακωνίας. Είναι αποδεδειγμένο ιστορικά και κοινωνικά ότι όταν αγνοείται παραβλέπεται η ιστορία ενός τόπου και ενός Λαού ή και τμήματος αυτού, τότε ακολουθεί και η μη αναγνώριση ή και η παραβίαση βασικών δικαιω-μάτων του τόπου και του Λαού αυτού.
Κλασικό παράδειγμα αποτελεί η Σπάρτη, η Λακωνία ευρύτερα και ιδιαιτέρως η Ιστορική Μάνη, την οποία η Ελληνική Πολιτεία συνεχίζει να αγνοεί, παραβιάζοντας βασικά δικαιώματα του ιστορικού αυτού τμήματος της Ελλη-νικής Επικράτειας, της Λακωνικής Χώρας με τους Ε-θνικούς ιστορικούς Θησαυρούς, της Αρχαίας Σπάρ-της, του Μυστρά, της Μονεμβασίας και της Μάνης. Μήπως αυτή την χρονική περίοδο η Ελληνική Πολι-τεία δεν αδίκησε την Λακωνία με την ίδρυση Πανεπι-στημιακών Σχολών στην Πελοπόννησο, κατά τρόπο αντιεπιστημονικό, αντικοι-νωνικό. αντιπολιτιστικό, α-ντιπολιτισμικό και με περίσσιο έλλειμμα σεβασμού στην Ελληνική Ιστορία;
‘Ομως η Λακωνική Χώρα, με τον ευγενή Λαό της, Πο-τέ δεν συνδύασε την εκτέ-λεση των υποχρεώσεων και των καθηκόντων της στην Ελληνική Πατρίδα με τις α-δικίες σε βάρος της και γι’ αυτό πάντα πρωτοπόρος στην Προσφορά Θυσιών συνέχιζε, συνεχίζει και Θα συνεχίσει την ωραία αυτή παράδοση της αγόγγυστης προσφοράς προς την Ελληνική Πατρίδα και σι Λάκαι-νες με υπερηφάνεια Θα επαναλαμβάνουν την ευχή-εντολή της αρχαίας Σπαρτιάτισσας στα παιδιά τους, “ή ταν ή επιτας”, όταν αυτά προστρέχουν στα καλέ-σματα κινδύνου της Ελληνικής Πατρίδας και μάλιστα με επανάληψη αυτής της θείας εντολής, της οποίας η ηθική δύναμη έχει τόση και τέτοια δύναμη. ώστε να κάμπτει και αυτήν την δύναμη της μητρικής στοργής και αγάπης, αντικαθιστώντας την με την αγάπη προς την πατρίδα. Είναι δε γεγονός ότι και στην εποχή μας η Θεία αυτή εντολή της Σπαρτιάτισσας Μάνας για το χρέος προς την πατρίδα επαναλαμβάνεται όχι μόνο από την Λάκαινα Μάνα. αλλά και από τον Λάκωνα πα-τέρα, ο οποίος ακούγεται να λέγει, ευθύς αμέσως μετά την αεροθαλασσοσυντριβή για την πατρίδα του πρώ-του γιου του, ότι είναι έτοιμος να δεχθεί την θυσία και του άλλου του γιου.
Πραγματικό εν δυνάμει λειτουργικό ιστορικό μεγαλείο από τον Λεωνίδα στις Θερμοπύ-λες, από τον Παλαιολόγο στην Πόλη, από τον Δαβάκη στην Πίνδο και με διαρκές πατριδολατρευτικό και πα-τριδοσωτήριο σάλπισμα, το οποίο είναι βέβαιο ότι Θα συνεχίσει πάντοτε στο διάβα του χρόνου να γοητεύει τις ψυχές και να προστάζει τις συνειδήσεις κάθε Λάκαινας και κάθε Λάκωνα.
Αθήνα Ιούλιος 2002
Ετικέτες
ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)


