ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΣΚΟΠΙΟ


Μερικές σκέψεις για τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα στον 21ο αιώνα

Συντάκτης:  Γεώργιος  Ε.  Σέκερης

Δευτέρα, 19 Ιουλίου 2010 09:27

Καθ’ όλον τον 19ον αιώνα και το μεγαλύτερο μέρος του 20ου, πατριωτι-σμός σήμαινε πρωτίστως επιδίωξη της εδαφικής επέκτασης της ελληνι-κής επικράτειας. Ορθώς δε, καθώς προείχε η εξασφάλιση των αναγκαίων οικονομικών και γεωπολιτικών συνθηκών, αρχικά για την επιβίωση και εν συνεχεία για την εδραίωσή του νεότευκτου κράτους μας, και παράλ-ληλα η συγκέντρωση στους κόλπους του τού μεγαλύτερου δυνατόν μέ-ρους των ελληνικών πληθυσμών της περιοχής μας.

Σήμερα, μετά δύο σχεδόν αιώνες ανεξάρτητου εθνικού μας βίου, μόνες εκτός ελληνικών συνόρων συμπαγείς ομάδες ομοεθνών μας είναι: οι 780,000 Έλληνες Κύπριοι – συγκροτημένοι, όμως, σε δική τους, ανεξάρ-τητη πολιτεία. Και οι Βορειοηπειρώτες. Πολλοί από τους οποίους είναι πλέον εγκατεστημένοι στην ίδια την Ελλάδα, όπου, κατά πάσαν βεβαιό-τητα, οι περισσότεροι και θα παραμείνουν. Με την ελληνική εξωτερική πολιτική – ορθότατα, κατά τα λοιπά, τεταγμένη, για γενικότερους εθνι-κούς λόγους, υπέρ της διατήρησης του βαλκανικού εδαφικού καθεστώτος – ως κεντρικό πλέον στρατηγικό στόχο εν σχέσει με τη Βόρειο Ήπειρο, να έχει τη διασφάλιση του σεβασμού των δικαιωμάτων της ελληνικής μειονότητας εκ μέρους των αλβανικών αρχών.

Η ενσωμάτωση αλύτρωτων ελληνικών πληθυσμών έχει, συνεπώς, παύσει να αποτελεί ρεαλιστικό κίνητρο για την περαιτέρω εδαφική μας εξάπλω-ση. Υπέρ της οποίας, όμως, ούτε οικονομικές σκοπιμότητες συνηγορούν πλέον. Τηρουμένων των αναλογιών, οι φυσικοί πόροι της χώρας μας εί-ναι σημαντικότεροι από εκείνους που διαθέτουν κράτη ανήκοντα στην παγκόσμια οικονομική πρωτοπορία, όπως η Ελβετία, η Αυστρία, η Φιν-λανδία – ή το Ισραήλ. Το πρόβλημά μας, συνεπώς, δεν είναι η ανεπάρ-κεια των φυσικών μας πόρων, αλλά η ανεπαρκής αξιοποίησή τους. Ενώ, ενδεχόμενη εδαφική μας επέκταση, χωρίς ποσώς να συμβάλει στην οικο-νομική μας ανάπτυξη – πιθανότατα θα την επιβράδυνε – θα μας επισώ-ρευε βασανιστικά μειονοτικά προβλήματα. Αυτά όλα σε καθαρά θεωρη-τικό, βέβαια, επίπεδο, αφού είναι προφανές ότι, ασχέτως κινήτρων μας, τυχόν απόπειρα προσάρτησης εδάφους ανήκοντος σε γειτονικό μας κρά-τος θα προσέκρουε σε καθοριστικά στρατιωτικά και διεθνοπολιτικά ε-μπόδια.

Εφικτή, όμως – και από γεωπολιτική σκοπιά επιθυμητή – είναι η στενό-τερη πρόσδεση στην μητέρα πατρίδα του Κυπριακού Ελληνισμού. Προ-κειμένου να κατοχυρωθεί η μελλοντική ασφάλεια των αδελφών Κυπρί-ων. Αλλά και να επιτευχθεί η ισχυρή παρουσία της Ελλάδας στην Ανα-τολική Μεσόγειο – και συνακόλουθα και η ενίσχυση του ειδικού βάρους της χώρας μας διεθνώς και ειδικότερα εντός του ευρωατλαντικού και κοινοτικού κόσμου. Υπό το πρίσμα δε αυτό, η σύζευξη σε κοινό με τους Έλληνες πολιτειακό σχήμα των Τούρκων της Μεγαλονήσου – είτε των αρχικών 90.000, είτε, πολύ περισσότερο, των σημερινών 265,000, που είναι και το πιθανότερο ενδεχόμενο – όχι μόνο δεν θα μας προσπόριζε ουσιαστικά οφέλη, αλλά και θα μας δημιουργούσε τεράστια, διαχρονικά προβλήματα.

Γενικότερα: Ένα γνήσιο εθνικό όραμα για τον 21ο αιώνα, ικανό να ε-μπνεύσει και ενεργοποιήσει και τις νέες ελληνικές γενιές, θα έχει ως κορμό μια Ελλάδα συγκαταλεγόμενη ισοτίμως στα προηγμένα κράτη του δυτικού κόσμου – και άρα της υφηλίου – και διαδραματίζουσα ανάλογο ρόλο, τόσο στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ατλαντικής Συμμαχίας, όσο και στο εγγύς γεωπολιτικό μας περιβάλλον, βαλκανικό και μεσογειακό. Και άρα θα επιτάσσει: Να αναμορφώσουμε τον υπερ-τροφικό, αναποτελεσματικό, και εν πολλοίς διεφθαρμένο κρατικό μας οργανισμό. Να αναπτύξουμε σε υγιείς βάσεις τη χωλαίνουσα, τριτοκο-σμικής υφής οικονομία μας. Και να αναβαθμίσουμε την απαράδεκτα υ-ποβαθμισμένη αυτή τη στιγμή εθνική μας παιδεία. Αλλά και να αναδεί-ξουμε και καλλιεργήσουμε την οικουμενική διάσταση του Ελληνισμού. Αφενός, αξιοποιώντας την, επί μακρόν αγνοημένη ή αντικείμενο-θύμα κομματικού φατριασμού, ελληνική διασπορά. Και, αφετέρου, προβάλλο-ντας τη διαχρονική πνευματική κληρονομιά μας, με τη δημιουργία στη χώρα μας παγκόσμιας ακτινοβολίας κέντρων μελέτης του κλασικού και του βυζαντινού πολιτισμού – σε αντιδιαστολή με μια παραδοσιακή μου-σειακή προσέγγιση του πολιτιστικού μας παρελθόντος, η οποία μας κα-θηλώνει στον γραφικό ρόλο του φύλακα αρχαιοτήτων. (Που ούτε σε αυ-τόν, άλλωστε, κατορθώνουμε να ανταποκριθούμε ικανοποιητικά.)

Καίριο μέρος μιας τέτοιας εθνικής στρατηγικής θα αποτελέσει, βέβαια, και η στρατιωτική της συνιστώσα. Με τις ένοπλες δυνάμεις μας να επω-μίζονται διττή αποστολή. Ήτοι, να λειτουργούν ως αξιόπιστη δύναμη α-ποτροπής – εν απουσία πλέον σοβαρής στρατιωτικής απειλής εκ Βορρά, κυρίως έναντι της Τουρκίας, και για όσο διάστημα οι διαφορές μας με την Άγκυρα θα παραμένουν άλυτες και οξείες. Και, συγχρόνως, να συμ-μετέχουν αποτελεσματικά στις κοινές στρατιωτικές δραστηριότητες του δυτικού κόσμου. Μολονότι δε περιορισμένου, κατ’ ανάγκην, μεγέθους – τυχόν επιδίωξη ισοδυναμίας με μια στρατοκρατούμενη χώρα, όπως η Τουρκία, διαθέτουσα επταπλάσιο πληθυσμό και τετραπλάσιο ΑΕΠ σε σύγκριση με τη δική μας, θα ήταν χιμαιρική – στρατός ξηράς, ναυτικό, και αεροπορία μας θα πρέπει να χαρακτηρίζονται από υψηλότατο βαθμό επαγγελματισμού και να διαθέτουν τον πλέον σύγχρονο και προσαρμο-σμένο στη διττή αυτή αποστολή τους εξοπλισμό. Κάτι που συνεπάγεται οικονομικό κόστος δυσβάστακτο, υπό τις παρούσες ιδίως συνθήκες – πλην όμως αναπόφευκτο, αν θέλουμε να παραμείνουμε μάχιμο έθνος-κράτος.

Το κυρίως ζητούμενο, ωστόσο, είναι η διατήρηση και τόνωση του αι-σθήματος εθνικής κοινότητας των Ελλήνων. Πέραν από τις διαφορές ε-κτιμήσεων για συγκεκριμένες οικονομικές ή άλλες επιλογές – όπως, επί παραδείγματι, ο βαθμός και οι μορφές παρέμβασης του κράτους στην οι-κονομία, οι σχέσεις του κράτους με την Εκκλησία, η αντιμετώπιση του μεταναστευτικού, ή ακόμη και οι διεθνοπολιτικοί μας χειρισμοί – που εί-ναι καθόλα θεμιτές, και μάλιστα αναπόφευκτες σε μια δυναμικά εξελισ-σόμενη κοινωνία, τα όσα έχουμε κοινά ως λαός και έθνος είναι απείρως σημαντικότερα. Το επώδυνο ρήγμα που για ένα διάστημα είχε προκαλέ-σει στο εθνικό μας σώμα ο σοβιετοκίνητος κομμουνισμός, εν ονόματι μιας ξένης προς την ελληνική πραγματικότητα πάλης των τάξεων και ε-νός ψευδεπίγραφου διεθνισμού στην υπηρεσία μιας εχθρικώς διακείμενης έναντι των εθνικών μας συμφερόντων μεγάλης δύναμης, έχει πλέον ε-κλείψει. Πρέπει δε να μεριμνήσουμε ώστε να μην παραχωρήσει τη θέση του σε νέες, διχαστικές διαχωριστικές γραμμές – ή, ακόμη χειρότερο, σε έναν γενικευμένο εθνικό ωχαδερφισμό, που δυστυχώς συνεχώς κερδίζει έδαφος.

ΕΝΔΟΞΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΟΛΕΜΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ - ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 1912

ΕΝΩΣΗ ΤΩΝ ΕΝ ΑΤΤΙΚΗ ΛΑΚΕΔΑΙΜΟΝΙΩΝ - ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΕΒΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΜΝΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΘΥΣΙΑ ΤΟΥ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΟΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑ ΣΤΗΝ ΑΙΩΝΙΑ ΠΟΛΗ.

ΟΜΙΛΙΑ  ΣΤΗΝ  ΕΟΡΤΑΣΤΙΚΗ    ΕΚΔΗΛΩΣΗ

29 Μαΐου 1453 η Πόλις εάλω.

Λεωνίδας Π. Τζεφεράκος Δικηγόρος παρ`Αρείω Πάγω


Ως ευλαβείς προσκυνητές, προσήλθαμε σήμερα στον Ιερό αυτό Χώρο για να αναπέμψουμε προσευχές και παρακλήσεις προς τον επουράνιο Θεό μας δια την σωτηρία της ψυχής του τελευταίου Ελληνοβυζαντινού Αυτοκράτορα, του Κωνστα-ντίνου Παλαιολόγου του ΧΙ και των συμπολεμιστών αυτού, να απονείμουμε τον οφειλόμενο σεβασμό και να εκφράσουμε την ευγνωμοσύνη μας, για να μη ξεχνάμε την θυσία τους, γιατί αυτή λάμπρυνε και διεύρυνε την δόξα και το εθνικό μεγαλείο του γένους μας, με το ιερό δίδαγμα της αυταπάρνησης και της θυσίας για την πατρί-δα και την υπεράσπιση των ιδεωδών και ιδανικών του ενδόξου γένους των Ελλή-νων. Προσήλθαμε εδώ για να συνθρηνήσουμε για μια ακόμη φορά την απώλεια, δια της καταστροφικής αλώσεως, της Ελληνοβυζαντινής Βασιλεύουσας Πόλης, της Κωνσταντινούπολης, του μαρμαρωμένου τελευταίου Ελληνοβυζαντινού Αυτοκράτο-ρα, του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου του ΙΑ, δηλαδή του νεώτερου Βυζαντινού Λεωνί-δα, γιατί και αυτός, όπως εκείνος, ο Λεωνίδας της Σπάρτης, ένδοξα, φιλοπατριωτικά και με ελληνοπρέπεια υπερασπιζόμενος την πατρίδα, επανέλαβε με την ίδια αν-δρεία και αξιοπρέπεια, το << μολών λαβέ >> εκείνου, σε νεώτερη έκφραση, αλλά ισότιμο και ισοδύναμο , δηλαδή << τό τήν πόλιν σοί δούναι ουκ‘ εμόν εστίν, ούτ‘ άλλου τών κατοικούντων ενταύθα, κοινή γάρ γνώμη πάντες αυτοπροαιρέτως αποθανούμεν, μη φειδόμενοι της ζωής ημών >>. Οι πέντε τελευταίες λέξεις συνο-δεύουν σήμερα το έμβλημα του Τρίτου Σώματος Στρατού. Ακόμη όπως ο Λεωνίδας ξεκίνησε από την Σπάρτη για να θυσιαστεί στις Θερ-μοπύλες το έτος 479 π.χ. , έτσι και ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, ξεκίνησε και αυ-τός από τη Σπάρτη, το Μυστρά, για να προστατεύσει την βασιλεύουσα Πόλη από την απειλή των βαρβάρων και να θυσιαστεί για αυτή το 1453, δηλαδή μετά από 1932 έτη, μια μεγάλη απόδειξη της αέναης ροής της ένδοξης ιστορίας του γένους των Ελ-λήνων και ιδιαιτέρως της μεγάλης Σπάρτης’ Φαίνεται ότι η θεά της Ελληνικής ιστορίας απένειμε, απονέμει και θα συνεχίσει να απονέμει το προνόμιο στην Λακωνική χώρα να προσφέρει συνεχώς, δικά της παιδιά, για μεγάλους αγώνες και μεγάλες θυσίες, για την Ελληνική πατρίδα, όπως μέχρι και την πρόσφατη περίοδο της Ελληνικής ιστορικής διαδρομής, στον Μακε-δονικό Αγώνα, στον πόλεμο του 40 στα βουνά της Πίνδου,, στην πρόσφατη κρίση των Ιμίων και είναι βέβαιον ότι θα συνεχίσει την ίδια προσφορά και στο μέλλον. Μια νοερά μετάβαση μας στον τόπο και τον χρόνο των σημαντικών ιστορικών γεγονότων για τον Ελληνισμό, αλλά και για την παγκόσμια κοινωνική και πολιτισμική τάξη θα μας διευκολύνει να βιώσουμε καλύτερα, να αναμνησθούμε εναργέστερα και να συμμετάσχουμε περισσότερο συνειδητά στην σημερινή Ιεροτελεστία μας. Ας αναλογισθούμε γιατί θυσιάστηκε ο νεότερος Βυζαντινός Λεωνίδας- ο Κων/νος Παλαιολόγος ο ΙΑ . Ας αναδιφήσουμε την ιστορία για να ενημερωθούμε σωστά, εάν θυσιάστηκε για τα ιδανικά, τα ιδεώδη και τις ανθρώπινες αξίες του Ελληνοχριστιανικού πολιτισμού, εάν θυσιάστηκε υπερασπιζόμενος τις πανανθρώπινες αξίες του πολιτισμένου κό-σμου ή έπεσε μαχόμενος υπερασπιζόμενος κάποια αυτοκρατορική – Δεσποτική – στρατοκρατική έδρα; Η απάντηση, από την στάση του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου είναι σαφέστατη και αναμφισβήτητα η θυσία του υπήρξε εν ονοματι της Πατρίδας, των ελληνοχρι-στιανικών ιδανικών και του παγκόσμιου πολιτισμού. Αυτό επιβεβαιώνεται με μία μικρή ιστορική αναδρομή στο χώρο, τον οποίο υ-περασπίστηκε, στην Ελληνοβυζαντινή Βασιλεύουσα ένδοξη πόλη της Κωνσταντι-νούπολης. Από την ιστορική αυτή αναδρομή προκύπτει αβίαστα η εθνική, η πολιτισμική και η πατριωτική ιδεολογία του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου με καταφανέστατα τα ελληνικά χαρακτηριστικά της. Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος - Δραγάσης, γεννήθηκε στις 9 Φεβρουαρίου του 1404. Τέταρτος γιος και όγδοο από τα παιδιά του Μανουήλ Β΄ Παλαιολόγου και της πριγκιποπούλας της Σερβίας, της Ελένης Δραγάση. Μεγάλωσε υπό την Δεσποτεία του αδελφού του Θεόδωρου, που είχε αναλάβει τον Μωριά από το 1407. Η εξαιρετικά καλλιεργημένη αυλή του Δεσποτάτου ήταν το σχολείο του και πρώτος του «δάσκαλος» ο Πλήθων Γεμιστός. Τον Μάρτη του 1428, ο Κωνσταντίνος ήρθε σε γάμο με την πριγκίπισσα Μα-γδαλένα της Ηπείρου, ανιψιά του κυβερνήτη της Ηπείρου Μάριο Τόκκο, η οποία πέ-θανε δύο χρόνια αργότερα. Από νεαρή ηλικία επέδειξε στρατιωτικές και διοικητικές ικανότητες. Ξεχώριζε από όλα τα αδέρφια για τον καλό αν και αυστηρό του χαρακτήρα. Με το θάνατο του άτεκνου Ιωάννη, στις 31 Οκτωβρίου 1448, εκλέχτηκε Αυτο-κράτορας Κωνσταντινουπόλεως και στέφθηκε στο Μυστρά, στις 6 Ιανουαρίου του 1449. Η επιλογή του—παρότι ήδη διεκδικούσε το θρόνο ο Δημήτριος, που έφτασε αμέσως στην πόλη—έγινε από την εστεμμένη μητέρα τους. Η Ελένη επέμεινε και κέρδισε το θρόνο για τον Κωνσταντίνο, με την υποστήριξη του λαού της Πόλης και του Θωμά, εκ των αδελφών. Μπήκε ως Αυτοκράτορας στην πόλη στις 12 Μαρτίου, φτάνοντας από τη θά-λασσα, συνοδευόμενος από καταλανικές γαλέρες. Ο Κωνσταντίνος, Αυτοκράτωρ των ελάχιστων εδαφών που έχουν απομείνει από την άλλοτε κραταιά Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, προσπάθησε να συγκροτήσει το στρατό και να αυξήσει την άμυνα της. Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος βρέθηκε στα τείχη από την πρώτη μέρα της πο-λιορκίας της, δίπλα στους στρατιώτες του, δίπλα στον Ιουστινιάνη, τον μόνο με τον οποίο μπορούσε να μοιράζεται τις σκέψεις του. Όλοι γνώριζαν πως την Τρίτη θα γινόταν η μεγάλη επίθεση. Ξημέρωνε η 28η Μαΐου. Το ξημέρωμα στην πολιορκημένη πόλη σήμανε από τους ήχους των κα-μπαναριών, που καλούσαν τον πληθυσμό στις λιτανείες. Και όταν τελείωσε η πάνδημος λιτανεία, ο Παλαιολόγος κάλεσε όλους τους αξιωματούχους στο παλάτι των Βλαχερνών. Η περιγραφή του Φρατζή αποδίδει συγκλονιστικές στιγμές. Ο Κωνσταντίνος τους είπε πως σε λίγο θα άρχιζε η μεγάλη έφοδος. Απευθύνθηκε προς τους Έλληνες και τους θύμισε πως ο άνθρωπος θα πρέπει να είναι έτοιμος να πεθάνει για τις μεγάλες αξίες, την πατρίδα, την πί-στη του και την οικογένεια του. Τώρα ο λαός της Κωνσταντινούπολης έπρεπε να είναι έτοιμος να πεθά-νει και για αυτές τις αξίες. Αναφέρθηκε στη δολιότητα του άπιστου Σουλτάνου, τους ζήτησε να θυμηθούν ότι είναι απόγονοι αρχαίων ηρώων. Στην Αγία Σοφία, ορθόδοξοι και καθολικοί ιερείς φόρεσαν τα επίσημα άμφια για την τελευταία λειτουργία. Οι αξιωματούχοι και οι στρατιωτικοί ηγέτες κοινώνησαν και μετά επέστρεψαν στις θέσεις τους. Ο αυτοκράτορας διέταξε να κλειδώσουν οι πύλες πίσω τους για να μην υπάρξει υποχώρηση. Και αφού ζήτησε συγχώρεση από τους οικείους του, ξεκίνησε για την τελευταία ιππηλασία στα τείχη... Ο θάνατος του Κωνσταντίνου ΙΑ΄ έγινε γνωστός αρκετές ώρες μετά την κατά-ληψη της Πόλης από τους Οθωμανούς. Η σορός του αναγνωρίστηκε από τα αυτο-κρατορικά του πορφυρά πέδιλα—είχε πέσει στις γραμμές του μετώπου, αρνούμενος να διαφύγει, όπως πολλοί συμβουλάτορες τού πρότειναν. Σύμφωνα μέ τόν Κωνσταντίνο Παπαρρηγόπουλο η Ρωμαϊκή κυριαρχία διήρκη-σε μέχρι τόν 5ο αιώνα, καί ομοίως συμφωνεί η ιστορικός Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ, η οποία αναφέρει: «Κατά τήν διάρκεια της περιόδου (379 - 641), τό Βυζάντιο θά απο-κτήσει τά χαρακτηριστικά, πού θά τό καταστήσουν αργότερα, Ελληνική Αυτοκρατορία της χριστιανικής Ανατολής.». O Finlay θεωρεί ότι: «από τό 716 η ιστορία των Ελλήνων τόσο στενά συμπλέκε-ται με τα ιστορικά χρονικά της κραταιάς Βυζαντινής αυτοκρατορικής κυβερνήσεως, ώστε η ιστορία του ανατολικού κράτους αποτελεί έκτοτε ένα ενιαίο σύνολο με την ι-στορία του ελληνικού έθνους. Η Ελληνική Βυζαντινή αυτοκρατορία ήταν ο προμαχώνας της χριστιανικής Ευρώπης γιά χίλια καί πλέον έτη, προστατεύοντας την, από επιδρομές βαρβάρων, επιδρομές οι οποίες ήταν ικανές νά διαγράψουν τελείως τήν πολιτιστική ταυτότητα της Ευρώπης, πού γνωρίζουμε σήμερα. Αν οι Πέρσες ή οι Άραβες ή οι Οθωμανοί είχαν κατακλύσει τήν Ευρώπη, σίγου-ρα η Ευρωπαϊκή ιστορία θά ήταν πολύ διαφορετική σήμερα. Επίσης τό κράτος του Βυζαντίου ήταν ο θεματοφύλακας της Ελληνικής γλώσσας καί της πνευματικής κλη-ρονομιάς των Αρχαίων Ελλήνων. Αν δέν είχαν αντιγραφεί τά χιλιάδες έργα των αρχαίων σοφών καί είχαν παραδοθεί στό έλεος των Ασιατών εισβολέων, ελάχιστα θά γνωρίζαμε γιά τίς αρχαίες επιστήμες καί τήν αρχαία φιλοσοφία. Οι αρχαίοι Ελληνες ανέπτυξαν όλες τίς επιστήμες, παρέλειψαν όμως νά δη-μιούργησαν ενιαίο Ελληνικό κράτος μέ αποτέλεσμα νά γίνουν υπόδουλοι των αρχαί-ων Ρωμαίων, χωρίς νά οργανώσουν ούτε τήν υποτυπώδη αντίσταση. Οι μεσαιωνικοί Έλληνες δημιούργησαν καί οργάνωσαν τό πρώτο Ελληνικό Κρά-τος, τό οποίο ήταν τό ισχυρότερο του τότε γνωστού κόσμου. Όλοι οι υπόλοιποι λαοί σέβονταν τόν Έλληνα αυτοκράτορα καί φθονούσαν τόν πλούτο καί τήν αίγλη της Κωνσταντινουπόλεως. Η Ελληνική γλώσσα ακουγόταν από την Σικελία μέχρι την Καππαδοκία και τον Πόντο, και από την Μακεδονία μέχρι την Κρήτη και την Κύπρο. Οι Ελληνες, για πρώ-τη φορά ήταν ενωμένοι καί δέν μάχονταν ο ένας τόν άλλον. Οι αρχαίοι Ελληνες ανέπτυξαν τήν ιατρική, αλλά οι Βυζαντινοί δημιούργησαν νοσοκομεία καί ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, οι αρχαίοι Ελληνες είπαν: «Υπέρ πά-ντων η Πατρίς», αλλά οι Βυζαντινοί έκτισαν τά δυνατότερα τείχη καί οργάνωσαν τόν ισχυρότερο στρατό καί στόλο της εποχής, Οι αρχαίοι Ελληνες μίλησαν πρώτοι γιά δι-καιοσύνη καί ισότητα, αλλά οι Βυζαντινοί ανέπτυξαν τό καλύτερο νομοθετικό καί διοι-κητικό σύστημα γιά νά διοικήσουν τό αχανές κράτος τους, Οι αρχαίοι Ελληνες ήταν οι καλύτεροι μαθηματικοί καί φυσικοί, αλλά οι Βυζαντι-νοί έκτισαν τό μεγαλύτερο κτίριο του τότε γνωστού κόσμου, μέσα σέ πέντε χρόνια, τήν του Θεού Αγία Σοφία. Οι μεσαιωνικοί Ελληνες ή Ρωμιοί, όπως αποκαλούσαν τους εαυτούς τους, ήταν εξίσου ικανοί μέ τούς προγόνους τους στήν τέχνη. Οι Βυζαντινοί πού συνέχισαν μέ φανατισμό να ομιλούν την αρχαία Ελληνική γλώσσα και να εξελληνίζουν τα ξένα ονόματα θεωρούσαν τιμή τους ότι ήταν απόγο-νοι των Αρχαίων Ελλήνων. Τά πρώτα βιβλία πού μάθαιναν τα παιδιά ήταν η Ιλιάδα καί η Οδύσσεια του Ομήρου καί οι αγαπημένοι τους ήρωες ήταν μεταξύ άλλων, ο Λεωνίδας καί ο Μέγας Αλέξανδρος. O Παναγιώτης Κανελλόπουλος άριστος μελετητής της Ελληνικής Ιστορίας μας παραθέτει στό βιβλίο του, Γεννήθηκα στό 1402: « Οι πατέρες της Εκκλησίας πήραν από τήν αρχαία Αθήνα τά φώτα τους, ενώ οι άριστα μορφωμένοι Πατριάρχες, Φώτιος καί Αρέθας, είχαν αγκαλιάσει τόν Πλάτωνα. Όταν δε οι Φράγκοι κατέλαβαν τήν Βασι-λεύουσα, ξύπνησε έντονα η Ελληνική συνείδηση των Ελλήνων καί αισθάνθηκαν τό Ελληνικό αίμα νά ρέει στίς φλέβες τους, όσοι αποσύρθηκαν στήν Μικρά Ασία, αντι-κρίζοντας τήν Σμύρνη, τήν Έφεσο καί τή Μίλητο, Συνεπώς ο τελευταίος Ελληνοβυζαντινός Αυτοκράτορας θυσιάσθηκε για την πατρίδα, για τις αξίες, τα ιδεώδη και τα ιδανικά του Ελληνικού πολιτισμού, του πολιτισμού που αποτέλεσε στην συνέχεια την μήτρα επώασης του ευρωπαϊκού πο-λιτισμού. Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ο ΧΙ με Ελληνικό ηρωισμό, με ελληνική αγωνι-στική ευπρέπεια, βαίνοντας στο βωμό της θυσίας, με αποφασιστικότητα και τόλμη, δίδοντας φωτεινό παράδειγμα ενός μεγάλου ηγέτη, κατέγραψε ένδοξη Ελληνική ιστορία, καθιστώντας όλον το γένος των Ελλήνων υπερήφανον. Τελειώνοντας θέλω να συγχαρώ και να ευχαριστήσω τον Πρόεδρο της Ένωσης των εν Αττική Λακεδαιμονίων αξιαγάπητός μας ψ.κών. Μπεκιάρη και τα εκλεκτά μέλη της Ένωση για την διοργάνωση της σημερινής ιεροτελεστίας γιατί μας δόθηκε η ευ-καιρία να εκπληρώσουμε ιερόν, ηθικόν και εθνικό, καθήκον Μας. Σας ευχαριστώ.

ΠΕΡΙΚΛΗΣ Ο ΜΕΓΙΣΤΟΣ ΠΟΛIΤΙΚΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ

------------------------------------------------------------------------------------- Περικλής \Αθήνα Ο μεγαλύτερος πολιτικός της αρχαίας Αθήνας. Ήταν γιος του Ξανθίππου, του νικητή των Περσών στη Μυκάλη (479 π.Χ.). Γεννήθηκε στην Αθήνα το 494 π.Χ. Ήταν πολύ ευφυής και εκπαιδεύτηκε από άριστους δασκάλους. Η ιδιωτική του ζωή ήταν απλή, μέτρια και λιτή. Διακρινόταν για τη μετριοφροσύνη του, καθώς και για την έλλειψη μνησικακίας προς τους υβριστές του. Απέφευγε τις θορυβώδεις διασκεδάσεις, γι` αυτό και δε σύχναζε σε συμπόσια και σε γιορτές. Ποτέ δεν έβγαινε έξω από το σπίτι του, παρά μόνο όταν πήγαινε στην Εκκλησία του Δήμου ή στην αγορά. Στο σπίτι του δεχόταν φίλους, σοφούς και καλλιτέχνες, όπως τον περίφημο αγαλματοποιό Φειδία, τους ποιητές Ευριπίδη και Σοφοκλή, τους φιλοσόφους Πρωταγόρα, Αναξαγόρα, Σωκράτη κ.ά. Η διαγωγή αυτή έδωσε στον Περικλή μεγάλη δύναμη. Αποκλειστικά και μόνο με την ευφυΐα και τις αρετές του έγινε άρχοντας της Αθήνας. Στην αρχή τον επισκίαζε ο Κίμωνας με τα μεγάλα και λαμπρά έργα του. Αλλά μετά την εξορία του μεγάλου αυτού άνδρα, και ακόμα περισσότερο μετά το θάνατό του, έμεινε ο πρώτος στην πόλη, και την υπεροχή αυτή την κράτησε για 20 χρόνια (449 - 429 π.Χ.), κατά τα οποία στερέωσε την εξουσία της Αθήνας και την έκανε ένδοξη και ισχυρή. Όταν ο Π. ανέλαβε την εξουσία, οι Αθηναίοι είχαν την ηγεμονία των Ελλήνων, τους οποίους ουσιαστικά κρατούσαν σε υποταγή με 15.000 περίπου ενόπλους. Ο Π. για να κρατά τους Έλληνες σε υποταγή, έκανε συνεχή επίδειξη δυνάμεων με το στόλο της πατρίδας του και αν κάποιος λαός έδειχνε τάση για απείθεια, τον τιμωρούσε με σκληρότητα. Έτσι, όταν το 440 π.Χ. οι σύμμαχοι των Αθηναίων επαναστάτησαν, ο Π. ξεκίνησε με το στόλο αυτοπροσώπως εναντίον των επαναστατών και τους κατανίκησε. Μετά τους υποχρέωσε να κατεδαφίσουν τα οχυρώματά τους, να παραδώσουν το στόλο τους, να δώσουν ομήρους και να πληρώσουν πολεμική αποζημίωση. Θέλησε επίσης να ενισχύσει ακόμα περισσότερο τη δύναμη της Αθήνας με την εγκαθίδρυση πολυάριθμων αποικιών, οι οποίες έγιναν για την Αθήνα εμπορικές θέσεις, λιμάνια, όπου προσορμίζονταν τα πλοία της, και κυρίως φρουρές για τη φύλαξη των τόπων στους οποίους γίνονταν οι εγκαταστάσεις. Για τις έκτακτες και απροσδόκητες ανάγκες ο Π. είχε φυλαγμένα 10.000 περίπου τάλαντα στο θησαυροφυλάκιο και είχε πάντοτε 300 ετοιμοπόλεμα πλοία. Με τα μέσα αυτά εμπόδιζε κάθε επανάσταση των συμμάχων και ανάγκαζε τους Πέρσες να μην επιχειρούν τίποτε κατά της ανεξαρτησίας των ελληνικών πόλεων. Τεράστια ποσά από τα συμμαχικά χρήματα δαπάνησε ο Π. και για τον καλλωπισμό της Αθήνας. Την ανώτατη διεύθυνση για την κατασκευή των λαμπρών καλλιτεχνημάτων την ανέθεσε στον άριστο καλλιτέχνη Φειδία (438-431). Τότε χτίστηκε ο Παρθενώνας πάνω σε σχέδια του Ικτίνου και του Καλλικράτη και ο Μνησικλής εργάστηκε πέντε χρόνια για την ανέγερση των Προπυλαίων της Ακρόπολης. Από τα πιο πολυδάπανα και πιο εντυπωσιακά αγάλματα ήταν το χρυσελεφάντινο της Αθηνάς στον Παρθενώνα, έργο του Φειδία και το πανύψηλο χάλκινο της προμάχου Αθηνάς, ανάμεσα στα Προπύλαια και στον Παρθενώνα. Η αιχμή του δόρατος και το λοφίο του κράνους του αγάλματος αυτού ήταν ορατά από το Σούνιο. Στα διάφορα οικοδομήματα, ανάγλυφα και αγάλματα της Ακρόπολης, φαίνεται η μεγάλη υπεροχή της καλλιτεχνικής ακμής στην Αθήνα κατά την εποχή του Π. Στον Π. επίσης οφείλεται η ανακατασκευή του λιμανιού στον Πειραιά, ο οποίος αναπτύχθηκε σε σοβαρότατο εμπορικό κέντρο, καθώς και η συμπλήρωση των οχυρωματικών έργων του Θεμιστοκλή και του Κίμωνα με τα " μακρά τείχη", τα οποία ένωσαν την Αθήνα με τον Πειραιά. Γενική η Αθήνα κατά την εποχή του Π. έγινε "η Ελλάς της Ελλάδος", το εμπορικό, πνευματικό, καλλιτεχνικό κέντρο του ελληνισμού, που είχε παγκόσμια ακτινοβολία. Δικαιολογημένα η εποχή του Π. αποκαλείται "Χρυσός αιώνας". Όταν κηρύχτηκε ο Πελοποννησιακός πόλεμος, ο Π. με ψυχραιμία και στρατηγικότητα χειρίστηκε την κατάσταση και τον πρώτο καιρό οι επιχειρήσεις των Αθηναίων στέφονταν με επιτυχίες. Δυστυχώς όμως κατά τον τρίτο χρόνο του πολέμου φοβερός λοιμός θέρισε την Αθήνα, τον Πειραιά και τον τόπο ανάμεσα στα δύο μακρά τείχη. Όσοι μολύνονταν από την αρρώστια δε ζούσαν περισσότερο από επτά ή το πολύ εννέα ημέρες. Και οι νεκροί ήταν πολλοί, ενώ οι γιατροί ήταν ανίκανοι να την καταπολεμήσουν. Η αρρώστια χτύπησε και τους συγγενείς του Π. Από τους πρώτους πέθαναν η αδερφή του, ο πρωτότοκος γιος του και μερικοί από τους πιο αγαπημένους του φίλους. Ο μόνος που του είχε απομείνει ήταν ο δευτερότοκος γιος του Πάραλος. Αλλά ο λοιμός τον πήρε και αυτόν. Και ενώ ο Π. με καρτερικότητα και θαυμαστή ψυχραιμία δεχόταν το ένα μετά το άλλο τα θανατηφόρα χτυπήματα, τη στιγμή που τοποθετούσε το νεκρώσιμο στεφάνι πάνω στον τελευταίο αυτό γιο του, έκλαψε πικρά. Παρόλα αυτά εξακολουθούσε να επαγρυπνεί για τη σωτηρία της Αθηναϊκής Δημοκρατίας. Δεν επέζησε όμως, γιατί ο λοιμός προσέβαλε και αυτόν και τον οδήγησε στον τάφο (429). Έτσι η Αθήνα στερήθηκε το μεγάλο της ηγέτη, τη στιγμή που τον χρειαζόταν περισσότερο από κάθε άλλη φορά.

ΛΥΚΟΥΡΓΟΣ, Ο ΟΡΑΜΑΤΙΣΤΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΣ ΕΦΑΡΜΟΣΤΗΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

------------------------------------------------------------------------------------ Βασιλιάς της Σπάρτης, έζησε περίπου στα 800 π.Χ., ταξίδεψε σε πολλά μέρη της γης, επισκέφτηκε την Κρήτη και, πολύ πιθανό, την Αίγυπτο, τη Λιβύη και την Ιβηρία. Επιστρέφοντας στη Σπάρτη φρόντισε να μεταρρυθμίσει το σπαρτιατικό πολίτευμα. Ο μύθος λέει ότι έφυγε από τη Σπάρτη για πάντα, ώστε να μην αλλάζουν τη νομοθεσία του οι συμπολίτες του, που είχαν ορκιστεί να μην το κάνουν παρά μόνο αν κάποτε επέστρεφε.

ΠΛΗΘΩΝ ΓΕΜΙΣΤΟΣ ΣΤΗΝ ΧΩΡΑ ΤΩΝ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΩΝ ΣΤΟ ΜΥΣΤΡΑ

------------------------------------------------------------------------------------- Γεώργιος Γεμιστός Πλήθων Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια Ο τάφος του Πλήθωνα στο Ναό των Μαλατέστα (Tempio Malatestiano) στο Ρίμινι. Ο Πλήθων Γεώργιος Γεμιστός ήταν Έλληνας φιλόσοφος και πολιτικός άνδρας (1355 - 1452). Γεννήθηκε στη Κωνσταντινούπολη[1][2] και αργότερα, όταν οι ιδέες του άρχισαν να γίνονται στόχος κάποιων σκληροπηρυνικών του Οικουμενικού Πατρι-αρχείου (που εξόντωσαν τον μαθητή του Ιουβενάλιο), εγκαταστάθηκε με την ανοχή του φίλου του, αυτοκράτορος Μανουήλ του Β' Παλαιολόγου στο Δεσποτάτο του Μυστρά. Ζωή Σχετικά με τα νεανικά του χρόνια δεν υπάρχουν πολλά ακριβή στοιχεία. Τα μεγαλύ-τερο μέρος του τμήματος αυτού της ζωής του πέρασε στηνΚωνσταντινούπολη, ενώ για κάποιο διάστημα διέμεινε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και μάλιστα στην Αδριανούπολη ή την Προύσα, όπου μαθήτευσε κοντά στον κατά τα άλλα ά-γνωστο Εβραίο οπαδό του Αβερρόη, και του Αβικένα, Ελισσαίο. Είναι πολύ πιθανό ότι πίσω από το όνομα Ελισσαίος κρύβεται το όνομα κάποιου Πέρση δερβίση ενδε-χομένως μευλεβίτη ο οποίος του έκανε γνωστά, εκτός από τους περσοάραβες σχο-λιαστές του Αριστοτέλη, τα αιρετικά δόγματα του Σοχραβαρδή και του Ρουμή καθώς και άλλων Περσών. Το 1400 εγκαταστάθηκε στον Μυστρά, την πρωτεύουσα του Δεσποτάτου του Μορέως, όπου ίδρυσε φιλοσοφική σχολή. Μεταξύ των μαθητών του συγκαταλέγονται οι Βησσαρίων, Γεννάδιος Σχολάρι-ος, Ιωάννης Αργυρόπουλος, Δημήτριος Χαλκοκονδύλης, Γεώργιος Ερμητιανός και πολλοί άλλοι. Οι δεσπότες του Δεσποτάτου Θεόδωρος Α΄ (1383-1407), Θεόδωρος Β΄ (1407-1443) καιΚωνσταντίνος (1428/1443-1449, ο κατοπινός αυτοκράτορας Κων-σταντίνος ΙΑ’) συχνά ζητούσαν την γνώμη του για διάφορα θέματα. Επίσης ο Πλή-θων ήταν σύμβουλος και των τελευταίων αυτοκρατόρων του Βυζαντίου. Είχε επίσης μακρά σταδιοδρομία ως δικαστής. Το 1437-39 συνόδευσε τον αυτοκράτορα Ιωάννη Η' στη Σύνοδο της Φερράρας-Φλωρεντίας. Επίσης μέλος της αποστολής ήταν και ο μαθητής του Πλήθωνα, οανθρωπιστής λόγιος και κατοπινός καρδινάλιος Βησσαρίων. Στη διάρκεια της πα-ραμονής του στη Φλωρεντία η προσωπικότητα, η μόρφωση και η ευγλωττία του Πλήθωνα εντυπωσίασε ιδιαιτέρως τους Ιταλούς ανθρωπιστές και μεταξύ αυτών τον ηγεμόνα της Φλωρεντίας Κόζιμο των Μεδίκων. Ο Πλήθων πέθανε υπέργηρος από φυσικά αίτια στην Λακεδαίμονα το 1452 και λόγω της καθόδου των Οθωμανών που ακολούθησε μετά από λίγα χρόνια, οι περισσότε-ροι μαθητές του, ανάμεσα στους οποίους και ο μετέπειτα καρδινάλιος Βησσαρίων, έφυγαν στην Ιταλία όπου συνέβαλαν σημαντικά στην λεγόμενηΑναγέννηση. Το 1466 Ιταλοί θαυμαστές του με επικεφαλής τον Σιγισμούνδο Μαλατέστα εισέβαλαν στην Λακεδαίμονα, πήραν τα οστά του και τα μετέφεραν στο Ναό των Μαλατέστα (Tempio Malatestiano) στο Ρίμινι όπου βρίσκονται μέχρι σήμερα, «για να βρίσκεται ο μεγάλος διδάσκαλος μεταξύ ελευθέρων ανθρώπων». Προς τιμήν του, ο αείμνηστος Ακαδημαϊκός Ιωάννης Θεοδωρακόπουλος έδωσε στην Ελεύθερη Φιλοσοφική Σχολή του, που είχε ιδρύσει στη Μαγούλα Λακωνίας, το όνομα "Ο Πλήθων". Έργο Ένθερμος υπερασπιστής της φυσικής και πολιτισμικής συνέχειας του Ελληνισμού («εσμέν Έλληνες το γένος, ως η τε φωνή και η πάτριος παιδεία μαρτυρεί»), βαθύς γνώστης του Πλατωνισμού, συνέθεσε πολλούς ύμνους προς τους Έλληνες Θεούς, συγκρότησε τον φιλοσοφικο-λατρευτικό «Κύκλο» του Μυστρά, και συνέγραψε τα «Περί ων Αριστοτέλης προς Πλάτωνα διαφέρεται» και «Περί Νόμων». Επί του τε-λευταίου έργου άνοιξε σπουδαία συζήτηση με τον ΠατριάρχηΓεννάδιο Σχολάριο, ο οποίος υποστήριξε αριστοτελικές απόψεις. Ο Πλήθων αντίθετα συνέρρα-ψε πλατωνικές απόψεις μαζί με άλλες των Στωικών, τουΖωροάστρη και δικές του, καταλήγοντας σε μια πολιτική και κοινωνική αναδιοργάνωση, από την οποία θα προέκυπτε μια Πολιτεία βασισμένη σε μεταρρυθμισμένη εκδοχή του αρχαιοελληνι-κού πολυθεϊσμού, και στην οποία Πολιτεία οι άνθρωποι «κάλλιστα τε και άριστα βιώεν, και εις όσον οίον τε ευδαιμονέστατα». Μετά το θάνατό του, οι δεσπότες της Πελοποννήσου παρέδωσαν το χειρόγραφο στο Γεννάδιο Σχολάριο, ο οποίος, αφού το διάβασε, δεν το αντέκρουσε, όπως είχε αρχικά πει, αλλά το έκαψε δημόσια, καθώς θεωρήθηκε «ειδωλολατρικό» και «σατα-νικό», που περιείχε υποτίθεται στις σελίδες του «τα σαπρά των Ελλήνων ληρήμα-τα». Κάλεσε μάλιστα όσους κατέχουν αντίγραφα, να τα καταστρέψουν και αυτά. Πα-ρά ταύτα, έχουν σωθεί και δημοσιευτεί αρκετά αποσπάσματα του έργου αυτού.

H ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΝΗΘΗΚΕ ΣΤΗΝ ΣΠΑΡΤΗ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΟΥΡΓΗΣΕ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ

Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΝΗΘΗΚΕ ΣΤΗΝ ΣΠΑΡΤΗ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΟΥΡΓΗΣΕ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ 
 Λεωνίδα Πετρ. Τζεφεράκου* Δικηγόρου Παρ`Αρείω Πάγω  

 Kατά την διάρκεια του 8ου, 7ου και 6ου αιώνα π.Χ. η Σπάρτη ήταν η κυριαρχούσα Πολιτεία. Σύμφωνα με την παράδοση το καθεστώς της Σπάρ-της αποδιδόταν στον Λυκούργο, θεωρούμενο από κάποιους Αρχαίους, π.χ. από τον Πλούταρχο, ως τον κατ’ εξοχήν ιδανικό νομοθέτη. 

 ‘Εχει όμως αμφισβητηθεί κατά την αρχαιότητα και αυ-τή η ύπαρξη του Λυκούργου. Δηλαδή είχαν εγερθεί αμφιβολίες εάν Πράγματι υπήρξε ως άνθρωπος ο Λυ-κούργος, εάν φυσικά δεν αποτελεί αυτό εγκώμιο του ανδρός. Πάντως κατά τους Ρωμαϊκούς χρόνους ο Λυκούργος είχε καταστεί επώνυμος Θεός στη Σπάρτη.

 Και νεώτεροι όμως έχουν αμφισβητήσει τον Λυκούργο ως ιστορικό πρόσωπο και ετυμολογούν το όνομά του από τη ρίζα λυκ συνδεόμενη με το λατινικό Ιυx(φως). Λυκούργος είναι ο φωτοδότης Θεός, ακριβώς όπως Ο Απόλλων, παρά του οποίου έλαβε τη Νομοθεσία της Σπάρτης, ως χρησμό στους Δελφούς. Ένεκα τούτου υπήρξε και η ολοσχερής αδυναμία της μεταβολής ή καταργήσεως των νόμων, η οποία θεω-ρείτο ως ασέβεια προς τις θείες εντολές του Απόλλω-να. Οι νόμοι του Λυκούργου και γενικώς της Σπάρτης λέ-γονται Ρήτρες (ρήτραι γάρ κατά Δωριέας οι νόμοι), δηλαδή συμφωνία και μάλιστα προφορική, όπως α-κριβώς η Εβραϊκή Διαθήκη, μεταξύ Λυκούργου και Απόλλωνος ή του αποδεχομένου Λαού. Λέγεται δε Μεγάλη Ρήτρα, σε αντίθεση με τις καλούμε-νες από τους μεταγενέστερους μικρές Ρήτρες, των οποίων το ιστορικό αμφισβητείται. Η Μεγάλη Ρήτρα ανήκει στο τέλος του 8ου αιώνα ή στις αρχές του 7ου αιώνα π.Χ. και είναι το αρχαιότερο Κείμενο της Ελλη-νικής ιστορίας. Πρέπει να ιονισθεί ότι ΤΟ καθεστώς της Σπάρτης δεν ήταν ένα δημιούργημα που προέκυψε απότομα από κάποια Ρήτρα, στην προκείμενη περίπτωση από τη Μεγάλη Ρήτρα, αλλά τελικά διαμορφώθηκε κατά τον 6ον αιώνα π.Χ. ως άμυνα μιας κυρίαρχης μειοψηφίας έναντι μιας υπόδουλης πλειονοψηφίας. Ακόμη δεν γίνεται αποδεκτό, όπως υποστηρίζεται από κάποιους, ότι οι μεταρρυθμίσεις που έγιναν με τη Μεγάλη Ρήτρα οφείλονται στον Έφορο Χείλωνα.

 Η Μεγάλη Ρήτρα διασώθηκε από τον Πλούταρχο “Διός Σκυλλανίου και Αθηνάς Σκυλλανίας ιερόν ιδρυ-σάμενον. φυλάς φυλάξαντα και ωβάς ωβάξαντα, τριά-κοντα Γερουσίαν συν αρχαγέτας κατακτήσαντα, ώρας εξ ώρας απελλάζειν μεταξύ Βαβύκας τε και Κνακιώ-νος, ούτως εισφέρειν τε και αφίστασθαι, δάμω δ’ α-νταγορίαν ήμεν και κράτος”. Κατά το Κείμενο αυτό. το οποίο βεβαίως δεν είναι αρχαϊκό. αλλά ο Πλούταρχος προσπαθεί να εκφρασθεί σε δωρική διάλεκτο. υποτί-θεται ότι ο Θεός Απόλλων αποτείνεται στον Λυκούρ-γο, στον οποίο υπαγορεύει την Ρήτρα με την οποία δίδεται εντολή (στον Λυκούργο) να ιδρύσει “ιερόν Διί τω Σκυλλανίω και Αθηνά τη Σκυλλανία”, και να χωρί-σει την Σπάρτη σε Φυλάς. Θα Πρέπει να σημειωθεί ότι παλαιότερα οι Δωρικές Φυλές ήσαν οι Υλλείς, οι Δυ-μάνες και οι Πάμφυλοι. Ακόμη να χωρίσει την Σπάρτη σε ωβάς, δηλαδή σε τοπικάς περιφερείας γεγονός που ενθυμίζει ή μάλλον προδικάζει τους Δήμους της Αττικής ή τις 35 Ρωμαϊκές tribes. Οι Ωβές και οι Φυλές στις οποίες χωρίσθηκε η Σπάρτη ήσαν ισάριθμοι, δηλαδή πέντε [5]. τουλάχιστον κατά τους κλασικούς χρόνους και ίσως κάθε μία φυλή να είχε και την τοπική αρμοδιότητά της. Η πενταμερής διαίρεση των Φυλών πρέπει να σχετί-ζεται και προς τον συνοικισμό των πέντε κωμών της Σπάρτης Αμύκλαι, Κοντούρα (Κυνόσουρα), Λίμναι, Μεσόα, Πιτάνα]. Έκτοτε ο Στρατός στη Σπάρτη συνεκροτείτο κατά κώ-μας και όχι εκ καταγωγής. Β. Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ 
Στη Σπάρτη εγκαθίσταται Γερουσία με τριάντα μέλη, αποτελούμενη από είκοσι οκτώ (28) γέροντες, δηλαδή τους Αρχηγούς των προκρίτων οικογενειών, και τους δύο (2) Αρχαγέτες, δηλαδή τους Βασιλείς (Πλουτ. Λουκ. 6,3: Αρχαγέται δ’ σι βασιλείς λέγονται), σι οποί-οι προ- εδρεύουν της Γερουσίας. Ο θεσμός αυτός της Γερουσίας αποτέλεσε την σημα-ντικότατη και δημοκρατικότατη καινοτομία της Μεγά-λης Ρήτρας, Ορίζεται ότι ο Δήμος (αρχικά εξαιρετικά στρατιωτικού χαρακτήρος), αποτελούμενος από ό-λους τους Σπαρτιάτες άνω των τριάντα ετών, απελλά-ζειν, δηλαδή συνέρχεται-συνεδριάζει και μάλιστα σε ορισμένο τόπο. Την εκκλησία του Δήμου, την Αλκή Συνέλευση κατά την οποία λαμβάνονται αποφάσεις για τις δημόσιες υποθέσεις, συγκαλούν και δια-• λύουν σι Αρχαγέτες (Βασιλείς) και οι Γέροντες (τα μέλη της Γερουσίας). Ο Δήμος, όμως, δεν προβαίνει μόνο σε προτάσεις, αλλά έχει παρασχεθεί σε αυτόν η εξουσία όπως αντι-λέγει, δηλαδή να προβαίνει ο ίδιος σε προτάσεις και να αποφασίζει. Καθιερώθη δηλαδή η αρχή της ισηγορίας, η οποία εί-ναι ελληνική αρχή, σε αντίθεση προς την αριστοκρα-τική αρχή της συμφωνίας ή διαφωνίας στην Ρώμη. Αργότερα, ίσως μετά τον Πρώτο Μεσσηνιακό πόλεμο, σι βασιλείς Πολύδωρος και Θεόπομπος περιόρισαν την ανταγορία, δηλαδή την εξουσία του Δήμου να α-ντιλέγει στην Γερουσία, και σι βασιλείς και οι γέροντες (μέλη της Γερουσίας) να διαλύουν την εκκλησία και να μην κυρώνουν πρόταση του Δήμου, όταν έκριναν ότι ο Δήμος δεν διαλογιζόταν ορθά. Δηλαδή η Γερουσία απέκτησε την μεγίστη αρμοδιότη-τά της μέσα στην Σπαρτιατική ευνομία και το απελλά-ζειν —το δικαίωμα του εκκλησιάζειν— το δικαίωμα του συνέρχεσθαι και αποφασίζειν της Εκκλησίας του Δήμου, ως βουλευτική ιδιότητα καθίσταται ασήμα-ντος. Από τον βασιλέα Θεόπομπο εδημιουργήθη πρόσθε-τος εκκλησία, καλουμένη μικρά, η οποία ουσιαστικά υποκατέστησε την εκκλησία του Δήμου.  Είναι αξιοσημείωτο και πρέπει να τονιστεί ιδιαιτέρως ότι η Σπάρτη είναι εκείνη, η οποία εισάγει πρώτη φο-ρά την Δημοκρατία στην Ελλάδα, πολύ ενωρίτερα από την Χίο ή την Αθήνα, η οποία Θεωρείται η ιδρύ-τρια της Δημοκρατίας. Στην Μεγάλη Ρήτρα σι έννοιες του Δήμου, του κρά-τους (προφανώς εν αντιθέσει προς τη βία) και προ-παντός της ανταγορίας είναι παντού και πάντοτε τα υπόβαθρα της δημοκρατίας. Εξ άλλου είναι χαρακτηριστική η πορεία της ισηγορί-ας, η οποία άρχισε ως ανταγορία. Με τους δύο όρους, Ισηγορία και Ανταγορία, σι οποίοι ουσιαστικά είναι σχεδόν ταυτόσημοι, εκδηλώνεται όλη η ψυχολογική και πολιτική διαφορά. Η μεν Αντα-γορία σημαίνει-δηλώνει αγώνα και αντεπίθεση και δυναμική κατάσταση, η δε ισηγορία σημαίνει-δηλώνει ισορρόπηση πολιτικών δυνάμεων διά της ισονομίας, ακόμη σημαίνει και δηλώνει καταστάλαξη και στατική κατάσταση της δημοκρατίας, όπως συνέβη στην Αθή-να κατά τους κλασικούς χρόνους. Η καταγωγή της Βασιλείας στην Σπάρτη παραμένει σκοτεινή. Οι Βασιλείς (Αρχαγέται) ήσαν δύο στην Σπάρτη κληρονομικά προερχόμενοι από δύο γένη, των Αιγιαδών και των Ευρυπωντιδών. και ασκούσε ο καθένας πλήρη εξουσία, όπως οι Ύπατοι στη Ρώμη. Ορκίζοντο κάθε μήνα ότι Θα βασιλεύσουν σύμφωνα με τους νόμους της Πόλεως. Ασκούσαν και δικαιοδο-τικά καθήκοντα σε Θέματα οικογενειακού δικαίου (υιο-θεσία, επίκληροι) και σε Θέματα θείου δικαίου. Η Γερουσία αποτέλεσε το στοιχείο ισορροπίας, μετα-ξύ των Βασιλέων, οι οποίοι κατέτειναν προς την τυ-ραννίδα —αν και η Σπάρτη δικαίως υπερηφανεύετο ότι διέφυγε από την τυραννίδα— και του Δήμου κατα-τείνοντος στην Δημοκρατία. Οπότε εδημιουργήθη προς περιορισμό των Βασιλέων, αλλά είναι ζήτημα εάν εδημιουργήθη προς περιορισμό του Δήμου (ποίων εξουσιών;). Είχε συμβουλευτικάς αρμοδιότη-τας προς τους βασιλείς αλλά είχε και κάποια ποινική δικαιοδοσία. Η Γερουσία ήταν το παντοδύναμο όργα-νο στη Σπάρτη και ήταν δυνατόν να παρομοιασθεί με την senatus της Ρωμαϊκής δημοκρατίας. 
ΟΙ ΕΦΟΡΟΙ Η Μεγάλη Ρήτρα δεν μνημονεύει τους Εφόρους, σι οποίοι είναι μεταγενέστερος θεσμός. Αρχικά οι ‘Έφο-ροι είχαν θρησκευτικά καθήκοντα και δρούσαν ως ου-ρανοσκόποι και εξ αυτού ονομάσθηκαν και ‘Έφοροι. Κατά communis opinion οι κατάλογοι των Εφόρων ανάγοντο στο έτος 754/3 π.Χ.. το οποίο σημαίνει ότι από τότε απέκτησαν πολιτική εξουσία. όμως η Πα-ρουσία τους θεωρείται βεβαία από τον 6ο αιώνα π.Χ. Οι ‘Έφοροι ήσαν πέντε και η θητεία τους ήταν ετήσια και εξ αυτών ο πρώτος επώνυμος. Εξελέγοντο από το Δήμο άνευ κάποιου αριστοκρατικού κριτηρίου και γι’ αυτό οι ‘Έφοροι εμφανίζονται ως οι κατ’ εξοχήν δημο-κρατικοί άρχοντες. ι. ιν Στην Σπάρτη δεν υπήρχαν νόμοι αλλά μόνον κάποιαι Ρήτραι και οι ‘Έφοροι έκριναν αυτογνώμονες, γεγο-νός που κακίζει ο Αριστοτέλης. Συνεπώς η εξουσία αυτών ήταν μεγίστη και πάνω από την Γερουσία και πάνω από τους βασιλείς, τους οποίους έλεγχαν και αξίωναν ευθύνες. Ασκούσαν δικαιοδοτικά καθήκοντα και η δικαιοδοσία τους άρχισε από αυτή της εποπτείας της αγοράς και λύνοντας και τις διαφορές που προκύπτουν σε αυτή. Συγκαλούσαν και διεύθυναν την Απέλλα (την εκκλησία του Δήμου). Ηδύναντο να στρέφονται απεριορίστως κατά των ειλώτων και των περιοίκων. Ασκούσαν δη-μοσιονομικά καθήκοντα. Γενικά από κοινού με την Γερουσία κατεύθυναν την όλη πολιτική του καθεστώ-τος της Σπάρτης. Ακόμη λέγεται ότι δεν ήσαν ακεραί-ου χαρακτήρα και υπόκειντο σε δωροδοκίας. Τοιουτοτρόπως, αφ’ ενός με τον περιορισμό της α-νταγορίας και αφ’ ετέρου με την εμφάνιση των Εφό-ρων, η εξουσία του Δήμου μεταπίπτει στην Γερουσία και των Βασιλέων στους Εφόρους. Βασικός σκοπός της πολιτείας των Σπαρτιατών ήταν η ισόβιος αγωγή, η οποία έθετε εκποδών όλων τον ιδιωτικό βίο μετά των προνομίων αυτού προς χάρη της πολεμικής προπαρασκευής και της αριστείας στον πόλεμο. Επιτυχώς δε παρομοιάζεται η Πολιτεία των Λακεδαιμονίων με Στρατόπεδο. Εξ αυτού του λό-γου υπήρξαν και τα “φιδίτια”, δηλαδή τα Συσσίτια, στα οποία μετέχουν οι Σπαρτιάτες πολίτες, οι όμοιοι, αλλά οι μη δυνάμενοι να συνεισφέρουν στα “Φιδίτια” εθεωρούντο υπομείονες, δηλαδή κατώτεροι, καθιστά-μενοι μερικώς άτιμοι. Οι άρρενες, από ηλικίας επτά ετών, αποσπώντο από την μητρική αγκάλη και ανετρέφοντο από κοινού με μεγαλύτερους νέους, από ηλικίας δε δεκατεσσάρων ετών κατατάσσοντο μεταξύ των αγνώστου ετυμολογί-ας ειρένων, άνω δε των είκοσι ετών ήσαν πλήρεις πολίτες, ως τέλειοι πολεμιστές. Έκτοτε ο βίος αυτών ανήκε στους πολέμους, στην πολεμική προπαρα-σκευή και στους αγώνες. Δεν είναι δε τυχαίο γεγονός ότι οι Σπαρτιάτες μέχρι των κλασικών χρόνων σχεδόν συνεχώς αρίστευαν στους ολυμπιακούς αγώνες. Η ξενία (φιλοξενία), η οποία ήταν καύχημα των άλλων Ελλήνων και αρχικώς και των Σπαρτιατών, μετατρά-πηκε βραδύτερα στην Σπάρτη στην ξενηλασία (εκδίω-ξη των ξένων από την χώρα), η οποία ασκείτο από τους Εφόρους, ένεκα του φόβου και της δυσπιστίας στα ξενικά στοιχεία και στους νεωτερισμούς. Κάτω από τις συνθήκες αυτές η οικονομία στην Σπάρ-τη δεν ήταν δυνατόν να αναπτυχθεί και η επιμονή στο βαρύ σιδηρούν νόμισμα αποτελεί δείγμα οικονομικής αποτελμάτωσης και μάλιστα σε χρόνους που είχε α-ναχθεί σε δόγμα η αρχή “χρήματ’ ανήρ”. Η εισαγωγή του νομισματικού χρήματος (Ελληνικό νόμισμα εκόπη ΤΟ Πρώτον στην Ιωνία τον 7ο αιώνα π.Χ.) επέφερε αναστάτωση, η οποία αντανακλάται και στην νέα νοοτροπία σύμφωνα με την οποία κριτήριο του ανδρός (πολίτη) είναι τα χρήματα, δεν μετέβαλε τον κατά βάση γεωργικό χαρακτήρα της οικονομίας, συν τοις άλλοις και διότι δεν εκόπτοντο μικράς αξίας νομίσματα για να προσφέρονται στο μικροεμπόριο — το τοπικό και το διατοπικό. Ο πλούτος ήταν η κυριό-τητα εκτάσεων γης και ήταν συσσωρευμένος μεταξύ των ολίγων μεγάλων γαιοκτημόνων, που απομυζού-σαν τους χωρικούς, σι οποίοι καθίσταντο κατάχρεοι και προσωπικώς και οικογενειακώς υπέγγυοι στους δανειστές. Και όμως η Σπάρτη, πριν μεταβληθεί σε κάτεργο και αποκρούσει κάθε πρόοδο, είχε προσφέρει πολιτισμό πολλά υποσχόμενο. Αυτή έθεσε τα θεμέλια της Δημοκρατίας, η οποία έ-μελλε σε άλλους τόπους να ανθίσει. Από τη Σπάρτη επήγασε και η Ελληνική μουσική, διά του Θαλήτου, του Πολυμνάστου και προ παντός διά του Τερπάν-δρου και του Αλκμάνος, αλλά και σι τέχνες ήκμαζαν τότε στην Σπάρτη. Η Σπάρτη, όπως κάθε αριστοκρατία, εφημίζετο και με τις γυναίκες της, σι οποίες μάλιστα είχαν συσσωρεύ-σει και πλούτον• ακόμη και εις την τέχνη του κυνηγίου επιδίδοντο οι γυναίκες στην Σπάρτη. Η αγωγή της Σπάρτης δεν είναι δυνατόν να υποστη-ριχθεί ότι προσέφερε παιδεία. Είναι η μόνη Ελληνική Πόλις που περιχαρακώθηκε και παρέμεινε τελικά στο περιθώριο του ελληνικού Πνευματικού πολιτισμού και διέφερε εξ αυτού από τις άλλες Ελληνίδες Πόλεις και από το άλλο μεγάλο έθνος της κλασικής αρχαιότητας, των Ρωμαίων. Το καθεστώς της Σπάρτης, η Ευνομία, όπως απεκα-λείτο, ήταν παρά φύσιν και αλλότριο Παντός Ελληνι-κού, είναι δε ακόμη θλιβερότερη η πολιτιστική υπο-χώρηση της Σπάρτης, δεδομένου ότι συνέβαινε σε χρόνους κατά τους οποίους αναγεννάτο η υπόλοιπη Ελλάς. Δεν είναι δυνατόν να εξηγηθεί ούτε από την δωρική ούτε από την Λακωνική καταγωγή των Σπαρτιατών, αλλά μόνον από την ανάγκη για διαρκή άμυνα, κυρί-ως από τον δεύτερο Μεσσηνιακό πόλεμο, περί τα τέ-λη του 7ου αιώνος π.Χ., ανάγκη όμως την οποία αυτοί οι ίδιοι προκαλούσαν. Παρά ταύτα η Σπαρτιατική αγωγή εύρε θαυμαστές και μάλιστα από Πρόσωπα που ελάχιστα θα αναμένετο τέτοιος θαυμασμός, εκ μέρους Αθηναίων. Όχι μόνον κατά την διάρκεια του Χρυσού Αιώνος υ-πήρχε φιλολακωνική παράταξη (Κίμων) αλλά και κατά τον 4ο αιώνα π.Χ. ρωμαλέα πνεύματα του Σωκρατικού ιδίως κύκλου, προεξάρχοντος του Πλάτωνος, όχι μό-νον εζήλευαν την Σπάρτην, αλλά και ασχολούντο με μελέτες περί την των Σπαρτιατών Πολιτείαν, της ο-ποίας τότε δημιούργησαν τον μύθο και το φωτοστέ-φανον. ‘Ομως για να κατανοήσουμε το καθεστώς, τις διοικη-τικές δομές και την λειτουργία του στην Αρχαία Σπάρ-τη Θα πρέπει να εξετάσουμε την κοινωνική δομή της Πόλης (του Κράτους) της Σπάρτης. Η κοινωνική δομή μιας Πολιτείας επηρεάζει την μορφή του κρατούντος πολιτειακού καθεστώτος και αντιστρόφως. Ο πολιτι-σμός μιας κοινωνίας σίγουρα επηρεάζει τον πολιτικό πολιτισμό. Ο πολιτικός πολιτισμός σίγουρα προάγει τον πολιτισμό μιας κοινωνίας. Είναι ιστορικά αποδε-δειγμένο ότι ο κοινωνικός πολιτισμός αναπτύχθηκε σημαντικά εκεί όπου ο πολιτικός πολιτισμός της Δη-μοκρατίας αναπτύχθηκε. Ένεκα τούτου, για να γίνει περισσότερο κατανοητό το καθεστώς της αρχαίας Σπάρτης, καθίσταται αναγκαίο να μελετηθεί η Κοινω-νική δομή αυτής. Η Κοινωνία της Σπάρτης ήταν διαστρωματωμένη σε κοινωνικές τάξεις και φυλές. Ειδικότερα στην Κοινωνία της Πολιτείας της Σπάρτης υπήρχαν τρεις Τάξεις υπηκόων του καθεστώτος, οι Σπαρτιάτες, σι Περίοικοι και σι Είλωτες. 
1. 01 ΣΠΑΡΤΙΑΤΕΣ Οι Σπαρτιάτες εκαλούντο μεταξύ τους και όμοιοι που σημαίνει ίσοι. Εκαλούντο επίσης και ευπατρίδες. ‘Ετσι και στην Σπάρτη όμοιοι εκαλούντο σι γνήσιοι πολίτες, σι της αυτής τάξεως και θέσεως. Στην τάξη των ομοίων ανήκαν Περί τα 1.500-3.000 ά-τομα. Εννοούμε τους πολεμιστές. Αυτό συνέβαινε στα ύστερα χρόνια της κλασικής αρχαιότητας. Αντίθετα στα πρώιμα χρόνια αριθμούσαν περί τους εννέα χι-λιάδες πολεμιστές. Με τους συνεχείς πολέμους όμως και τις αλλεπάλληλες εμφύλιες μεταξύ των ελληνικών πόλεων συρράξεις ο αριθμός των ομοίων ελαττώθηκε σημαντικά, τόσο ώστε αναγκάστηκαν οι ύστεροι βα-σιλείς της Σπάρτης να λάβουν δραστικά μέτρα κατά της λειψανδρίας και υπέρ της αύξησης του αριθμού των πολεμιστών εγγράφοντας ως νόμιμους πολίτες είλωτες ή νόθους. Οι αριθμοί λοιπόν των Σπαρτιατών κυμαίνονταν κατά μέσο όρο από τρεις έως πέντε χι-λιάδες. Ο συνολικός αριθμός της Λακεδαίμωνος ήταν άνω των εκατόν ογδόντα χιλιάδων κατοίκων. Βασική υποχρέωση των ομοίων ήταν να πληρώνουν τις συν-δρομές τους για το συσσίτιο όπου εκεί έπαιρναν τα γεύματά τους• την συνδρομή αυτή την αποτελούσαν μια ορισμένη ποσότητα κριθάλευρου και κρασιού, αποξηραμένων σύκων, τυριού και φυσικά κρέατος. Η άλλη σημαντικότερη υποχρέωση του κάθε όμοιου ή-ταν να είναι ικανός πολεμιστής. “Η ζωή της τιμής” με άλλα λόγια. ‘Ένας τομέας που γύρω του ξετυλίγεται ένας ολόκλη-ρος Δαίδαλος εκπαιδεύσεως που ξεκινά από την παι-δική ή νηπιακή ηλικία. Μάλλον καλύτερα Θα λέγαμε πως ξεκινούσε πριν ακόμη γεννηθεί, μιας και σι γο-νείς έπρεπε να βρίσκονται στην κατάλληλη ηλικία τε-κνοποίησης με υγιή και γυμνασμένα τα σώματά τους. Το αποκορύφωμα της εκπαιδεύσεως ήταν να δώσουν σι πολίτες στην πολιτεία άνδρες που Θα ήταν εραστές των αρετών και που Θα αγαπούσαν την πατρίδα τους υπέρ πάντων, δείχνοντας έτσι το αρμόζον θάρρος στις μάχες. Ο Λυκούργος ήθελε να επιβάλλει με τους νόμους του την ακατανίκητη υποχρέωση στους πολίτες της Σπάρτης να ασκούνται σε κάθε είδους αρετή. Η αρχαία πόλη της Σπάρτης αποτελείτο από τις εξής πέντε κώμες: Λίμναι, Κυνόσουρα, Μεσόα, Πιτάνη και Αμύκλαι. Οι Δωριείς Σπαρτιάτες ακολούθως αποτελούνταν από τρεις φυλές: των Υλλέων, των Δυμάνων και των Παμ-φύλων, και από το μέρος της διαμονής σε πέντε Ωβές ή κοινότητες• είναι τα ονόματα των χωριών που ανα-φέρονται παραπάνω. Αυτά συνέβαιναν κατά την αρχική περίοδο γιατί σε κάποια εποχή, ίσως απ’ τους Ελληνιστικούς χρόνους και λίγο πρίν, έπαψαν να υφίστανται οι τρεις παλαιές φυλές. Η λέξη φυλή πήρε τη Θέση της λέξεως ωβά. Κατά τις πρώιμες εποχές πρέπει να αναφέρουμε πως ο Σπαρτιατικός στρατός διαιρείτο σε πέντε λόχους, τα ονόματα των οποίων είναι τα εξής: Αιδόλιος, Σίνης, Σαρινάς, Πλόας και Μεσόατης. Οι όμοιοι εκτός από τη γη τους (κλήρος), την πανοπλία τους, την κατοικία τους, τα πολυτιμότερά τους κτήματα τα αποτελούσαν σι είλωτές τους, τα άλογά τους και τα σκυλιά τους. Αυ-τά αποτελούσαν και τα τιμαλφή τους. Οι Σπαρτιάτες δανείζονταν μεταξύ τους αυτά που αποτελούσαν την ιδιοκτησία τους. Το σημείο αυτό ήταν άξιο παρατήρη-σης που τονίζει θετικά την εξαιρετική αυτή προθυμία τους. 
2. 01 ΠΕΡΙΟΙΚΟΙ Οι κύριες ασχολίες των περιοίκων ήσαν η κτηνοτρο-φία, η γεωργία, τα χειρωνακτικά επαγγέλματα, η α-λιεία και το εμπόριο. Είχαν αρκετά δικαιώματα και απολάμβαναν αυτονομί-α. Ήταν αυτοδιοικούμενοι θεσπίζοντας δικούς τους νόμους. Ο Σπαρτιατικός νόμος όμως υπερίσχυε επά-νω στους νόμους των περιοίκων. Πάντως δεν εφαρ-μοζόταν, όπως Θα νόμιζαν πολλοί, ο Σπαρτιατικός νόμος και στους περιοίκους. Ήταν υποχρεωμένοι απ’ τις “συνθήκες” να ακολου-θούν τους ίδιους συμμάχους και τους ίδιους εχθρούς. Παρατάσσονταν στις μάχες ως οπλίτες με βαρύ οπλι-σμό και αποτελούσαν τις επικουρικές δυνάμεις των Σπαρτιατών. Υστερούσαν όμως σε μαχητική αξία, α-φού ήταν κυρίως αγρότες. Ενίοτε εξεστράτευαν μόνοι τους στο όνομα της Σπάρτης και σε αποστολές αρκε-τά επικίνδυνες. Ήταν υποχρεωμένοι άλλωστε και να υπηρετούν την στρατιωτική τους Θητεία. Επίσης πλήρωναν φόρο. Η Σπαρτιατική Πολιτεία διόριζε σ’ αυτούς αρμοστές (διοικητές). 
3. 01 ΕΙΛΩΤΕΣ Για τους είλωτες επικρατεί η άποψη πως ήταν δούλοι. Δεν ήταν όμως δούλοι με τη συνηθισμένη έννοια. Θα μπορούσαμε να τους χαρακτηρίσουμε σαν ένα είδος δημόσιων δούλων. Αλλά ας δούμε ποίες ήταν σι αρμοδιότητές τους. Δού-λευαν για λογαριασμό τους την γη. Το εισόδημα που Θα έδιναν στον ιδιοκτήτη είχε προσδιορισθεί από πριν. Ο Σπαρτιάτης ιδιοκτήτης δεν είχε δικαίωμα να αθετήσει το λόγο του και ετιμωρείτο με κατάρα από την πολιτεία (αν έπαιρνε περισσότερο απ’ το συμφω-νημένο εισόδημα). Οι είλωτες κρατούσαν το πλεόνα-σμα της συγκομιδής και την μισή Περίπου απ’ την παραγωγή. Οι οικογένειες των ειλώτων ζούσαν στο κτήμα (κλή-ρο), συνεπώς βγάζουμε το συμπέρασμα πως δεν βρίσκονταν μέσα στην Πολιτεία της Σπάρτης αλλά στα πέριξ αυτής. Άρα ήταν “δούλοι” υπό ορισμένες συν-θήκες. Οι ώριμοι στην ηλικία είλωτες υποχρεώνονταν να παίρνουν μέρος στις εκστρατείες των Λακεδαιμο-νίων. ‘Εκαναν τις βοηθητικές δουλειές, όπως το να ε-πιβλέπουν τα ζώα με τις αποσκευές. Ενίοτε έπαιρναν μέρος και στην μάχη ή φυλούσαν το στρατόπεδο. Ο οπλισμός τους συνήθως ήταν αυτός των ψιλών. Συχνά σι Πιο ρωμαλέοι απ’ αυτούς συ-μπλήρωναν και τις τάξεις της φάλαγγας ως βαριά οπλισμένοι, όταν αποκτούσαν τα δικαιώματα του πο-λίτη. Πολλοί είλωτες έτσι κέρδιζαν την ελευθερία τους μιας και ο νομοθέτης προέβλεπε, σε αυτούς που ανδραγα-θούσαν, να χαρίζεται η ελευθερία τους. Με αυτό τον τρόπο έφευγαν απ’ την τάξη των ειλώτων, και δημι-ουργούσαν μια καινούργια που σχετικά με αυτή Θα αναφερθούμε Παρακάτω. Έτσι κάθε Σπαρτιάτης από τον κλήρο του, ένα κομμά-τι γης ίσο με των υπολοίπων ομοίων (ίσο από από-ψεως παραγωγικής και όχι σε τετραγωνικά μέτρα), προμηθευόταν τα προς το ζην. Ολόκληρη η Λακωνική γη ήταν διαιρεμένη κατά αυτόν τον τρόπο. Οι ρήτρες τού απαγόρευαν να εργάζεται, μιας και σι είλωτες ήταν επιφορτισμένοι με την καλ-λιέργεια της γης. 
ΑΝΑΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΟΙΚΩΝ - ΕΙΛΩΤΩΝ
Από τον Ηρόδοτο μαθαίνουμε ότι οι Λακεδαιμόνιοι, μαζί με τους πέντε χιλιάδες οπλίτες που έστειλαν στις Πλαταιές, έδωσαν συνοδεία από ελαφρά οπλισμέ-νους.  Αυτοί στο Πεδίο της μάχης κατανέμονταν ως ψιλοί. Ήσαν οι Είλωτες και αντιστοιχούσαν επτά σε κάθε οπλίτη απ’ την τάξη των ομοίων. Σε αυτούς Πρέπει να προσθέσουμε και πέντε χιλιάδες περιοίκους που πο-λέμησαν ως ψιλοί. ‘Ετσι συμπεραίνουμε πώς ήταν σε γενικές γραμμές η πληθυσμιακή Κατανομή των τριών αυτών τάξεων και Κυρίως των περιοίκων και των ειλώτων κατά τη μάχη των Πλαταιών.
 ΑΛΛΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΤΑΞΕΙΣ
 Πέρα απ’ τις τρεις τάξεις, υπήρξαν και κάποιες άλλες. Αλλαγές αναγκαστικές μιας και το απαιτούσαν οι πε-ριστάσεις, για να αυξηθεί ο αριθμός των οπλιτών. Θα το δούμε με λεπτομέρειες παρακάτω. 
ΝΟΘΟΣ, ΜΟΘΑΞ, ΝΕΟΔΑΜΩΔΗΣ
 Μόθαξ ήταν ο νόθος γιος ενός Σπαρτιάτη. ‘Ηταν το παιδί μιας ειλώτισσας κι ενός Όμοιου. Συχνά αυτά τα παιδιά αποκτούσαν πολιτικά δικαιώματα, ακολουθώ-ντας την Σπαρτιατική αγωγή. Για να συμβεί αυτό ό-μως έπρεπε ο μόθαξ να ήταν σύντροφος ενός συγκε-κριμένου Σπαρτιατόπουλου. Συνήθως ο πατέρας πρό-τεινε τον μόθακα για τον γιο του. Μόνο έτσι Θα μπο-ρούσε να ακολουθήσει την αγωγή. Μετά το πέρας της αγωγής ο μόθακας γινόταν πολί-της της Σπάρτης. Υπήρξαν και περιπτώσεις που ένας μόΘακας έπαιρνε την παγγένεια για εξαιρετικές υπη-ρεσίες (ίσως λίγο πριν συμπληρωθεί η αγωγή). Μπο-ρούσε λοιπόν Κάποιος που δεν γεννήθηκε γνήσιος Σπαρτιάτης να γίνει όμοιος, αποκτώντας κλήρο και πολιτικά δικαιώματα. Δεν μπορούσε να πάρει Κάποιος την Σπαρτιατική ι-θαγένεια. αν ήταν νόθος ή ξένος, αν δεν ανατρεφόταν σύμφωνα με τους Σπαρτιατικούς νόμους. Ο Μόθαξ λοιπόν ήταν ένα αγόρι που. ενώ δεν ήταν γνήσιος Σπαρτιάτης, έπαιρνε μέρος στην αγωγή. Νεοδαμώδης λεγόταν ένας άνδρας που είχε συμπλη-ρώσει την αγωγή του σαν μόθαξ. Αυτή ήταν η μια πε-ρίπτωση. Λόγω των συνθηκών που επικρατούσαν στην Λακε-δαίμονα. σε συνάρτηση με τις συχνές πολεμικές συρ-ράξεις, η Σπάρτη υπέφερε από λειψανδρία. ‘Ετσι θε-σπίστηκαν μέτρα ώστε να μεγαλώσει τεχνητά ο πλη-θυσμός της. ‘Όσοι απ’ την τάξη των ειλώτων έδειχναν γενναιότητα στις μάχες ή όσοι πληρούσαν τις κατάλληλες προδια-γραφές, γινόντουσαν γνήσιοι πολίτες της πόλεως. ‘Ένα σοφό μέτρο μιας και σι είλωτες ήταν ‘Ελληνες και όχι δούλοι αλλόφυλοι. Καταρρίπτεται έτσι η συ-κοφαντία που ήθελε τους Σπαρτιάτες να φορούν πα-ρωπίδες σε πολιτικοκοινωνικούς Τομείς της ζωής Τους. Υπήρξαν και νεοδαμώδεις που ήταν είλωτες (πριν), οι οποίοι λάμβαναν χάρη για την Προσφορά τους προς την Σπάρτη. Ελευθερωθέντες γίνονταν πολίτες απο-κτώντας έτσι κλήρο. Απολάμβαναν όλες τις Παροχές του Κράτους προς τους πολίτες, επωμίζονταν όμως και τις νόμιμες υποχρεώσεις τους απέναντι στην Πο-λιτεία. Είχαμε λοιπόν δύο ειδών απελεύθερους ή καλύτερα νεοδαμώδεις. Αυτούς που ήταν διαφορετικοί απ’ τους είλωτες και αυτούς που ήταν μερικοί απ’ τους είλωτες. Συμπερασματικά, οι νεοδαμώδεις απετέλεσαν σημα-ντικό μέρος του Στρατού των Λακεδαιμονίων. Τα κτή-ματα που δεν είχαν Σπαρτιάτη κληρονόμο τα έπαιρ-ναν οι νεοδαμώδεις όπου και ζούσαν εκεί. Υπήρξαν περιπτώσεις που, αφού απελευθερώνονταν αρκετοί νεοδαμώδεις, τους δίνονταν κτήματα στα με-θόρια της Λακεδαίμωνος. Εκεί ίσως και να καλλιερ-γούσαν μόνοι τους τη γη τους. Ωστόσο όπου και να βρισκόταν ο νεοδαμώδης εκτελούσε υπηρεσία οπλίτη και έπαιρνε μέρος στη στρατιωτική εκγύμναση. ακόμα κι αν ήταν, όπως προαναφέρθηκε, εγκατεστημένος ως συνοριακή φρουρά. Ονομαστότεροι μόθακες της ιστορίας της Σπάρτης υπήρξαν ο Λύσανδρος, ο Καλλικρατίδας, ο Γύλλιπος κ.ά. ΟΙ ΤΡΟΦΙΜΟΙ Οι τρόφιμοι ήταν ελληνικής καταγωγής από άλλες πόλεις όμως, δηλαδή μη Λάκωνες. Ανατρέφονταν στην Σπάρτη και λάμβαναν την Ιδία αγωγή με τα Σπαρτιατόπουλα. Υπήρχε και η περίπτωση να είχαν γεννηθεί στην Σπάρτη από ξένους γονείς, αλλά λάμ-βαναν πάλι την Ιδία Σπαρτιατική αγωγή. Επώνυμοι τρόφιμοι υπήρξαν οι γιοι του Ξενοφώντος και του Φωκίωνος. Τρόφιμος εσήμαινε το θετό τέκνο. Αντικαταστάθηκε σιγά σιγά απ’ το μόθαξ. Από τροφίμους και νόθους —που ήταν εύρωστοι και ρωμαλέοι στην εμφάνιση— απαρτιζόταν ο στρατός του Αγησίπολη, οι οποίοι ήταν ψημένοι... στις μάχες. πεπειραμένοι στη ζωή της τιμής. ΟΙ ΥΠΟΜΕΙΟΝΕΣ Με τον καιρό υπέστησαν σι νόμοι του Λυκούργου τη φυσική τους φθορά που είχε ως αποτέλεσμα το σύ-στημα να κλονισθεί απ’ τα θεμέλια. Τα θεμέλια αυτά ήταν Οι όμοιοι. Υπήρξαν αρκετοί βασιλείς της Σπάρτης μεταρρυθμι-στές, που προσπάθησαν να ανατρέψουν την σε βά-ρος των ομοίων κατάσταση. Στην τάξη των υπομειόνων συγκαταλέγονταν όσοι εκ των ομοίων έχαναν το δικαίωμα να ονομάζονται πολί-τες. Αυτό συνέβαινε σε όσους δεν μπορούσαν να πληρώσουν τις οφειλές τους προς το συσσίτιο. ΟΙ ΟΜΟΙΟΙ ΠΟΛΕΜΙΣΤΕΣ ΚΑΙ Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥΣ ‘Οποίος μελετήσει την πολιτεία της Σπάρτης θα βγά-λει το συμπέρασμα πώς σι πολίτες της, μέσα απ’ το πρίσμα της φιλοσοφίας, λειτουργούσαν σ’ όλους τους τομείς της ζωής τους. Περιφρονούσαν την καλοπέρα-ση και την πολυτέλεια. Πράγματι και γιατί να φροντί-ζουν περί πλούτου τη στιγμή που όλοι είχαν εξασφα-λισμένη την τροφή τους και όλοι ζούσαν ομοίως. Ε-κτός του ότι δεν υπήρχαν τα μέσα για να πλουτίσει κάποιος, δεν επιθυμούσαν τον πλούτο. Στην Λακεδαίμονα όμως εξασφαλίζονταν τα ενδύματα μέσα απ’ την οικιακή οικονομία. ‘Όσο για τα πολυτελή ενδύματα, τα στολίδια, και τα κοσμήματα, υπήρχε η λογική πως ο στολισμός ήταν τα εύρωστα σώματα και όχι η πολυτέλεια. Επαγγελματίες και ερασιτέχνες πολεμιστές Εύκολα Θα μπορούσαμε να χωρίσουμε τους οπλίτες της αρχαίας Ελλάδος σε δύο κατηγορίες. Σε αυτούς που ασχολούνταν σε επαγγελματική βάση με τα πο-λεμικά (ίσως ο όρος επαγγελματικά να μην ανταπο-κρίνεται πλήρως με την ιδιότητα που είχαν τότε) και σ’ αυτούς που έπαιρναν τα όπλα όταν υπήρχε ανά-γκη. Στην Σπάρτη εφαρμόστηκαν όχι μόνο απλές στρατιω-τικές ασκήσεις αλλά εξειδικευμένα και περίπλοκα με μεγάλο βαθμό δυσκολίας γυμνάσια, που το πιθανότε-ρο είναι να μην εφαρμόσθηκαν Ποτέ έξω απ’ τα σύνο-ρα της Λακεδαίμωνος. Στα ύστερα χρόνια της κλασικής αρχαιότητας, αρκετές πόλεις κράτη διαφοροποίησαν τις πολεμικές τους καινοτομίες και δημιούργησαν επίλεκτες στρατιωτικές μονάδες, όπου η μόνιμη ενασχόλησή τους ήταν η ε-ξάσκηση στα πολεμικά σύμφωνα με τα Σπαρτιατικά Πρότυπα. Ενασχόληση μόνο με τα πολεμικά Μια απ’ τις κυριότερες καινοτομίες που πραγματο-ποίησε ο Λυκούργος στην Πολιτεία του ήταν και η απαγόρευση της εργασίας στους πολίτες, άνδρες αλ-λά και γυναίκες. Στις άλλες ελληνικές πόλεις οι πολίτες ακολουθούσαν όποια εργασία ήθελαν. π.χ. του γεωργού, του εμπό-ρου, του πλοιάρχου, του τεχνίτη. Κατά αυτόν τον τρόπο ο καθένας μπορούσε να πλουτίσει, μιας και ο χρηματισμός ήταν ελεύθερος. Στην Σπάρτη, αντίθετα, ο νομοθέτης απαγόρευε στους ομοίους όλες τις κατη-γορίες πλουτισμού. Καθόρισε σύμφωνα με τις ρήτρες να “εργάζονται” σε ό,τι θεωρούσαν πως Θα εξασφά-λιζε την ελευθερία της πόλεως. Αυτή η εργασία που συμβούλευαν σι ρήτρες δεν ήταν άλλη απ’ την εξάσκηση στα πολεμικά και στην αρετή. Αξιοσημείωτες διαφορές των Σπαρτιατών και των υπολοίπων Ελλήνων Στην Σπάρτη ήταν καθιερωμένο το κυνήγι ως άριστη άσκηση (εκπαίδευση), γι’ αυτό κι αν κάποιος συμμε-τείχε σ’ αυτό δεν εμποδιζόταν απ’ την πολιτεία. ‘Όπως έλεγε και ο Λυκούργος, οι κόποι του κυνηγιού, δηλαδή οι συνθήκες, μοιάζουν με τους στρατιωτικούς. Γι’ αυτό προέτρεπε τους πολίτες να λαμβάνουν μέρος στο κυνήγι και τους δικαιολογούσε ακόμα κι αν έλει-παν απ’ το φιδίτιο, αρκεί να έστελναν ένα μικρό μέρος του θηράματος για τους συντρόφους τους. Οι Σπαρτιάτες που έφθαναν στην ανδρική ηλικία ε-κλέγονταν για τα μεγαλύτερα δημόσια αξιώματα. Η Πολιτεία νοιαζόταν αποκλειστικά και μόνο γι’ αυτούς. Αντίθετα, στις υπόλοιπες ελληνικές πόλεις για όσους επέρασαν την εφηβική ηλικία, η Πολιτεία τους δεν νοιαζόταν ούτε για τη φυσική τους κατάσταση ούτε για τη σωματική τους ευρωστία. Ενώ τους επιστρά-τευε όποτε ήθελε. ΦΙΔΙΤΙΑ - ΣΥΣΚΗΝΙΑ Κάθε Σπαρτιάτης πολίτης ανήκε σε μια δεκαπενταμε-λή ομάδα, που ονομαζόταν συσκηνία. Η δεκαπεντα-μελής αυτή ομάδα, μετά την ηλικία του είρηνα, ζούσε μαζί σε ιδιαίτερα οικήματα. ‘Ηταν υποχρεωμένοι απ’ το νόμο να κοιμούνται εκεί μέχρι να συμπληρώσουν το τριακοστό έτος της ηλικίας Τους. Μόνο μετά το πέρας του τριακοστού έτους μπορού-σαν τη νύκτα να κοιμούνται στις οικίες τους, με τις οι-κογένειές τους, την υπόλοιπη μέρα όμως γυμνάζο-νταν ή βρίσκονταν στη λέσχη μαζί με τους συντρόφους τους, της συσκηνίας. Ξέρουμε πως ο Σπαρτιάτης έπρεπε τουλάχιστον μέχρι την ηλικία των τριάντα ετών να είχε παντρευτεί, απ’ την άλλη απαγορευόταν το βράδυ να φεύγει απ’ την συσκηνία. Τι γινόταν; Αυτό έχει να κάνει με την εφευ-ρετικότητα των συσκήνων. Διαβάζοντας Κανείς τον Λυκούργο του Πλούταρχου καταλαβαίνει. Τα μέλη της συσκηνίας ανέπτυσσαν μεταξύ τους μη αναλώσιμους δεσμούς φιλίας, αυξάνοντας έτσι στο έπακρο την μαχητικότητά τους κατά τις συμπλοκές με τους εχθρούς. Από την μετεφηβική ηλικία οι σύσκηνοι γυμνάζονται μαζί σε όλες τις σκληρές δοκιμασίες της εκπαίδευσής τους στα πολεμικά. Το αποτέλεσμα ήταν να γεννιέται ομοψυχία μέσα στην ομάδα, και με τη σειρά της αυτή η ομοψυχία βοηθούσε ώστε να δείχνουν γενναιότητα κατά τις μάχες. γιατί όχι μόνο ο ένας φίλος προσπαθούσε να φανεί αν-δρείος στα μάτια του άλλου, να μη δείξει αδράνεια και λιποψυχία κατά τις συμπλοκές, αλλά και προσπα-θούσε κάθε μέλος με αυταπάρνηση να σώσει τον συ-μπολεμιστή που κινδύνευε. Αυτοί οι όμιλοι των 15 ανδρών δειπνούσαν όλοι μαζί σε κοινό τραπέζι. Στην κοινή αυτή τράπεζα έπρεπε ο Καθένας να δώσει ίση ποσότητα με τους υπολοίπους σε αλεύρι. σύκα, τυρί και κρασί. Τα αγαθά αυτά τα πα-ραλάμβανε και τα διαχειριζόταν η πολιτεία. Η κύρια τροφή —το Κυρίως πιάτο Θα μπορούσαμε να πούμε σήμερα— για εκείνη την ημέρα ήταν ο μέλανας ζωμός. Αποτελείτο ο ζωμός αυτός από χοιρινό ή μο-σχαρίσιο κρέας βρασμένο Κυρίως με το αίμα του. Πρόσθεταν ξύδι και αλάτι. Αυτά τα κοινά δείπνα λέγονταν συσσίτια ή φιδίτια ή ανδρεία. ‘Επρεπε σ’ αυτά να παραβρίσκονται όλοι χωρίς να έχουν γευματίσει πριν. Οι βασιλείς λάμβαναν διπλή μερίδα. όχι για να χορ-τάσουν σι ίδιοι αλλά για να δώσουν την δεύτερη αυτή μερίδα όπου ήθελαν. Οι φιδιτιούντες σε Κοινή τράπεζα λέγονταν και σύ-σκηνοι. Συνδέονταν με στενούς δεσμούς φιλίας, αφού ζούσαν μαζί από παιδιά μέχρι που αποστρατεύονταν. Στον στρατιωτικό βίο του κάθε Σπαρτιάτη τα φιδίτια διακρίνονταν σε δύο τομείς της ανθρώπινης υπόστα-σης, τον σωματικό και τον πνευματικό. Παρείχαν την ιδανική τροφή για το σώμα αλλά και την ψυχή. Η δι-δασκαλία της σωφροσύνης είχε τον πρωτεύοντα ρόλο σ’ αυτά, και ακόμα γίνονταν συζητήσεις για προβλή-ματα που αφορούσαν την πόλη. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο απαγορευόταν ρητώς να μεταφέρουν προς τα έξω ό,τι συζητούσαν σ’ αυτά. Υπήρχε η παράδοση ο γεροντότερος να δείχνει την είσοδο και να λέει “διά τούτων φησίν ουδείς εξέρχεται λόγος”. Στις γυναίκες επιτρεπόταν η είσοδος στα φιδίτια. Στα παιδιά επέτρεπαν την είσοδο, όχι για να δειπνήσουν αλλά για να μαθαίνουν να κλέβουν (τροφή). Επίσης για να μάθουν κι αυτά πως πρέπει να κρατούν μυστι-κά όσα άκουγαν. Τα μυούσαν έτσι σιγά σιγά στους πολιτικούς λόγους. Στα συσσίτια συνηθιζόταν να αναφέρεται κάθε καλή πράξη η οποία έγινε στην πόλη (σύμφωνα προς το μέτρο της αρετής). ‘Ετσι κάθε αντίθετη προς την αρετή ενέργεια ήταν κατακριτέα. Όρισε ο Λυκούργος ακόμη να επιβλέπουν σι μεγαλύ-τεροι των συσκηνίων τους υπολοίπους ώστε να μην παρασύρονται από βουλιμία, έτσι που να μη βλάπτο-νται. Μετά το πέρας των συσσιτίων ο καθένας (άνω των τριάντα) ήξερε πως έπρεπε να γυρίσει Πίσω στην Οικία του, γι’ αυτό φρόντιζαν να μην πολυπίνουν γιατί έπρεπε να κάνουν τη νύχτα μέρα. καθώς δεν επιτρε-πόταν το βράδυ να κυκλοφορούν με τη βοήθεια φα-νού. Ο Λυκούργος επέβαλε το να είναι λιτοδίαιτοι οι Σπαρ-τιάτες γιατί είχε παρατηρήσει πως οι γυμνασμένοι με-τά το φαγητό και χρώμα έχουν καλό και το σώμα τους παραμένει όμορφο. Ενώ σι αγύμναστοι φαίνονται πα-ραφουσκωμένοι μετά το γεύμα και άσχημοι, και κατα-ντούν ασθενείς. Πριν εφαρμόσει ο Λυκούργος τον θεσμό των φιδιτίων, οι Σπαρτιάτες ζούσαν όπως σι υπόλοιποι ‘Ελληνες στις οικίες τους. Επειδή όμως εκεί συνέβαιναν διάφο-ρες “αταξίες” όπως μας λέει ο Ξενοφών στη Λακεδα-μωνίων Πολιτεία, έφερε αυτούς έξω στα συσκήνια. Με την λέξη αταξία ο Ξενοφών εννοεί κάθε ενέργεια ή τρόπο ζωής που δεν ταιριάζει σ’ έναν υγιή πολίτη πολεμιστή. Στο φανερό λοιπόν των συσκη ούτε για τη φυσική τους κατάσταση ούτε για τη σωματική τους ευρωστία. Ενώ τους επιστράτευε όποτε ήθελε. ΦΙΔΙΤΙΑ - ΣΥΣΚΗΝΙΑ Κάθε Σπαρτιάτης πολίτης ανήκε σε μια δεκαπενταμε-λή ομάδα, που ονομαζόταν συσκηνία. Η δεκαπεντα-μελής αυτή ομάδα, μετά την ηλικία του είρηνα, ζούσε μαζί σε ιδιαίτερα οικήματα. ‘Ηταν υποχρεωμένοι απ’ το νόμο να κοιμούνται εκεί μέχρι να συμπληρώσουν το τριακοστό έτος της ηλικίας τους. Μόνο μετά το πέρας του τριακοστού έτους μπορού-σαν τη νύκτα να κοιμούνται στις οικίες τους. με τις οι-κογένειές τους, την υπόλοιπη μέρα όμως γυμνάζο-νταν ή βρίσκονταν στη λέσχη μαζί με τους συντρό-φους τους, της συσκηνίας. Ξέρουμε πως ο Σπαρτιάτης έπρεπε τουλάχιστον μέχρι την ηλικία των τριάντα ετών να είχε παντρευτεί, απ’ την άλλη απαγορευόταν το βράδυ να φεύγει απ’ την συσκηνία. Τι γινόταν; Αυτό έχει να κάνει με την εφευ-ρετικότητα των συσκήνων. Διαβάζοντας κανείς τον Λυκούργο του Πλούταρχου καταλαβαίνει. Τα μέλη της συσκηνίας ανέπτυσσαν μεταξύ τους μη αναλώσιμους δεσμούς φιλίας, αυξάνοντας έτσι στο έπακρο την μαχητικότητά τους κατά τις συμπλοκές με τους εχθρούς. Από την μετεφηβική ηλικία οι σύσκηνοι γυμνάζονται μαζί σε όλες τις σκληρές δοκιμασίες της εκπαίδευσής τους στα πολεμικά. Το αποτέλεσμα ήταν να γεννιέται ομοψυχία μέσα στην ομάδα, και με τη σειρά της αυτή η ομοψυχία βοηθούσε ώστε να δείχνουν γενναιότητα κατά τις μάχες, γιατί όχι μόνο ο ένας φίλος προσπαθούσε να φανεί αν-δρείος στα μάτια του άλλου, να μη δείξει αδράνεια και λιποψυχία κατά τις συμπλοκές, αλλά και προσπα-θούσε κάθε μέλος με αυταπάρνηση να σώσει τον συ-μπολεμιστή που κινδύνευε. Αυτοί οι όμιλοι των 15 ανδρών δειπνούσαν όλοι μαζί σε κοινό τραπέζι. Στην κοινή αυτή τράπεζα έπρεπε ο καθένας να δώσει ίση ποσότητα με τους υπολοίπους σε αλεύρι, σύκα, τυρί και κρασί. Τα αγαθά αυτά τα πα-ραλάμβανε και τα διαχειριζόταν η Πολιτεία. Η κύρια τροφή —το Κυρίως πιάτο Θα μπορούσαμε να πούμε σήμερα— για εκείνη την ημέρα ήταν ο μέλανας ζωμός. Αποτελείτο ο ζωμός αυτός από χοιρινό ή μο-σχαρίσιο κρέας βρασμένο κυρίως με το αίμα του. Πρόσθεταν ξύδι και αλάτι. Αυτά τα κοινά δείπνα λέγονταν συσσίτια ή φιδίτια ή ανδρεία. ‘Επρεπε σ’ αυτά να παραβρίσκονται όλοι χωρίς να έχουν γευματίσει πρίν. Οι βασιλείς λάμβαναν διπλή μερίδα, όχι για να χορ-τάσουν σι ίδιοι αλλά για να δώσουν την δεύτερη αυτή μερίδα όπου ήθελαν. Οι φιδιτιούντες σε Κοινή τράπεζα λέγονταν και σύ-σκηνοι. Συνδέονταν με στενούς δεσμούς φιλίας, αφού ζούσαν μαζί από παιδιά μέχρι που αποστρατεύονταν. Στον στρατιωτικό βίο του κάθε Σπαρτιάτη τα φιδίτια διακρίνονταν σε δύο τομείς της ανθρώπινης υπόστα-σης, τον σωματικό και τον πνευματικό. Παρείχαν την ιδανική τροφή για το σώμα αλλά και την ψυχή. Η δι-δασκαλία της σωφροσύνης είχε τον πρωτεύοντα ρόλο σ’ αυτά, και ακόμα γίνονταν συζητήσεις για προβλή-ματα που αφορούσαν την πόλη. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο απαγορευόταν ρητώς να μεταφέρουν προς τα έξω ό,τι συζητούσαν σ’ αυτά. Υπήρχε η παράδοση ο γεροντότερος να δείχνει την είσοδο και να λέει “διά τούτων φησίν Ουδείς εξέρχεται λόγος”. Στις γυναίκες επιτρεπόταν η είσοδος στα φιδίτια. Στα παιδιά επέτρεπαν την είσοδο, όχι για να δειπνήσουν αλλά για να μαθαίνουν να κλέβουν (τροφή). Επίσης για να μάθουν κι αυτά πως Πρέπει να Κρατούν μυστι-κά όσα άκουγαν. Τα μυούσαν έτσι σιγά σιγά στους πολιτικούς λόγους. Στα συσσίτια συνηθιζόταν να αναφέρεται κάθε καλή πράξη η οποία έγινε στην πόλη (σύμφωνα προς το μέτρο της αρετής). ‘Ετσι κάθε αντίθετη προς την αρετή ενέργεια ήταν κατακριτέα. Όρισε ο Λυκούργος ακόμη να επιβλέπουν οι μεγαλύ-τεροι των συσκηνίων τους υπολοίπους ώστε να μην παρασύρονται από βουλιμία, έτσι που να μη βλάπτο-νται. Μετά το πέρας των συσσιτίων ο καθένας (άνω των τριάντα) ήξερε πως έπρεπε να γυρίσει πίσω στην οικία του, γι’ αυτό φρόντιζαν να μην πολυπίνουν γιατί έπρεπε να κάνουν τη νύχτα μέρα, καθώς δεν επιτρε-πόταν το βράδυ να κυκλοφορούν με τη βοήθεια φα-νού. Ο Λυκούργος επέβαλε το να είναι λιτοδίαιτοι οι Σπαρ-τιάτες γιατί είχε παρατηρήσει πως οι γυμνασμένοι με-τά το φαγητό και χρώμα έχουν καλό και το σώμα τους παραμένει όμορφο. Ενώ οι αγύμναστοι φαίνονται πα-ραφουσκωμένοι μετά το γεύμα και άσχημοι, και κατα-ντούν ασθενείς. Πριν εφαρμόσει ο Λυκούργος τον θεσμό των φιδιτίων, οι Σπαρτιάτες ζούσαν όπως οι υπόλοιποι ‘Ελληνες στις οικίες τους. Επειδή όμως εκεί συνέβαιναν διάφο-ρες “αταξίες” όπως μας λέει ο Ξενοφών στη Λακεδαι-μονίων Πολιτεία, έφερε αυτούς έξω στα συσκήνια. Με την λέξη αταξία ο Ξενοφών εννοεί κάθε ενέργεια ή τρόπο ζωής που δεν ταιριάζει σ’ έναν υγιή πολίτη πολεμιστή. Στο φανερό λοιπόν των συσκηνίων, υπό τα όμματα των πρεσβυτέρων και των άλλων αρχό-ντων της πόλεως, ήξερε πως δεν Θα παρέβαιναν τις διαταγές του. Είχε κανονίσει επίσης όσοι τύχαινε να λείπουν σε κυ-νήγι να στέλνουν μια συμφωνημένη μερίδα και οι πλουσιότεροι συχνά συνεισέφεραν και άρτους. Κατ’ αυτόν τον Τρόπο το τραπέζι των συσκήνων είχε όλα τα απαραίτητα χωρίς να έχει μεγάλες δαπάνες. Η δίαιτά τους κανονίστηκε έτσι απ’ τον Λυκούργο ώ-στε και την τροφή τους να μη στερούνται και απ’ το μέτρο να μην ξεφεύγουν, με όλες τις συνέπειες που Θα είχε αυτό. Ο νομοθέτης είχε πάλι παρατηρήσει πως σ’ όλες τις ελληνικές πόλεις σι πολίτες συναναστρέφονταν στις συντροφιές τους με τους συνομηλίκους τους. Προ-σπάθησε στη Σπάρτη να το αλλάξει και όρισε στα φι-δίτια να δειπνούν μαζί γενικά όλες σι ηλικίες, έτσι ώ-στε σι νέοι να μαθαίνουν απ’ τις εμπειρίες των πρε-σβυτέρων. Έφερε με τον τρόπο αυτό στα φιδίτια την σύνεση. Κατάφερε οι νέοι μπροστά στους γεροντότε-ρους να προσέχουν την συμπεριφορά τους περισσό-τερο, αφού σέβονταν την παρουσία τους. Τα συσσίτια στην Λακεδαίμονα τα έλεγαν και φιδίτια γιατί γινόντουσαν η αφορμή για να δημιουργηθούν σι φιλικοί δεσμοί μεταξύ τους. Ανακεφαλαιώνοντας, το συσσίτιο ήταν ένα είδος λέ-σχης όπου δειπνούσαν. Στην δωρική γλώσσα το κα-λούσαν φιδίτιον. Στην αττική διάλεκτο λεγόταν συσσί-τιον. Άλλες λέξεις που του αποδίδονταν ήταν ανδρεί-ον ή συσκήνιον. Κάθε ομάδα συσκήνων αποτελούνταν από δεκαπέντε μέλη. Κάθε μέλος ή και κάθε Καινούργιο μέλος γινόταν δεκτό ύστερα από μυστική ψηφοφορία των υπολοί-πων μελών, ακόμα και μία ψήφος ήταν αρκετή για να μη γίνει δεκτός ο υποψήφιος. Σε κανένα Σπαρτιάτη δεν επιτρεπόταν να δειπνεί στο σπίτι, παρά μόνο όταν μαγείρευε ένα ζώο μετά από θυσία ή κυνήγι, οπότε ήταν υποχρεωμένος να στείλει μέρος του σφαγίου στο συσσίτιο για τους συντρόφους του. ο γηραιότερος σε κάθε συσσίτιο βεβαιωνόταν ότι κα-νένα απ’ τα άλλα μέλη δεν Θα καθόταν στο δείπνο χωρίς να γυμναστεί πρώτα. Μόνο μετά το εξηκοστό έτος μπορούσε να ξεκουραστεί χωρίς να τιμωρηθεί. ο λόγος τελικά που καλούνταν σι νέοι κάτω των είκο-σι ετών, παρόλο που δεν είχαν συμπληρώσει το στά-διο της αγωγής τους, γινόταν για να συμπληρώσουν την πολιτική τους αγωγή, παρόλο που μέχρι εκείνη την ηλικία δεν είχαν αποκτήσει πολιτικά δικαιώματα. Τελειώνοντας την περιγραφή της κοινωνικής δομής της Αρχαίας Σπάρτης, κρίνεται σκόπιμο να παρατεθεί εμβόλιμα, προς ενημέρωση, η ονοματολογία των μη-νών του έτους στην αρχαία Σπάρτη.
 ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΑΡΧΑΙΟΙ 
ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ΑΓΝΩΣΤΟΣ 
ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ ΕΛΕΥΣΙΝΙΟΣ 
ΜΑΡΤΙΟΣ ΓΕΡΑΣΤΙΟΣ 
ΑΠΡΙΛΙΟΣ ΑΡΤΕΜΙΣΙΟΣ 
ΜΑΙΟΣ ΔΕΛΧΙΝΙΟΣ 
ΙΟΥΝΙΟΣ ΦΛΙΑΣΙΟΣ 
ΙΟΥΛΙΟΣ ΕΚΑΤΟΜΒΕΥΣ 
ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ ΚΑΡΝΕΙΟΣ
 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ ΠΑΝΑΜΟΣ
 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ ΗΡΑΣΙΟΣ 
ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ ΑΠΕΛΛΑΙΟΣ
 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ ΔΙΟΣΘΥΟΣ 
Γ’ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ - ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
Από την μελέτη του καθεστώτος της Αρχαίας Σπάρτης. της δομής και της λειτουργίας του είναι δυνατόν να συναχθούν ορισμένα ασφαλή συμπεράσματα και να διατυπωθούν κάποιες εκτιμήσεις με σοβαρό περι-εχόμενο. 
Ειδικότερα, εάν Θελήσουμε να δώσουμε έναν πρόχει-ρο ορισμό στον κοινωνικό όρο “Πολιτισμός”, θα μπο-ρούσαμε να τον αποδώσουμε ως εξής: Πολιτισμό κα-λούμε την πνευματική και υλική πρόοδο της ανθρω-πότητας σε όλα τα πεδία και την παράλληλα προς αυτή εξελισσόμενη ηθική πρόοδο αυτής (της ανθρω-πότητας). Για να αξιολογήσουμε μία κοινωνία Θα πρέπει να α-ναζητήσουμε τον πολιτισμικό δείκτη της και ο πολιτι-σμικός δείκτης Θα προκύψει από την εκτίμηση-αξιολόγηση και του πολιτικού καθεστώτος και των πολιτειακών θεσμών (δομή και λειτουργία αυτών) και των κοινωνικών δομών και της πνευματικής και υλι-κής ποιότητας της ζωής των πολιτών. Μέτρον εκτίμησης της ποιότητας της πνευματικής ζωής αποτελεί και η έκταση (δυνατότητα συμμετοχής) και η ποιότητα της παιδείας, με τα αποτελέσματα αυ-τής στους πολίτες. Μέτρον εκτίμησης του βιοτικού επιπέδου για την κά-λυψη των βιοτικών-βιολογικών αναγκών του ανθρώ-που αποτελεί και η δυνατότητα παραγωγής-διάθεσης-απόκτησης των αγαθών που απαιτούνται για μία άνε-τη επιβίωση του ανθρώπου, δηλαδή από την ποσοτι-κή και ποιοτική κατάσταση της αγοράς και την ικανό-τητα συμμετοχής όλων των πολιτών στην όλη λει-τουργία της. 
Με αυτή τη μεθοδολογία, εάν επιχειρήσουμε να αξιο-λογήσουμε την Κοινωνία της Αρχαίας Σπάρτης, Θα διαπιστώσουμε πολύ σοβαρά Θέματα και αξιόλογες καταστάσεις, πολιτικές, πολιτειακές και κοινωνικές. Αναλογιζόμενοι ότι η μεγάλη Ρήτρα του Λυκούργου ανήκει στο τέλος του 8ου ή αρχάς του 7ου αιώνος π.Χ. και αποτελεί το αρχαιότατο κείμενο της Ελληνικής Ιστορίας, εκτιμώντας δε το περιεχόμενο αυτής, ιδιαιτέ-ρως τον βασικό - τον κεντρικό πυρήνα της Δημοκρα-τίας, την αρχή της ισηγορίας. επιβάλλεται ιστορικά, κοινωνικά, πολιτισμικά, ηθικά αλλά και νομικά να α-ναγνωρισθεί η Σπάρτη ως Ιδρύτρια της Δημοκρατίας, αφού πολύ ενωρίτερα από την Χίο και την Αθήνα, που θεωρούνται αυτές ιδρύτριες της Δημοκρατίας, επινό-ησε, διατύπωσε και έθεσε σε εφαρμογή την Δημοκρα-τία στην Κοινωνία της, έστω και σε εκείνη την πρω-τοπλασματική μορφή.
 Δεν Θα ήταν υπερβολή να λεχθεί ότι η Δημοκρατία γεννήθηκε στην Σπάρτη και υιοθετήθηκε από την Α-θήνα, της οποίας κατέστη Θετή θυγατέρα. αναγνωρί-ζοντας όμως ότι η υιοθετούσα μητέρα, η Αθήνα. ανέ-θρεψε την υιοθετημένη θυγατέρα ως γνήσια, καταξίω-σε αυτήν και ακόμη ανέδειξε αυτήν ως το πολιτικό-κοινωνικό κόσμημα και καύχημα της ανθρωπότητας όλης. 
Μέσα στο εν πολλοίς περιφρονημένο από πολλούς ιστορικούς καθεστώς της Σπάρτης, εκτός από τη γέν-νηση της Δημοκρατίας. γεννήθηκαν και άλλες σημα-ντικές πανανθρώπινες αρετές, σι οποίες ποτέ δεν Θα παύσουν να κοσμούν τον άνθρωπο. Αναπτύχθηκε η αγάπη προς την πατρίδα, ως η πρώ-τη και βασική υποχρέωση του ανθρώπου, η οποία εκφράσθηκε μεγαλόπρεπα και υπέροχα με την μητρι-κή εντολή-ευχή “ή ταν ή επί τας”. Αναπτύχθηκε ο σεβασμός προς τον άνθρωπο, με την απονομή σεβασμού στους γεροντότερους, διακρινο-μένης της Σπάρτης εις τούτο από όλες τις Ελληνίδες πόλεις. Καλλιεργήθηκε η αποστροφή προς το χρήμα, ιδιότητα που προφυλάσσει από την φιλαργυρία και υποδού-λωση του ανθρώπου στον πλούτο, στα υλικά αγαθά και την απομάκρυνσή του από τις ηθικές και πνευμα-τικές αξίες και αρετές. 
Ο τρόπος διαβιώσεως-σιτίσεως των Σπαρτιατών α-ποτελεί ένα ξεχωριστό δείγμα κοινωνικής διαβίωσης και επιβίωσης. 
Ο μέλας ζωμός αποτελεί ένα δείγμα αυτοσυγκράτησης, αυτοεπιβολής και επικυριαρχίας επί των ενστικτωδών δυνάμεων που διατηρεί μέσα του ο άνθρωπος, χρησιμοποιώντας Προφανώς σοβα-ρά αποθέματα ηθικών και πνευματικών αξιών.
 Η άρχουσα Τάξη της Σπάρτης επιχειρεί και επιβάλλει τους γνωστούς κανόνες διαβίωσης του καθεστώτος της Σπάρτης και στα Ιδία τα μέλη της. Αυτό μαρτυρεί και δηλώνει μια κοινωνία με ξεχωριστό ηθικό και πνευματικό περιεχόμενο, που δύσκολα συναντιέται στην ανθρώπινη ιστορία. 
Η Ηγεσία της δεν παρασύρεται στην αποκλειστική και προνομιακή απόλαυση των υλικών αγαθών για τον εαυτό της (για τα μέλη της), αδιαφορώντας για τους υπολοίπους.
 Η ύπαρξη αυτού του στοιχείου μέσα στην λειτουργία του καθε-στώτος της Σπάρτης εκτιμάται ως πολύ σημαντική και η έλλειψή του αποτελεί κοινή ανθρώπινη αδυναμία, που δεν εξέλιπε ποτέ στην ανθρώπινη Κοινωνία και στα δημοκρατικά ακόμη καθεστώτα, μη εξαιρουμένης ακόμη και της εποχής μας. 
Συνεπώς διαπιστώνεται ιστορικά και κοινωνικά, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, διαρκώς και κατά κά-ποιο τρόπο συστηματικό, ίσως Θα μπορούσε Κά-ποιος να ισχυρισθεί. ότι οι περισσότεροι συγγραφείς της Ελληνικής Ιστορίας, αγνωμόνως και πεισμόνως, παραλείπουν. αγνοούν και δεν προβάλλουν την πραγματική ιστορία της Σπάρτης και ευρύτερα της Λακωνίας, ιδιαιτέρως δε της ηρωικής Μάνης. Βέβαια σι γνώστες της αληθινής Ελληνικής ιστορίας υποκλί-νονται στο μεγαλείο της Ιστορίας της Σπάρτης και ευ-ρύτερα της Λακωνίας. Είναι αποδεδειγμένο ιστορικά και κοινωνικά ότι όταν αγνοείται παραβλέπεται η ιστορία ενός τόπου και ενός Λαού ή και τμήματος αυτού, τότε ακολουθεί και η μη αναγνώριση ή και η παραβίαση βασικών δικαιω-μάτων του τόπου και του Λαού αυτού. 
Κλασικό παράδειγμα αποτελεί η Σπάρτη, η Λακωνία ευρύτερα και ιδιαιτέρως η Ιστορική Μάνη, την οποία η Ελληνική Πολιτεία συνεχίζει να αγνοεί, παραβιάζοντας βασικά δικαιώματα του ιστορικού αυτού τμήματος της Ελλη-νικής Επικράτειας, της Λακωνικής Χώρας με τους Ε-θνικούς ιστορικούς Θησαυρούς, της Αρχαίας Σπάρ-της, του Μυστρά, της Μονεμβασίας και της Μάνης. Μήπως αυτή την χρονική περίοδο η Ελληνική Πολι-τεία δεν αδίκησε την Λακωνία με την ίδρυση Πανεπι-στημιακών Σχολών στην Πελοπόννησο, κατά τρόπο αντιεπιστημονικό, αντικοι-νωνικό. αντιπολιτιστικό, α-ντιπολιτισμικό και με περίσσιο έλλειμμα σεβασμού στην Ελληνική Ιστορία;
 ‘Ομως η Λακωνική Χώρα, με τον ευγενή Λαό της, Πο-τέ δεν συνδύασε την εκτέ-λεση των υποχρεώσεων και των καθηκόντων της στην Ελληνική Πατρίδα με τις α-δικίες σε βάρος της και γι’ αυτό πάντα πρωτοπόρος στην Προσφορά Θυσιών συνέχιζε, συνεχίζει και Θα συνεχίσει την ωραία αυτή παράδοση της αγόγγυστης προσφοράς προς την Ελληνική Πατρίδα και σι Λάκαι-νες με υπερηφάνεια Θα επαναλαμβάνουν την ευχή-εντολή της αρχαίας Σπαρτιάτισσας στα παιδιά τους, “ή ταν ή επιτας”, όταν αυτά προστρέχουν στα καλέ-σματα κινδύνου της Ελληνικής Πατρίδας και μάλιστα με επανάληψη αυτής της θείας εντολής, της οποίας η ηθική δύναμη έχει τόση και τέτοια δύναμη. ώστε να κάμπτει και αυτήν την δύναμη της μητρικής στοργής και αγάπης, αντικαθιστώντας την με την αγάπη προς την πατρίδα. Είναι δε γεγονός ότι και στην εποχή μας η Θεία αυτή εντολή της Σπαρτιάτισσας Μάνας για το χρέος προς την πατρίδα επαναλαμβάνεται όχι μόνο από την Λάκαινα Μάνα. αλλά και από τον Λάκωνα πα-τέρα, ο οποίος ακούγεται να λέγει, ευθύς αμέσως μετά την αεροθαλασσοσυντριβή για την πατρίδα του πρώ-του γιου του, ότι είναι έτοιμος να δεχθεί την θυσία και του άλλου του γιου. 
Πραγματικό εν δυνάμει λειτουργικό ιστορικό μεγαλείο από τον Λεωνίδα στις Θερμοπύ-λες, από τον Παλαιολόγο στην Πόλη, από τον Δαβάκη στην Πίνδο και με διαρκές πατριδολατρευτικό και πα-τριδοσωτήριο σάλπισμα, το οποίο είναι βέβαιο ότι Θα συνεχίσει πάντοτε στο διάβα του χρόνου να γοητεύει τις ψυχές και να προστάζει τις συνειδήσεις κάθε Λάκαινας και κάθε Λάκωνα. 
Αθήνα Ιούλιος 2002

ΠΕΡΙΚΛΗΣ Ο ΜΕΓΙΣΤΟΣ ΠΟΙΛΤΙΚΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ

ΣΑΣ ΚΑΛΩΣΟΡΙΖΩ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΑΥΤΗ

MΟΛΩΝ ΛΑΒΕ ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΤΗΣ ΣΠΑΡΤΗΣ

Στην Σπάρτη δεν γεννήθηκε μόνον ανδρεία αλλά και η Δημοκρατία του Λυκούργου και στην Αθήνα μεγαλούργησε.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΔΑΒΑΚΗΣ - ΣΥΜΒΟΛΟΝ ΗΡΩΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΟΞΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΕΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΕΙ

Ο ΗΡΩΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΤΡΙΑΚΟΣΙΩΝ ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

ΜΑΧΗ ΜΑΡΑΘΩΝΟΣ - ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΔΟΞΑ - ΚΟΣΜΟΣΩΤΗΡΙΑ ΝΙΚΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ

Λεωνίδας Π. Τζεφεράκος Δικηγόρος παρ` Αρείω Πάγω Η ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗΣ ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ___________________________________________________________ Η Τοπική Αυτοδιοίκηση αποτελεί βασικό και θεμελιώδη θεσμό μέσα στο λειτουργικό πλαίσιο μιας συντεταγμένης Πολιτείας και είναι δυνατόν να συμβάλλει σημαντικά στην διεύρυνση της δημοκρατίας μέσα στη λειτουργία μιας κοινωνίας, στην ανάπτυξη της χώρας και κατ` επέκταση στην ευημερία του Λαού. Για να επιτευχθούν οι στόχοι αυτοί της Τοπικής Αυτοδιοίκησης απαιτείται να εξασφαλισθούν ορισμένες βασικές προϋποθέσεις. Δηλαδή: 1}. To Εκλογικό Σώμα - ο κυρίαρχος Λαός - πρέπει να ενθυμείται ότι όλες οι εξουσίες στην λειτουργία της Δημοκρατίας απορρέουν από αυτόν και πρέπει να ασκούνται υπέρ αυτού. Πρέπει να ενθυμείται ότι κάθε φορά που καλείται στις εκλογές είτε Βουλευτικές είτε της Τοπικής Αυτοδιοίκησης δεν εκλέγει άρχοντες, όπως αρκετά αντιλαϊκά έχει επικρατήσει να λέγεται, αλλά εκλέγει - διορίζει και μάλιστα για ορισμένο - περιορισμένο χρονικό διάστημα Διαχειριστές της Δημόσιας Λειτουργίας της Πολιτείας. Βέβαια οι εκλεγόμενοι Διαχειριστές της Δημόσιας Λειτουργίας για να μπορέσουν να ασκήσουν το λειτούργημα τους έχουν ανάγκη να εφοδιασθούν με κάποιες εξουσίες-αρμοδιότητες. ΟΙ εξουσίες – αρμοδιότητες αυτές είναι εκείνες ακριβώς τις οποίες ο ίδιος ο Λαός θέτει για τον αυτοπεριορισμό του, χάριν της ομαλής κοινωνικής συμβίωσης του, με την διαδικασία θέσπισης και εφαρμογής των διαφόρων νoμικών κανόνων, δια του θεσμού της νομοθετικής εξουσίας. 2}. Ο κυρίαρχος Λαός πρέπει να παρακολουθεί προσεκτικά τους εκλεγόμενους πολίτες για την άσκηση της Δημόσιας Λειτουργίας, εάν συμμορφώνονται επακριβώς με τις εντολές του, δηλαδή με τους νόμους και να μην ανέχεται παρεκτροπές και παραβάσεις, διότι η ανοχή και η αδιαφορία του Λαού στην διαχείριση της Δημόσιας Λειτουργίας συμβάλλει στην αλαζονεία και τον σφετερισμό της εξουσίας, στην ανύψωση των εκλεγομένων σε Άρχοντες και οι ανεξέλεγκτοι Άρχοντες διαμορφώνουν κοινωνίες αδικουμένων αρχομένων και οι αρχόμενοι – ανενεργοί πολίτες κατά κανόνα αδικούνται και ταλαιπωρούνται από τους Άρχοντες. 3}. Ο Λαός πρέπει να ασκεί το κυριαρχικό εκλογικό δικαίωμα του με σύνεση, σωφροσύνη και μεγάλη προσοχή, λαμβάνοντας υπόψη μόνον τον παράγοντα αξιοκρατία, ώστε να εκλέγει και να αναδεικνύει Τοπικούς Αυτοδιοικητικούς Λειτουργούς [ όχι άρχοντες] ικανούς να ανταποκριθούν στην Τοπική Αυτοδιοικητική Λειτουργία, δηλαδή στο σύνολο των αρμοδιοτήτων – υποχρεώσεων, που έχουν ανατεθεί στην Τοπική Αυτοδιοίκηση. Για να επιτευχθεί η σωστή και κατάλληλη εκλογή των Τοπικών Αυτοδιοικητικών Λειτουργών ο πολίτης της Δημοτικής και Νομαρχιακής Περιφέρειας έχει υποχρέωση: α}. Να τιμά και να υπολήπτεται όλους τους συμπολίτες οι οποίοι αποπειρώνται και επιχειρούν, μέσα από την Δημοκρατική εκλογική διαδικασία, να υπηρετήσουν την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Δηλαδή όλους τους υποψήφιους. β}. Να επιλέγει – να ψηφίζει μόνο αξιοκρατικά, εκείνους οι οποίοι κατά την κοινή κρίση και αντίληψη έχουν τα προσόντα –τη γνώση, το ήθος και τη σχετική εμπειρία – που απαιτούνται για την άσκηση της Δημόσιας Λειτουργίας, την οποία διεκδικούν να αναλάβουν και να εκτελέσουν. Εάν αγαπάμε κάποιους που πολιτεύονται πρέπει να κρίνουμε σωστά εάν αξίζουν . Εάν αξίζουν να τους δώσουμε και την ψήφο μας εάν δεν αξίζουν να τους δώσουμε μόνον την καρδιά μας όχι την ψήφο μας , γιατί εάν τους δώσουμε και την ψήφο μας θα κάνουμε πολύ κακό στο τόπο μας στην πόλη μας. Στην εκλογική διαδικασία ο πολίτης πρέπει να λειτουργεί με αυστηρά κριτήρια επιλογής, ενεργοποιώντας την κριτική αποφασιστική λειτουργία του πρωταρχικά και κυρίαρχα με την λογική του και όχι μόνο με το συναίσθημα του, όχι με ιδιοτέλεια ή κάθε είδους μικροσκοπιμότητες. Πρέπει πάντοτε να προτάσσει το κοινό συμφέρον μέσα στο οποίο οπωσδήποτε λειτουργεί και το δικό του, διότι μόνον όταν προτάσσεται, υποστηρίζεται και λειτουργεί το κοινόν συμφέρον προάγονται δυναμικά και τα επί μέρους ατομικά συμφέροντα του πολίτη. γ}. Να ασκεί αυστηρό κοινωνικό έλεγχο στους εκλεγόμενους Διαχειριστές της Δημόσιας Λειτουργίας και να παρακολουθεί αυτούς εάν εκτελούν εκείνα τα οποία υποσχέθηκαν αλλά και εκείνα τα οποία εξ αποστολής έχουν νομική και ηθική υποχρέωση να εκτελούν. ‘Όταν διαπιστώνει ο πολίτης ότι δεν εκτελούνται οι νομικές υποχρεώσεις εκ μέρους των εκλεγομένων να έχει το κοινωνικό - πολιτικό σθένος να αναφέρεται επωνύμως και ευθαρσώς στα αρμόδια θεσμικά όργανα και να ενεργεί πάντοτε ως ενεργός και δημοκρατικός πολίτης. δ}. Να συνηθίσει ο πολίτης να ασκεί το Συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα του να αναφέρεται στις Αρχές και να αξιώνει την ενημέρωση του με λογοδοσία των Αρχών για θέματα που ενδιαφέρουν αυτόν και οι Αρχές έχουν δεσμευτική νομική υποχρέωση να ενημερώνουν τον αναφερόμενο πολίτη. Πρέπει να ενθυμείται ο πολίτης ότι η νόμιμη και δημοκρατική συμπεριφορά των διαχειριστών της δημόσιας λειτουργίας εξαρτάται - επηρεάζεται πολύ από την πολιτικοκοινωνική στάση – συμπεριφορά του ενεργού δημοκρατικού πολίτη., ε}. Ο πολίτης πρέπει να μελετά, να γνωρίζει και να αξιώνει τα δικαιώματα του από τους Δημόσιους Λειτουργούς και όταν επισκέπτεται αυτούς στους χώρους άσκησης της Δημόσιας Λειτουργίας να μη θεωρεί αυτούς ως άρχοντες του, αλλά ως υπαλλήλους αυτού, δεδομένου ότι αυτός [ ο πολίτης ] είναι ο εργοδότης τους και οι Δημόσιοι Λειτουργοί, επειδή εργάζονται και προσφέρουν στον πολίτη και αυτοί δικαιούνται τον ανάλογο σεβασμό αλλά και την συνδρομή του πολίτη. Επειδή πρόσφατα στην τοπική αυτοδιοίκηση αναδείχθηκαν με την Λαϊκή ετυμηγορία τα νέα πρόσωπα της τοπικής αυτοδιοίκησης και έχοντας υπόψη τις παραπάνω πολιτικοκοινωνικές απόψεις – αρχές είναι μία καλή ευκαιρία να αναλογισθούμε όλοι οι πολίτες και να ενεργήσουμε την επιβαλλομένη αυτοκριτική μας εάν ασκήσαμε με σωφροσύνη και σύνεση το εκλογικό κυρίαρχο πολιτικό δικαίωμα μας και εκλέξαμε τους πλέον άξιους αυτοδιοικητικούς λειτουργούς και εάν εκφράσαμε και δηλώσαμε τον οφειλόμενο σεβασμό μας στον Δημοκρατικό Θεσμό της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Ακόμη όλοι εμείς οι πολίτες έχουμε αυστηρή κοινωνική – πολιτική ατομική ευθύνη, του καλού - ενεργού πολίτη να παρακολουθούμε συνεχώς και διαρκώς τους εκλεγμένους Λειτουργούς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας καθ` όλην την διάρκειαν της θητείας τους, εάν ασκούν την Δημόσια Αυτοδιοικητική Λειτουργίας όπως οφείλουν και να ενημερώνουμε αυτούς με τον κατάλληλο κοινωνικό έλεγχο ότι θα κρίνονται διαρκώς ηθικά, κοινωνικά, πολιτικά, παραγωγικά αλλά και νομικά καθ` όλην την διάρκεια της θητείας τους και στο τέλος αυτής θα αξιολογηθούν – τιμηθούν αναλόγως με το έργο τους και την προσφορά τους από τον εργοδότη τους, εμάς τον κυρίαρχο Λαό, ο οποίος τους εξέλεξε – διόρισε για ορισμένη χρονική περίοδο και για συγκεκριμένη αποστολή. . Φεβρουάριος 2007

ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΕΓΓΡΑΦΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ

« Διακηρύξεως » της Καλαμάτας. « Προειδοποίησις εις τας Ευρωπαϊκάς Αυλάς, εκ μέρους του φιλογενούς Αρχιστρατήγου των Σπαριτιατικών Στρατευμάτων, Πέτρου Μαυρομιχάλη και της Μεσσηνιακής Συγκλήτου ». « Ο ανυπόφορος ζυγός της Οθωμανικής τυραννίας εις το διάστημα ενός και επέκεινα αιώνος, κατήντησεν εις μίαν ακμήν, ώστε να μη μείνη άλλο εις τους δυστυχείς Πελοποννησίους γραικούς, ει μη μόνον πνοή και αυτή δια να ωθή κυρίως τους εγκαρδίους των αναστεναγμούς, εις τοιαύτην όντες αθλίαν κατάστασιν στερημένοι από όλα τα δίκαια μας, με μίαν γνώμην ομοφώνως απεφασίσαμεν να λάβωμεν τα άρματα και να ορμήσωμεν κατά των τυράννων, πάσα προς αλλήλους μας φατρία και διχόνοια ως καρποί της τυραννίας , απερρίφθησαν εις τον βυθόν της λήθης και άπαντες πνέομεν πνοήν ελευθερίας. Αι χείρες ημών αι δεδεμέναι μέχρι του νυν από τας σιδηράς αλύσσους της βαρβαρικής τυραννίας , ελύθησαν ήδη και υψώθησαν μεγαλοψύχως και έλαβον τα όπλα προς μηδενισμόν της βδελυράς τυραννίας, οι πόδες ημών οι περιπατούντες εν νικτί και ημέρα εις τας εναγκαρεύσεις τας ασπλάχνους, τρέχουν εις απόκτησιν των δικαιωμάτων μας , η κεφαλή μας , η κλίνουσα τον αυχένα υπό τον ζυγόν τον απετίναξε και άλλο δεν φρονεί , ειμή την ελευθερίαν, η γλώσσα μας η αδυνατούσα εις το να προφέρη λόγον εκτός των ανωφελών παρακλήσεων , προς εξιλέωσιν των βαρβάρων τυράννων, τώρα μεγαλοφώνως φωνάζει και κάμνει να αντιχή ο αήρ το γλυκύτατον όνομα της ελευθερίας. Εν ενί λόγω απεφασίσαμεν ή να ελευθερεθώμεν ή να αποθάνωμεν, τούτου ένεκεν προσκαλούμεν επιπόνως την συνδρομήν και βοήθειαν όλων των εξευγενισμένων Ευρωπαϊκών γενών, ώστε να δυνηθώμεν να φθάσωμεν ταχύτερον εις τον ιερόν και δίκαιον σκοπόν μας και να λάβωμεν τα δίκαια μας, να αναστήσωμεν το τεταλαιπωρημένον Ελληνικόν γένος μας, δικαίω τω λόγω η μήτηρ μας Ελλάς , εκ της οποίας και υμείς εφωτίσθητε , απαιτεί ως εν τάχει, την φιλάνθρωπον συνδρομήν σας και δια χρημάτων και δια όπλων και δια συμβουλής, της οποίας εσμέν ευέλπιδες ότι θέλει αξιωθώμεν και ημείς θέλομεν σας ομολογή άκραν υποχρέωσιν και εν καιρώ θέλομεν δείξη και πραγαματικώς την υπέρ της συνδρομής σας ευγνωμοσύνην μας. 1821: Μαρτίου 23: Εν Καλαμάτα. Εκ του Σπαρτιατικού Στρατοπέδου. Πέτρος Μαυρομιχάλης,Αρχιστράτηγος του Σπαρτιατικού και Μεσσηνιακού στρατού » [ Το χειρόγραφον φυλάσσεται εις τα κρατικά βρετανικά αρχεία εν Λονδίνω.Έγραψαν ο εξ Αβίας Ιωάννης λογοθέτης πρώτος γραμματέας του Πετρόμπεη].« πρβλ. Β. Δ. Πατριαρχέα – Δίπτυχον της Εθνεγερσίας. Αθήνα 1971 σελ. 84»._

ΒΑΣΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΒΑΣΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ. { Υπό του Λεωνίδα Π. Τζεφεράκου Δικηγόρου –Υποστρατήγου ΕΛ. ΑΣ. ε.α. }.- Βασικές Δημοκρατικές Υποχρεώσεις του Αστυνομικού προς τη Κοινωνία –Βασικές Αξιώσεις του Πολίτη από τον Αστυνομικό. Μέσα σε μία κοινωνία με Δημοκρατικό πολίτευμα ο Αστυνομικός πρέπει να διαπνέεται συνειδητά από ένα σύνολο κοινωνικών, πολιτισμικών, νομικών και επαγγελματικών αρχών και υποχρεώσεων, οι οποίες εμπεριέχονται εν πολλοίς στους παρακάτω ορισμούς. Πολιτισμός = Το σύνολο των πνευματικών και υλικών προϊόντων της δράσης ενός συνόλου ανθρώπων { κοινωνικού, εθνικού, θρησκευτικού κλπ.} σε ορισμένη ή μη εποχή και ο ιδιαίτερος χαρακτήρας του, όπως εκφράζεται μέσα από αυτά. Η εμμονή στην ανεξαρτησία του ατόμου είναι ένα χαρακτηριστικό του δυτικού πολιτισμού. Αστυνομικός πολιτισμός = Το σύνολο των πνευματικών και υλικών προϊόντων της δράσης της Αστυνομίας σε ορισμένη ή μη εποχή και ο ιδιαίτερος χαρακτήρας της, όπως εκφράζεται μέσα από αυτά. Άλλως Αστυνομικός Πολιτισμός:= Η εκτέλεση του Αστυνομικού καθήκοντος με πιστή εφαρμογή του νόμου και απόλυτο σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Προϋποθέσεις εφαρμογής Αστυνομικού πολιτισμού: Κατάλληλο αστυνομικό προσωπικό – Η απαιτούμενη υλικοτεχνική υποδομή. Προσωπικό: Σωστά επιλεγμένο με το ανάλογα πνευματικά, ψυχικά και φυσικά προσόντα. Υλικοτεχνική Υποδομή: Εξοπλισμός, μέσα επικοινωνίας, μεταφοράς, εγκαταστάσεις. Αστυνομική Πολιτική. = Η Αστυνόμευση με αστυνομικό πολιτισμό και συνδρομή του πολίτη. Ασφαλές κριτήριο του Αστυνομικού Πολιτισμού αποτελεί η κοινή γνώμη για την Αστυνομία. Προϋποθέσεις εξασφάλισης θετικής κοινής γνώμης για ύπαρξη υψηλού επιπέδου Αστυνομικού πολιτισμού: 1}. Απαλλαγή της εξουσιομανίας του αστυνομικού. 2}. Συμπλήρωση του Δημοκρατισμού του αστυνομικού. 3}.Αναγνώριση και ανάπτυξη της εργασιακής σχέσης του αστυνομικού με τον εργοδότη του, το Λαό. 4}. Η συνειδητοποίηση του αστυνομικού ότι εργοδότης του είναι ο πολίτης. 5}. Η συνειδητοποίηση του αστυνομικού ότι είναι δύσκολο και απαιτείται υψηλός πολιτισμικός δείκτης για να δεχτεί με άνεση ή έστω χωρίς αντιρρήσεις ο παραβάτης του νόμου την προβλεπόμενη ποινή. 6}. Η συνειδητοποίηση του αστυνομικού ότι καλείται να υλοποιήσει το ιδιαίτερο χαρακτη-ριστικό της κρατικής – δημοσίας εξουσίας το << Αναγκαστόν >>, δηλαδή ενδεχομένως να κληθεί για εφαρμογή – άσκηση βίας χάριν της επιβολής του νόμου και ως εκ τούτου σφόδρα πιθανόν η εκδήλωση βίας από τον παραβάτη. 7 }. Η συνειδητοποίηση του αστυνομικού ότι έχει ηθική και νομική υποχρέωση να μη υπερβαίνει τα όρια της εκάστοτε επιβαλλομένης άμυνας σε κάθε μορφή επιθετικής αντίδρασης του παραβάτη πολίτη. Δείκτης πολιτισμού = Ο βαθμός στον οποίο είναι ανεπτυγμένες οι πνευματικές και υλικές συνθήκες ζωής των αστυνομικών στον ιδιωτικό τους βίο και κατά την εκτέλεση του καθήκοντος τους. Δημοκρατία = Το πολίτευμα εκείνο σύμφωνα με το οποίο η πολιτική εξουσία πηγάζει από το λαό και ασκείται προς όφελος του, βασικές δε αρχές του αποτελούν η ισονομία, ισοπολιτεία, η κατοχύρωση των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η αρχή της πλειοψηφίας κ.λ.π. αρχές. Δημοκρατισμός = η έννοια και η ιδεολογία της Δημοκρατίας καθώς και η πίστη στα ιδεώδη της. Εξουσία = 1. Η δυνατότητα ως δικαίωμα ή και ως ισχύς να επιβάλλει κανείς τη θέληση του σε άλλους, να ελέγχει { άτομα ,ομάδα, .,} Αρχή μιας ευνομούμενης πολιτείας είναι η διάκριση των εξουσιών, σε νομοθετική, εκτελεστική και δικαστική Εξουσιομανής = Αυτός που έχει το πάθος να ασκεί την εξουσία. ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ : Σ. είναι ο γενικός σχεδιασμός για την αντιμετώπιση ενός θέματος, για την επίλυση ενός προβλήματος κ.λ.π. Τακτικές : Είναι οι συγκεκριμένες εφαρμογές της Στρατηγικής, τα επί μέρους σχέδια, στάδια, κινήσεις κ.λ.π. που επιτελούνται μέσα στο γενικό πλαίσιο της Στρατηγικής. Σκοπός – Στόχοι : Σκοπός είναι η γενική επιδίωξη της στρατηγικής. Στόχοι : Είναι οι επί μέρους εφαρμογές, στάδια που οδηγούν στην επίτευξη του γενικού σκοπού της στρατηγικής. Οι στόχοι δηλαδή εξειδικεύουν και συγκεκριμενοποιούν σε διακεκριμένες βάσεις την γενική έννοια του σκοπού. Σχεδιασμός: Κατάρτιση προγράμματος σε ένα τομέα δραστηριότητας . Πολιτική: Το σύνολον των θεμάτων που έχουν σχέση με τα κοινά, τη ζωή ενός κοινωνικού συνόλου, κυρίως ενός κράτους και τις σχέσεις μεταξύ των κρατών. Τρόπος δράσης στο πλαίσιο του πολιτικού Συστήματος Τρόπος που χειρίζεται κάποιος την κρατική εξουσία Τρόπος με τον οποίο συμπεριφέρεται ένα κράτος στις σχέσεις του με τα άλλα κράτη. Τρόπος δράσεως ενός Οργανισμού. Οι επίτηδες χειρισμοί [ με πλάγια μέσα, διπλωματικά κ.λ.π.] για την επίτευξη επιθυμητού στόχου. Ιδεολογία: Πολιτική, κοινωνική ή ηθική αρχή την οποία υπηρετεί κανείς με πίστη αφοσίωση και πλήρη ανιδιοτέλεια. Φιλοσοφία : Α. Μορφή πολιτικής , κοινωνικής ή ηθικής φιλοσοφίας με θεωρητικό και πρακτικό χαρακτήρα. Β. Η θεωρία ή των σύνολον των ιδεών που αποτελούν τη βάση του γνωστικού αντικειμένου δραστηριότητας. Γ. Ο τρόπος με τον οποίο εκτιμά κανείς γενικώς τα πράγματα, τη ζωή. Δ. Η λογική έρευνα και αναζήτηση της φύσης των πραγμάτων και της αληθείας των όντων και των φαινομένων, της γνώσεως και των αξιών κ.λ.π., η συστηματική εξέταση του κόσμου και ο επιστημονικός κλάδος που διαμορφώνεται από αυτή την προσπάθεια. Αθήνα 5 Νοεμβρίου 2005 -----------------------------------------------------------